Tripelpunt
Een tripelpunt is een toestand waarbij een stof tegelijkertijd voorkomt in 3 fasen die onderling in evenwicht zijn. Het bekendste is het tripelpunt van water: als water naast ijs en waterdamp voorkomt, is de temperatuur precies 0,01 graden Celsius of 273,16 kelvin bij een druk van 611,73 pascal (ca. 0,006 atmosfeer).
Het bijzondere van het tripelpunt is, dat voor pure stoffen daar de temperatuur en de druk vastliggen. Alleen de verhoudingen van de verschillende fasen, dat wil zeggen de verhouding aan vaste stof, vloeistof en gas, kan variëren. Bijvoorbeeld, veronderstel een afgesloten vat met ijs, water en waterdamp. Bij toevoering van warmte aan dit vat zal een deel van het ijs smelten, en omdat het waterniveau hetzelfde blijft, zal het water niet verdampen. De druk en de temperatuur blijven dan gelijk. Pas als al het ijs is gesmolten, zal de toevoer van warmte het water in temperatuur doen toenemen, en daarmee de druk langs de kooklijn.
Wanneer ijs met een druk boven het tripelpunt druk wordt bewaard, en er dus geen waterdamp is, dan zal het bij verwarmen alleen smelten tot water. Wanneer ijs met een temperatuur beneden de tripelpunt temperatuur wordt bewaard, dan zal het bij de sublimatie druk (rode lijn in figuur hiernaast), in evenwicht zijn met een gasfase. Wanneer de druk verlaagd wordt komt de vloeibare fase niet meer voor, het water zal dan direct vanuit de vaste fase sublimeren naar de gasfase, totdat al het ijs verdwenen is.
[bewerken] Tripelpunt van verschillende stoffen
Van enkele eenvoudige stoffen staan hieronder de temperatuur en druk van het tripelpunt, gesorteerd op temperatuur.
| Stof | Temperatuur | Druk |
|---|---|---|
| waterstof | 13,8033 K | 7,04 kPa |
| neon | 24,5561 K | 43,2 kPa |
| zuurstof | 54,3584 K | 152 Pa |
| argon | 83,8058 K | 68,8 kPa |
| kooldioxide | 216.5 K | 518.5 kPa |
| water | 273,160 K | 611,73 Pa |
