Tritagonist

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Marble bust of Aeschines
Aeschines, een Griekse redenaar heeft de rol van tritagonist gespeeld.

De tritagonist (van het Grieks tritagonistes; derde acteur) is de aanduiding voor het personage dat in een verhaal de op twee na belangrijkste rol speelt; na de protagonist en de deuteragonist.[1]

De tritagonist vindt zijn oorsprong in het Oud-Griekse drama. Aanvankelijk bestonden deze dramastukken uit slechts 1 belangrijk personage (de protagonist) en voor de rest een koor van achtergrondpersonages. Na de invoer van de deuteragonist, die volgens Aristoteles (in zijn Poetica) bedacht was door toneelschrijver Aischylos, werd al snel het concept van de tritagonist geïntroduceerd. In stukken met maar 2 acteurs had de deuteragonist altijd de rol van de tegenstander van de protagonist. Door een derde karakter te introduceren kon deze die rol overnemen, en kon de deuteragonist voor de verandering een bondgenoot van de protagonist worden of een derde partij in het verhaal spelen. Op die manier kon de protagonist voortaan zijn gevoelens of gedachtegangen kenbaar maken aan een personage op het toneel zelf. De tritagonist was in deze dramastukken het enige personage naast de protagonist en deuteragonist dat een uitgewerkt karakter had.

Opmerkelijke Griekse acteurs die de rol van tritagonist vervulden, waren Aeschines, die in stukken van Demosthenes speelde, en Myniscus[2], die als tritagonist diende voor toneelstukken van Aischylos[2].

In de meeste vormen van Grieks theater was het gebruikelijk dat de tritagonist het theater aan de linkerzijde betrad.[1]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b History of the Literature of Ancient Greece, Muller & Donaldson (1858).
  2. a b A History of Theatrical Art, Mantzius (1903).
Genres epiek: anekdote · ballade · epos · fabel · gedicht · genre · inleiding · kort verhaal · legende · mythe · novelle · parabel · raamvertelling · reisverhaal · roman · saga · sage · sprookje · thriller · verhaal · vignet · volksballade · volksverhaal
Verloop en verhaallijn: catharsis · cliffhanger · climax · deus ex machina · drie-actstructuur · epiloog · expositie · fabel · plot · plotpoint · proloog · startplotscène · rode draad · scenario · setup · synopsis · verhaallijn
Begin en einde: ab ovo · in medias res · in ultimas res · incipit · openingsscène · openingszin · post rem · terminus
Personage: aangever · alter ego · alteriteit · antagonist · antiheld · bijfiguur · bijrol · booswicht · byroniaanse held · deuteragonist · flat character · held · hoofdpersoon · hoofdrol · karakter · protagonist · round character · tritagonist · typetje · uitverkorene · underdog
Spanning: cliffhanger · spanning
Vertelperspectief en vertelinstantie: afwisselend perspectief · auctoriële verteller · focalisatie · gedramatiseerd · homodiëgetische vertelling · heterodiëgetische vertelling · ik-perspectief · onbetrouwbare verteller · personele verteller · point of view · rhema · voice-over
Motief & thema: abstract en concreet motief · leidmotief · motto · thema · topos
Tijd & ruimte: eenheidsconventie · flashback · flashforward · kalendertijd · mise en abyme · opschuivende tijdlijn · parallel universum · praesens historicum · tijdverruiming · verteltijd · vertelde tijd
Stijl: directe rede · dramatische ironie · indirecte rede · red herring · shooting the messenger · register · stijl · stream of consciousness · suspension of disbelief · show, don't tell · verteltechniek · vrije indirecte rede
Scenario: premissesynopsistreatmentscenariofilmdraaiboekstoryboard
Stijlperiode: middeleeuwen · renaissance · maniërisme · barok · verlichting · sentimentalisme · preromantiek · romantiek · realisme · impressionisme · naturalisme · neoromantiek · symbolisme · expressionisme · constructivisme · dadaïsme · surrealisme · nieuwe zakelijkheid · magisch realisme · existentialisme · vijftigers · modernisme · postmodernisme
Studie: driehoek van Petersen · literaire kritiek · narratologie · topische vragen · verhaalanalyse