Turijn (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Turijn
Torino
Stad in Italië Vlag van Italië
Flag of Turin.svg Wapen van gemeente
Turijn (stad)
Turijn (stad)
Situering
Regio Piëmont (PMN)
Provincie Turijn
Coördinaten 45° 4' NB, 7° 42' OL
Algemeen
Oppervlakte 130 km²
Inwoners (31 dec. 2012) 872.091 (6708 inw/km²)
Hoogte 240 m
Burgemeester Piero Fassino (PD)
Overig
Postcode 10100
Netnummer 011
Aangrenzende gemeenten Venaria Reale, Settimo Torinese, Borgaro Torinese, San Mauro Torinese, Collegno, Rivoli, Baldissero Torinese, Grugliasco, Pino Torinese, Orbassano, Pecetto Torinese, Beinasco, Moncalieri, Nichelino
Beschermheilige Johannes de Doper
Naam inwoner torinesi
ISTAT-code 001272
Detailkaart
Locatie van Turijn in Turijn
Locatie van Turijn in Turijn
Portaal  Portaalicoon   Italië
Turijn en de Mole Antonelliana
Uitzicht over Turijn
Nachtelijk uitzicht
Turijn vanuit de ruimte
Mole Antonelliana, het symbool van de stad

Turijn (Italiaans: Torino; Piëmontees: Turin) is na Milaan de grootste stad van Noord-Italië. Ze ligt ten zuidwesten van Milaan en ten noordwesten van Savona en is de hoofdstad van de regio Piëmont en de provincie Turijn.

Geschiedenis en architectuur[bewerken]

Op de plek waar nu Turijn ligt, werd rond 28 v.Chr. door de Romeinen een militaire nederzetting gebouwd, Castra Taurinorum geheten, maar men vermoedt dat er daarvoor al significante aantallen mensen woonden. Uit de Romeinse tijd dateert de Porta Palatina en ook in het typische orthogonale stratenplan van het huidige centrum is de Romeinse invloed terug te zien.

Al in de middeleeuwen werd er een universiteit gesticht, maar Turijn werd pas echt belangrijk toen in 1563 Emanuel Filibert van Savoye er de hoofdstad van zijn hertogdom van maakte. Op het Piazza San Carlo staat een standbeeld van hem.

De meeste beroemde gebouwen in Turijn behoren dan ook tot de barok; een van de weinige voorbeelden van Renaissance-architectuur is de van rond 1500 daterende Duomo, waar zich de controversiële Lijkwade van Turijn bevindt. In opdracht van de 18e-eeuwse hertog Victor Amadeus II van Sardinië werden het Jachtpaleis Stupinigi en de Basiliek van Superga gebouwd, waar in het mausoleum vele Savoyes begraven liggen.

In het Palazzo dell'Accademia delle Scienze bevinden zich het Museo Egizio, het egyptologisch museum, een van de belangrijkste in zijn soort ter wereld, en de Galleria Sabauda, die de schilderijencollectie van de Savoyes herbergt. Omdat een Savoye, Victor Emanuel II, in 1861 de eerste koning van Italië werd, is de geschiedenis van Turijn sterk verbonden met de Italiaanse eenwording, de Risorgimento. Turijn was tot 1865 zelfs de eerste hoofdstad van het verenigde Italië. Tussen de 17e eeuw en 1870 zetelden de Savoyes in het barokke Koninklijk Paleis. Als mooiste gebouw van Turijn geldt het 17e-eeuwse Palazzo Carignano, het geboortehuis van Victor Emanuel II. Tegenwoordig herbergt het het Museo Nazionale del Risorgimento.

In 1899 werd in Turijn FIAT opgericht door de familie Agnelli, het bedrijf dat nog steeds van groot belang is voor de Turijnse economie. Het Automobielmuseum werd in 1933 geopend. De Agnelli's hebben sindsdien hun stempel gedrukt op de stad. Zo is zij ook eigenaar van voetbalclub Juventus. Turijn was tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog ook de filmstad van Italië. De gebroeders Lumière gaven hier de eerste Italiaanse filmvoorstellingen. Na de Eerste Wereldoorlog verhuisde de filmindustrie naar Rome. Turijn heeft nog wel een belangrijk filmmuseum. Dit is gevestigd in een van de opvallendste bouwwerken van de stad; de 19e-eeuwse 167 meter hoge Mole Antonelliana, die net als de Parijse Eiffeltoren de skyline domineert.

Demografie[bewerken]

In 2005 had Turijn een bevolking van 902.255 inwoners. Met de agglomeratie incluis komt het bevolkingsaantal op 2.236.941 inwoners. Zoals in vele andere steden in Italië is er een grote vergrijzing in de stad: slechts 14,5 procent van de bevolking is jonger dan 18, terwijl het aandeel van personen op pensioenleeftijd 30,12 procent bedraagt. Ondanks dit groeit de bevolking van Turijn. Deze groei is hoofdzakelijk afkomstig van migranten uit andere delen van Italië of door buitenlanders (vooral Oost-Europeanen).

De stad kende de laatste decennia een grote influx van buitenlanders. Iets minder dan 9 procent van de bevolking bestaat uit buitenlanders. De grootste groepen zijn Roemenen (51.114), Marokkanen (23.134), Peruvianen (5.502), Albanezen (4.297) en Chinezen (3.533).

Geografie[bewerken]

Turijn bevindt zich in het noordwesten van Italië. Turijn is langs de west- en noordkant omflankt door de Alpen, langs de zuidkant door de heuvels van Monferrato. Vier rivieren stromen door de stad: de Po, de Dora Riparia, de Stura di Lanzo en de Sangone.

Turijn heeft een continentaal klimaat. Dit verschilt nogal ten opzichte van de rest van Italië, dat bekend is om haar comfortabele Mediterrane klimaat. De winters zijn koud en droog, de zomers zijn fris in de heuvels en redelijk warm in de vlaktes. Tijdens de winter- en herfstmaanden treden er vaak dikke mistbanken op in de vlaktes.[1]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Musea[bewerken]

Universiteiten[bewerken]

Verkeer en vervoer[bewerken]

De metro van Turijn bestaat uit één lijn waaraan vijftien stations gelegen zijn en verbindt voorstad Collegno met het centrum. De eindhalte in het centrum, Porto Nuova, is het belangrijkste treinstation van Turijn. Een verlenging in zuidelijke richting naar treinstation Lingotto is in aanbouw. De opening van die uitbreiding staat gepland voor 2011.

Sport[bewerken]

Roeien[bewerken]

Turijn is de stad waar de FISA (=internationale roeifederatie) werd opgericht in 1892.

Voetbal[bewerken]

Turijn is ook bekend om haar twee succesvolle voetbalploegen: Juventus (gesticht in 1897) en Torino (gesticht in 1906). Juventus speelt zijn thuismatchen in het Juventus Stadium, terwijl Torino FC dat in het Stadio Grande Torino doet.

Olympische Spelen[bewerken]

Turijn was de gaststad van de Olympische Winterspelen van 2006.

Overige informatie[bewerken]

De beroemde film The Italian Job uit 1969 met Michael Caine speelt zich deels in Turijn af.

Stedenbanden[bewerken]

Geboren in Turijn[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Klimaat en temperatuur van Turijn, Torino Turistica
Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Turijn (stad).