Trekvaart
_Trekvliet.jpg)
Een trekvaart is een gegraven waterweg, bestemd voor trekschuiten. Langs de trekvaart liep het zogeheten jaagpad, waarlangs de trekschuit werd gejaagd door een paard. Trekvaarten hadden als voordeel dat de scheepvaartroute tussen twee plaatsen kon worden verkort. De trekvaart maakte ook een regelmatig vervoer van personen en post mogelijk omdat men niet afhankelijk was van de wind. In de 19e eeuw raakte het vervoer via de trekvaart echter overvleugeld door vervoer via een spoorweg.
Inhoud |
Nederland [bewerken]
De eerste trekvaart lag in Vlaanderen, maar al spoedig na de aanleg daarvan werden ook in Holland en Friesland trekvaarten aangelegd. De eerste Nederlandse trekvaart was de Haarlemmertrekvaart, tussen Amsterdam en Haarlem. In 1631 dienden deze steden bij de Staten van Holland een verzoek in om een trekvaart te mogen aanleggen, en in 1634 was de trekvaart voltooid. De eerste trekvaarten werden aangelegd als verbindingen tussen twee steden, maar in de loop van de 17 eeuw werden steeds meer afzonderlijke trekvaarten aan elkaar gekoppeld. Zo ontstonden twee grote trekvaartnetwerken, in het Zuiden (huidige Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht (provincie)) en in het noorden (huidige Groningen (provincie) en Friesland)[1]. Rond 1700 was het netwerk van Nederlandse trekvaarten op zijn hoogtepunt; er was toen zo'n 415 kilometer aangelegd.
De trekvaarten in Holland en Utrecht waren tussen vijftien en achttien meter breed. De diepte bedroeg ongeveer 2,5 meter. Bij de aanleg werd met de uitgegraven grond aan beide zijden van de vaart een kade aangelegd, aan een kant was deze zo breed dat er een jaagpad op kon worden ingericht. Langs een trekvaart stonden op bepaalde punten rolpalen. Deze dienden om het trektouw zodanig te geleiden dat een bocht in de waterweg genomen kon worden. Bij de kruispunten van trekvaarten werden ook kwakels, h(oge voetgangersbruggen) aangelegd, zodat men de trekvaart kon oversteken.
Trekvaarten in Holland [bewerken]
- Haarlemmertrekvaart (Amsterdam – Haarlem; 1631-1634)
- Leidse trekvaart (Haarlem – Leiden)
- Weespertrekvaart (Amsterdam – Weesp)
- Muidertrekvaart (Amsterdam – Muiden)
- Naardertrekvaart (Muiden - Naarden)
- Eemnessertrekvaart
- 's Gravelandschevaart
Trekvaarten in Friesland [bewerken]
- Bolswardertrekvaart (Leeuwarden – Bolsward)
- Dokkummertrekvaart (Leeuwarden – Dokkum)
- Sneekertrekvaart of Zwette (Leeuwarden – Sneek)
- Stroobossertrekvaart (Dokkum – Stroobos (– Groningen); 1654-1656)
- Workumertrekvaart (Workum - Bolsward)
Trekvaarten in Overijssel [bewerken]
Ook waren er twee trekvaarten in Overijssel.
- Trekvaart (IJsselmuiden) of Kamperwetering- Kerkwetering. (Kampen - Hasselt)
- Oude Wetering(Overijssel). (Masterbroek - Zwolle)
Bronnen, noten en/of referenties
|
