Trisagion

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Serafijnen zingen "Heilig heilig". Afbeelding uit de Lutherbijbel van 1534

Trisagion (Grieks: Τρισάγιος ύμνος, tris, drie maal en hagios, heilig) (Russisch: Трисвятое) is een van de oudste hymnes uit het christendom. Het trisagion is een serie van drie aanroepingen, die driemaal herhaald wordt, uit de Byzantijnse liturgie die gebruikt worden in de Oosters-orthodoxe Kerk, de Oriëntaals-orthodoxe Kerken en de Oosters-katholieke Kerken.

Tekst van de hymne[bewerken]

De tekst van deze hymne is in de volgende talen als volgt:

In het Nederlands:

Heilige God, Heilige Sterke, Heilige Onsterfelijke, Ontferm U over ons.

In het Grieks:

Άγιος ο Θεός, άγιος ισχυρός, άγιος αθάνατος ελέησον ημάς.
(Agios o Theos, agios ischyros, agios athanatos, eleison imas.)

In het Kerkslavisch:

Святы́й Бо́же, Святы́й крепкий, Святы́й безсмертный, помилуй нас.
(Svatýj Bózje, svatýj krépkij, svatýj besmértnyj, pomíloej nas.)

In het Latijn:

Sanctus Deus, sanctus fortis, sanctus immortalis, miserere nobis.

In het Syrisch':

ܩܕܝܫܬ ܐܠܗܐ܇ ܩܕܝܫܬ ܚܝܠܬܢܐ܇ ܩܕܝܫܬ ܠܐ ܡܝܘܬܐ܇ ܐܬܪܚܡܥܠܝܢ
(Qadishat aloho, qadishat hayilthono, qadishat lo moyutho, ethrahame'layn)

Geschiedenis[bewerken]

De vertaling van het Griekse "trisagion" wordt vertaald als "driemaal heilig". Dit refereert aan het feit dat God in de tekst op drie verschillende manieren wordt beschreven. De tekst is waarschijnlijk afgeleid uit openbaring 4:8 en Jesaja 6:1-3, waar Serafijnen dag en nacht herhalen: "Heilig, heilig, heilig is God, de Heer, de Almachtige, die was, die is en die komt." De toevoeging "Ontferm u over ons" is overgenomen uit psalm 41.

Oosters-orthodoxe traditie[bewerken]

Volgens de Griekse traditie werd Constantinopel tijdens het bewind van Theodosius II (408-450) getroffen door een aardbeving. De inwoners, de keizer en de patriarch smeekten God om hulp. Een kind werd ineens verheven in de lucht en riep met een luide stem: "Kyrie eleison" (Heer, ontferm u over ons). Toen het kind weer neerdaalde op aarde, spoorde het kind iedereen aan om te bidden met de woorden: "Heilige God, Heilige Sterke, Heilige Onsterfelijke, Ontferm U over ons", waarna het kind overleed.

Oriëntaalse traditie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie tweenaturenleer en miafysitisme voor nadere informatie over dit onderwerp

Volgens de oriëntaalse kerken gaat de trisagion terug tot Nikodemus. Volgens de bijbelse traditie was Nikodemus na Jezus' dood aanwezig bij de begrafenis in het graf van Jozef van Arimathea.[1] Terwijl het lichaam van Jezus van het kruis werd afgehaald, zag Nikodemus de ogen van Jezus geopend, waarna hij riep: "Heilige God, Heilige Sterke, Heilige Onsterfelijke". Dit wordt door de oriëntaalse kerken als bewijs beschouwd, dat de goddelijke natuur van Jezus nooit gescheiden is geweest van de menselijke.

Petrus de Vollere, de patriarch van Antiochië, voegde na het Concilie van Chalcedon de tekst "die voor ons gekruisigd is" toe aan het trisagion als reactie op de tweenaturenleer, zodat het trisagion betrekking zou hebben op Jezus en niet alleen op God de Vader. Severus van Antiochië maakte later deze toevoeging standaard. In de Syrisch-orthodoxe Kerk en de Koptisch-orthodoxe Kerk klinkt het trisagion dan ook als volgt: "Heilige God, Heilige Sterke, Heilige Onsterfelijke, die voor ons gekruisigd is, Ontferm U over ons."

Varianten[bewerken]

  • Op Kerstmis, Theophanie, zaterdag voor Palmzondag, Paaszaterdag, Pasen, de Paasweek, Pinksteren vasten wordt in plaats van het Trisagion: Gij allen, die in Christus zijt gedoopt, gij hebt Christus aangedaan. Alleluia. gezongen.
  • Op het feest van Kruisverheffing en de derde zondag van de Grote Vasten wordt in plaats van het Trisagion: Uw heilig Kruis vereren wij, o Meester; en Uw heilige Verrijzenis loven wij. gezongen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties