Turks fruit (roman)

Turks fruit
Auteur	Jan Wolkers
Land	Nederland
Taal	Nederlands
ISBN	90 290 7703 4
Portaal    Literatuur

Turks fruit is een roman van Jan Wolkers uit 1969. Centraal in het verhaal staat de relatie tussen een beeldhouwer (de naamloze ik-verteller) en zijn vrouw Olga, en over de invloed die zij op hem heeft.

Inhoud

Het verhaal begint als de hoofdpersoon op bed ligt en terugdenkt aan zijn tijd met Olga. Hij ontmoette haar voor het eerst toen hij stond te liften en Olga hem oppikte, waarna de ontmoeting leidde tot een vrijpartij en vervolgens tot een auto-ongeluk. Twee maanden later ontmoetten de twee elkaar weer, waarna ze besloten te gaan samenwonen en vervolgens te trouwen. De hoofdpersoon blikt terug op de hoogtepunten uit hun relatie en beschrijft verschillende gebeurtenissen uit Olga's jeugd die ze hem eerder vertelde, bijvoorbeeld haar verhaal over een pop die ze echt eten gaf en die vervolgens niets meer zei. Later kwamen er maden uit, waarna Olga nooit meer met poppen wilde spelen.

Olga's vader is een wat tragisch-komische man, die de hoofdpersoon wel aardig vindt. De moeder van Olga kan hij daarentegen niet uitstaan; zij is een vrouw met een diepe afkeer van kinderen, die bovendien vreemdgaat maar zich thuis voordoet als de goede echtgenote. Ook heeft ze een borstamputatie ondergaan en nu houdt ze Olga in feite af van een zwangerschap, door haar te vertellen dat ze als baby haar moeders borst heeft leeggezogen. Olga's vader overlijdt doordat zijn vrouw hem te vet eten heeft gegeven terwijl hij eigenlijk juist op dieet was, en de hoofdpersoon ziet dit als moord.

De hoofdpersoon vertelt verder over zijn seksuele relatie met Olga die heel belangrijk voor hem was, over de fijne vakantie op Ameland en de keren dat Olga voor hem model stond.

Geleidelijk wordt er naar een climax toegewerkt. Als Olga tijdens een diner zit te flirten met een zakenrelatie van haar ouders, komt het keerpunt in de relatie van de hoofdpersoon. Hij slaat Olga, waarna Olga hem verlaat en teruggaat naar haar moeder. Nadat Olga hem heeft verlaten, heeft de ikfiguur veel kortstondige relaties met andere vrouwen, die hij steeds met Olga vergelijkt, maar niemand kan aan haar tippen. Hij verhuurt een kamer aan twee Amerikaanse meisjes, maar schopt ze er weer uit als hun vogels alles onder poepen.

Olga krijgt nog enkele nieuwe, kortstondige relaties vanuit haar werk. Ze verandert haar uiterlijk, blondeert haar haar en woont ook een aantal jaren in het buitenland. Ze reist veel en stuurt nog kaartjes en brieven. Soms komen de ik-figuur en Olga elkaar in de stad tegen en praten dan wat met elkaar, zonder eigenlijk iets wezenlijks te zeggen. Olga is ondertussen ook een keer zwanger geworden, maar moest vervolgens aan haar eierstokken worden geopereerd, waarna de relatie beëindigd werd.

Olga krijgt last van erge hoofdpijn. Het blijkt dat ze een hersentumor heeft, die niet helemaal verwijderd kan worden. Door de vele bestralingen verliest zij haar haren en de ikfiguur koopt een pruik voor haar. Hij bezoekt haar elke dag in het ziekenhuis en ziet haar aftakelen. Ze durft niets meer te eten behalve Turks fruit, omdat ze denkt dat haar voortanden er uit vallen als ze iets hards eet, net als toen ze klein was. De ikfiguur koopt dan op de markt Turks fruit voor haar. Ze sterft op een vroege voorjaarsavond. Ze wordt met haar pruik op gecremeerd.

Terugkerende thema's

Wolkers laat in het boek de kleur blauw herhaaldelijk terugkeren bij zieke elementen. Kanker is een item dat van begin tot eind regelmatig terugkeert. Een derde terugkerend item is het vergelijken van mensen met dieren. Tot slot is het boek erg anti-Amerikaans . De Amerikanen worden afgeschilderd als halve wilden, zo ook de twee Amerikaanse studentes die hun eten koken in de scheerpan van de ik-figuur ("bij ons smaakt al het eten naar zeep"). Wolkers heeft veel schijnbare toevalligheden in het boek opgenomen. Zo was Olga vroeger dol op de boeken "onder moeders vleugels" en "stijfkopje". Gaandeweg het boek wordt duidelijk dat Olga nog steeds onder moeders vleugels zit en nogal eigenwijs is.

Trivia

• In de stripreeks Nero door Marc Sleen werd er éénmalig naar het boek verwezen. In "De Blauwe Blommebloem" (1973) vraagt de Blauwe Blommebloem aan Jan Spier of hij haar wil voorlezen uit "Turks fruit"? Omdat zijn dictie zo slecht is, besluit ze hem echter zèlf voor te lezen. Hierdoor valt Jan Spier echter in slaap. In het jaar dat dit album in de krant verscheen liep Paul Verhoeven's verfilming net in de zalen.

Film en Musical

Het boek is daarnaast verfilmd door Paul Verhoeven in 1973, en er is een musical uitgekomen.

Zie Turks fruit (film) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zie Turks fruit (musical) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.