Tweede Kamerverkiezingen 2010

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tweede Kamerverkiezingen 2010
Datum 9 juni 2010
Land Vlag van Nederland Nederland
Te verdelen zetels 150
Opkomst 75,40%
Resultaat
Grootste partij VVD
Nieuwe minister-president Mark Rutte
Vorige minister-president Jan Peter Balkenende
Begin regeerperiode Rutte I
Tweede Kamerverkiezingen 2010.png
Opvolging verkiezingen
2006     2012
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Wegwijzers bij het stembureau in de wijk Hofland in Montfoort.

De Tweede Kamerverkiezingen 2010 waren verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer der Staten-Generaal die plaatsvonden op 9 juni 2010.

De verkiezingen waren oorspronkelijk gepland voor 11 mei 2011, maar waren vanwege de val van het kabinet-Balkenende IV noodzakelijk vervroegd.

De VVD won fors (9 zetels ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen van 2006)[1] en werd voor het eerst in haar bestaan de grootste partij met 31 zetels, dicht gevolgd door de PvdA met 30 zetels (een verlies van 3). De PVV kreeg met de grootste stijging te maken, ze steeg van 9 tot 24 zetels, terwijl het CDA, voorheen de grootste partij, zijn zetelaantal nagenoeg zag halveren van 41 tot 21 zetels. Ook de SP verloor flink, ze raakte 10 zetels kwijt en kwam uit op 15. De ChristenUnie moest een verlies van 1 van haar 6 zetels incasseren terwijl GroenLinks daarentegen 3 zetels winst boekte en D66 er 7 won; beide kregen 10 zetels. De Partij voor de Dieren en de SGP handhaafden hun twee zetels, Trots op Nederland verloor zijn enige zetel en verdween zodoende uit de Kamer.[2]

Op basis van deze verkiezingen werd, na een kabinetsformatie van 127 dagen, het kabinet-Rutte I beëdigd op 14 oktober 2010. Dit kabinet bestaande uit VVD en CDA heeft een minderheid in de Tweede Kamer, en werd gedoogd door de PVV. Op 23 april 2012 dienden de ministers hun ontslag in bij de Koningin, nadat de PVV haar gedoogsteun introk op zaterdag 21 april 2012. Op 5 november 2012 kwam een einde aan het kabinet, toen het kabinet-Rutte II werd beëdigd.

1rightarrow blue.svg Voor de formatie na deze verkiezingen, zie het artikel Kabinetsformatie Nederland 2010

Aanloop naar de verkiezingen[bewerken]

Nederlandse politiek
Wapen van Nederland
Grondwet · Statuut
Nederlandse regering
Staten-Generaal
Hoge Raad
Overige Hoge Colleges van Staat
Decentrale overheden
Buitenlands beleid

Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Nederland
1rightarrow blue.svg Zie ook: Kabinetscrisis over het Uruzganbesluit.

De kandidaatstelling voor de verkiezingen vindt plaats binnen 40 dagen na het koninklijk besluit tot ontbinding van de Tweede Kamer, op een bij dat besluit te bepalen dag. De verkiezingen vinden plaats op de 43e dag na de kandidaatstelling. Tijdens de persconferentie, op 23 februari, gaf premier Balkenende aan dat de verkiezingen naar een later moment waren verplaatst, zodat nieuwe partijen meer tijd hadden om zich in te schrijven voor de verkiezingen.

Op 23 februari 2010 werd bekend dat koningin Beatrix wil dat het parlement zo snel mogelijk wordt ontbonden, door op 9 juni verkiezingen te houden. Op 17 juni 2010 zal de Tweede Kamer worden ontbonden. Op die dag komt de nieuw gekozen Tweede Kamer voor het eerst bijeen in de nieuwe samenstelling.[3]

Na het vertrek van de PvdA uit het kabinet werd een rompkabinet gevormd, bestaande uit het CDA en de ChristenUnie. De portefeuilles van de PvdA-bewindspersonen werden verdeeld over de andere bewindslieden. Zo werd staatssecretaris De Jager de nieuwe minister van Financiën, werd staatssecretaris Huizinga minister van VROM, kreeg minister Hirsch Ballin van Justitie de portefeuille Binnenlandse Zaken erbij, kreeg minister Verhagen van Buitenlandse Zaken de post Ontwikkelingssamenwerking erbij, kreeg vicepremier en minister van Jeugd en Gezin Rouvoet Onderwijs, en kreeg minister van Defensie Van Middelkoop de portefeuille Wonen, Wijken en Integratie.[4] Later werden belangrijke thema's zoals de AOW-leeftijd en de kilometerheffing controversieel verklaard door een meerderheid van de Tweede Kamer.[5]

Begin maart maakten verschillende politici hun vertrek uit de politiek bekend (zie hieronder). Op 12 maart maakte PvdA-leider en voormalig vicepremier Wouter Bos bekend af te zullen treden, om meer tijd voor zijn gezin te hebben. Zijn beoogde opvolger werd de burgemeester van Amsterdam, Job Cohen. Die accepteerde dezelfde dag het leiderschap van de partij, en maakte bekend per direct af te treden als burgemeester van de stad. Op de vraag welke coalitie hij het liefst ziet, zei hij "hoe progressiever, hoe liever"; hij vond het nog wel te vroeg om er verder inhoudelijk op in te gaan. Ook was er kritiek op Cohen; zo zou hij besluiteloos zijn en niet met iedereen overweg kunnen. In hetzelfde weekend riep de nieuwe SP-leider Emile Roemer ook op tot een zo progressief mogelijk kabinet. Hij zei dat hij zo snel mogelijk om de tafel wil met Cohen en met Femke Halsema van GroenLinks.[6]

Op 18 maart sloot de inschrijving voor politieke partijen voor de verkiezingen. De Kiesraad maakte bekend dat 61 partijen zich hadden geregistreerd voor de verkiezingen[7], waaronder de jongerenpartij Lijst 0 van BNN en de Piratenpartij.[8] Toen uit een gesprek met het Commissariaat voor de Media was gebleken dat deelname van Lijst 0 juridisch niet haalbaar was[9], werd een nieuwe partij opgericht, LEF geheten, met als lijsttrekker Lot Feijen, die in het BNN-programma verkozen was als jong politiek talent. De naam LEF moest vanwege opnieuw juridische problemen teruggetrokken worden. De lijst kwam zodoende onder een blanco naam op de kieslijst terecht.

VVD als grootste in de peilingen[bewerken]

Mark Rutte van de VVD op 20 februari 2010

Eind mei bleek dat de VVD de grootste partij in de peilingen werd. Hierop ontstond de discussie over het mogelijke premierschap van VVD-leider Rutte. Een andere kandidaat voor het premierschap namens de VVD is namelijk Eurocommissaris Neelie Kroes. Volgens een onderzoek van tv-programma EenVandaag zou 37 procent haar als de ideale minister-president van Nederland zien. Kroes zelf sluit het premierschap niet uit: "Laten we eerst maar eens de uitslag van de verkiezingen afwachten. We moeten de huid niet verkopen voor de beer geschoten is".[10]

Rutte zei in het tv-programma Buitenhof dat hij na de verkiezingen in de Tweede Kamer blijft als de VVD leiding gaat geven aan een "ingewikkeld kabinet", zoals een minderheidskabinet of een kabinet met veel partijen. Zo'n kabinet heeft volgens Rutte een instabiele basis en dan is het beter als de politiek leider aanvoerder blijft van de Kamerfractie. Mocht de VVD in zo'n kabinet de premier leveren, dan denkt Rutte aan iemand als Kroes. "Ze heeft een fantastische staat van dienst. We hebben veel contact, ook hierover". Rutte benadrukte dat de partij meer goede kandidaten heeft.[11]

Effecten verkiezingsprogramma volgens CPB[bewerken]

Op 20 mei publiceerde het Centraal Planbureau zijn analyses van de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen. De Partij voor de Dieren en Trots op Nederland lieten hun plannen niet doorrekenen door het CPB. Het CPB zette grote vraagtekens bij de plannen van veel politieke partijen om miljarden te bezuinigen op het ambtenarenapparaat. "Wij betwijfelen of dat haalbaar is", aldus CPB-directeur Coen Teulings. Het CPB was tevreden over het besef van urgentie bij partijen over de ernst van de economische situatie. Eerder maakte het CPB al bekend dat wegens de kosten van de financiële crisis en de vergrijzing 29 miljard euro per jaar bespaard moet worden om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Alle partijen, behalve de SP en PVV, halen deze bezuinigingsdoelstelling volgens het CPB.[12] Hierbij moet bij worden gemeld dat het CPB bepaalde informatie, met betrekking tot de PVV, niet meerekende zoals het uittreden uit de EU en Euro / Europese Economische Zone.[13]

Thema [14] CDA PvdA SP VVD PVV GL CU D66 SGP
Koopkracht - 3,5 miljard + 0,25 miljard + 1,25 miljard - 1,5 miljard - 2 miljard 0 miljard - 2,75 miljard - 3 miljard - 8 miljard
Werkgelegenheid 4,00 % 2,50 % - 1,00 % 5,75 % 0,25 % 4,50 % 1,25 % 3,75 % 2,50 %
Aflossen staatsschuld 18 miljard 11 miljard 10 miljard 20 miljard 15,75 miljard 10,25 miljard 16 miljard 14,75 miljard 18 miljard
Overheidsfinanciën verbeteren 33 miljard 31 miljard 16 miljard 39 miljard 17 miljard 35 miljard 35 miljard 37 miljard 32 miljard
Vermindering files 10-15 % 10-15 % 0 % 0 % 0 % 20 % 10-15 % 10-15 % 15 %
Prijzen woningmarkt - 1 % - 7 % - 6 % - 2 % 0 % - 6 % - 5 % - 10 % - 6 %
- CDA PvdA SP VVD PVV GL CU D66 SGP

Melding van kans op geweld[bewerken]

Op woensdag 7 april 2010 werd een dreigingsanalyse van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding naar buiten gebracht die de conclusie bevatte dat de verkiezingscampagnes de kans op politiek geweld vergroten. Gevaren zouden onder andere kunnen komen van links-radicalen of extremisten die opkomen voor dieren. Volgens de NCTb ging het niet alleen om geweld tegen de in dit verband veel genoemde PVV. De coördinator zei geen informatie te hebben dat het tot geweld komt, maar er wel rekening mee te houden.[15]

Deelnemende partijen[bewerken]

De kandidaatstelling voor de Tweede Kamerverkiezingen vond plaats op 27 april 2010. Op 29 april 2010 heeft de Kiesraad de lijst van deelnemende partijen en hun nummering bekendgemaakt.[16] Op 6 mei 2010 heeft de Kiesraad Lijst 11 ongeldig verklaard. Tevens zijn Lijst 15 (Heel NL) in zeven en Lijst 19 (LEF) in twee kieskringen ongeldig verklaard vanwege een tekort aan ondersteuningsverklaringen.[17]

Op 15 maart 2010 moesten politieke partijen geregistreerd staan bij de Kiesraad om onder de geregistreerde naam te kunnen deelnemen aan de verkiezingen. Zowel LEF (Lijst 17) als de Evangelische Partij Nederland (Lijst 19) voldeden hier niet aan. Dit betekende dat zij wel konden deelnemen aan de verkiezingen, maar als blanco lijst, dus zonder de naamsaanduiding.

Lijst Partij Kandidatenlijst Lijsttrekker Vorige verkiezingen (2006) Bijzonderheden
1. Christen Democratisch Appèl (CDA) Zie: kandidatenlijst Jan Peter Balkenende 41 zetels, 26,5%
2. Partij van de Arbeid (PvdA) Zie: kandidatenlijst Job Cohen 33 zetels, 21,2% lijstverbinding met GroenLinks
3. Socialistische Partij (SP) Zie: kandidatenlijst Emile Roemer 25 zetels, 16,6%
4. Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Zie: kandidatenlijst Mark Rutte 22 zetels, 14,7%
5. Partij voor de Vrijheid (PVV) Zie: kandidatenlijst Geert Wilders 9 zetels, 5,9%
6. GroenLinks (GL) Zie: kandidatenlijst Femke Halsema 7 zetels, 4,6% lijstverbinding met PvdA
7. ChristenUnie (CU) Zie: kandidatenlijst André Rouvoet 6 zetels, 4,0% lijstverbinding met SGP
8. Democraten 66 (D66) Zie: kandidatenlijst Alexander Pechtold 3 zetels, 2,0%
9. Partij voor de Dieren (PvdD) Zie: kandidatenlijst Marianne Thieme 2 zetels, 1,8%
10. Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Zie: kandidatenlijst Kees van der Staaij 2 zetels, 1,6% lijstverbinding met ChristenUnie
12. Nieuw Nederland Zie: kandidatenlijst Jan-Frank Koers niet eerder meegedaan
13. Trots op Nederland Lijst Rita Verdonk Zie: kandidatenlijst Rita Verdonk niet eerder meegedaan[18]
14. Partij voor Mens en Spirit (MenS) Zie: kandidatenlijst Lea Manders niet eerder meegedaan
15. Heel NL Zie: kandidatenlijst Daisha de Wijs niet eerder meegedaan Neemt deel in 12 kieskringen.[17]
16. Partij één Zie: kandidatenlijst Yesim Çandan niet eerder meegedaan
17. Blanco lijst (Lijst 17)[19] Zie: kandidatenlijst Lot Feijen niet eerder meegedaan
18. Piratenpartij Zie: kandidatenlijst Samir Allioui niet eerder meegedaan
19. Blanco lijst (Evangelische Partij Nederland (EPN))[20] Zie: kandidatenlijst Yvette Laclé niet eerder meegedaan Neemt deel in 7 kieskringen.[17][21]

Thema's[bewerken]

Hieronder een korte opsomming van de belangrijkste thema's, die verder uitgewerkt dienen te worden.

Economische crisis en herstelperiode[bewerken]

Ontwikkeling van het bruto binnenlands product in de Eurozone

In maart 2010 maakte het Centraal Planbureau bekend dat het kabinet in 2015 29 miljard euro per jaar tekort zal komen. "Bij ongewijzigd beleid zal het begrotingstekort de komende decennia sterk oplopen en zal de staatsschuld exploderen", aldus het CPB. Het aantal werklozen zal van 379.000 in 2009 stijgen naar 500.000 in 2010 en 2011. De Nederlandse economie zal in 2009 en 2010 met respectievelijk 1,5 en 2 procent groeien. Tegelijkertijd zal de steeds hogere levensverwachting van de Nederlandse bevolking de overheid op hoge kosten brengen. Door de vergrijzing zullen de kosten voor de zorg stijgen met 4 procent per jaar. Het CPB heeft berekend dat een kwart hiervan kan worden opgebracht door een verhoging van het eigen risico met 600 euro per persoon per jaar. "Uiteraard is het aan de politiek om te beslissen of die deze flink hogere bijdragen daadwerkelijk zal invoeren", schrijft het CPB. De koopkracht zal met een kwart procent per jaar stijgen, flink minder dan de gemiddelde stijging in de periode 2006-2010: 1,25 procent per jaar. Het CPB stelt dat als er door een volgend kabinet bezuinigd zal worden, de koopkrachtstijging nog lager zal uitvallen.[22]

Volgens minister De Jager van Financiën zal de overheid "veel minder moet uitgeven dan nu. Vandaag laat het CPB zien hoe serieus de problemen met de overheidsfinanciën zijn. De balans tussen inkomsten en uitgaven is door de crisis langdurig verstoord. Als we zo doorgaan geven we veel meer uit dan we binnenkrijgen". Volgens hem zal de overheid kleiner moeten worden. Bezuinigingen zijn daarbij een optie. Minister Van der Hoeven van Economische Zaken denkt dat er moeilijke keuzes gemaakt moeten worden. "Een keuze bijvoorbeeld tussen het terugdringen van de omvang van de overheid of het doorschuiven van de kosten naar burgers en bedrijven. Het zal een mix van beide worden. De kracht van onze economie moet daarbij voorop staan. Daarom moeten we heel voorzichtig zijn met lastenverhoging".[23]

De PvdA wil de strijd aangaan met partijen die door te hard te bezuinigen de werkloosheid laten oplopen. De SP wil de bezuinigingen beperken tot 10 miljard. De VVD wil juist inzetten op meer. De aard en de hoeveelheid van de bezuinigingen zijn een erg verhit punt in discussies tussen de politieke partijen.

Hypotheekrenteaftrek[bewerken]

Net als bij de verkiezingen van 2006 is het aftrekken van hypotheekrente een belangrijk onderwerp gedurende de campagne. Het CDA heeft tijdens de campagne verschillende keren duidelijk gemaakt dat dit onderwerp een breekpunt zal worden bij de komende kabinetsformatie. Naast het CDA zijn ook de VVD, de PVV en Trots op Nederland tegen aanpassing van de hypotheekrenteaftrek, evenals de Vereniging Eigen Huis en de makelaars. Zij vrezen een instorting van de woningmarkt, waardoor huizen plotseling veel minder waard zijn. De maandelijkse lasten zullen omhoog gaan, waardoor mensen hun hypotheek niet meer kunnen betalen en met een schuld komen te zitten die hoger is dan de waarde van hun eigendom. Dit is slecht voor de toch al zwakke economie. President Nout Wellink van De Nederlandsche Bank, al meer dan tien jaar voorstander van aanpassing, vindt daarom dat de politiek nu niet moet morrelen aan de regeling.[24] Voorstanders van een aanpassing zijn de PvdA, de SP, GroenLinks, D66, de ChristenUnie, de SGP en de Partij voor de Dieren.

Studiefinanciering[bewerken]

Verschillende partijen hebben voorgesteld om het huidige stelsel om te ruilen in een sociaal leenstelsel.[25] De partijen die het huidige systeem willen veranderen zijn de PvdA, D66 en de VVD; zij zijn voor een geleidelijke invoer van een sociaal leenstelsel. De SGP wil het collegegeld geleidelijk verhogen of differentiëren naar draagkracht. GroenLinks wil een hogere beurs, met een hogere belasting voor afgestudeerden. Tot de tegenstanders van een mogelijke verandering behoren het CDA, de PVV, de SP, de ChristenUnie en de Partij voor de Dieren; zij willen de situatie behouden zoals die is. TON heeft over dit onderwerp niets in het verkiezingsprogramma staan. Gedurende de campagne werden verschillende initiatieven gestart voor het behoud van de studiefinanciering. Op 21 mei gingen zo'n 2000 studenten in Amsterdam demonstreren voor goed, betaalbaar en toegankelijk onderwijs. Volgens de actievoerders zou de kwaliteit van het onderwijs door bezuinigingen verder onder druk komen te staan, en zullen toekomstige studenten door de plannen voor een sociaal leenstelsel terughoudender worden tegenover een studie vanwege de hoge kosten.[26] Eerder waren er al kleinere acties tegen de plannen voor een sociaal leenstelsel in onder meer Amsterdam, Utrecht en Nijmegen.

Vergelijking thema's[27][bewerken]

Thema CDA PvdA SP VVD PVV GL CU D66 PvdD SGP TON
Overheidsfinanciën per saldo

(4 jaar lang, ieder jaar)

18 miljard 10 miljard 10 miljard 20 miljard 16 miljard 12 miljard 16 miljard 15 miljard 7 miljard

(per jaar)

29 miljard

(in acht jaar)

16,5 miljard per jaar, acht jaar lang
AOW 2015 > 65,5

2020 > 66
2025 > 67 jr.

2020 > 66

2025 > 67 jr.

blijft 65 jaar meteen verhoging met 2 maanden per jaar blijft 65 jaar flexibele AOW afhankelijk van arbeidsverleden vanaf 2015 omhoog met een maand per jaar
vanaf 2020 met twee maanden per jaar tot 67 jaar
versneld verhogen naar 67 jaar in stappen naar 67 jaar

in 2044

geleidelijk verhogen met een maand

per jaar naar 67 jaar

niet aankomen
WW duur max. een jaar onveranderd onveranderd duur max. een jaar onveranderd hogere ww

duur max. een jaar

ww veranderen

werkgever betaalt eerste zes maanden

hogere ww

duur max. een jaar

duur max. 1 jaar duur max. 1 jaar mensen die niet willen werken, geen uitkering
Zorg beperking AWBZ premies afhankelijk van inkomen premies afhankelijk van inkomen eigen risico 300 euro geen verhoging

eigen risico zorg

financiering meer afhankelijk van inkomen premies afhankelijk van inkomen eigen risico 400 euro niet wijzigen eigen risico afhankelijk van inkomen afslanking AWBZ
Hypotheekrenteaftrek geen wijzigingen,
wel verhoging eigenwoningforfait
vanaf 2014 in 30 jaar tot 30 % komende tien jaar gemaximaliseerd tot 350.000 geen wijzigingen geen wijzigingen geleidelijk afschaffen beperking in tien jaar tot max. 42% vanaf 2020 hervorming in 12 jaar tot 30 % korte termijn max. aftrek 750.000 euro, geleidelijk terugbrengen naar max. 500.000 euro tijdens crisis handhaven, later mogelijk aanpassen geen wijzigingen
Studiebeurs basisbeurs behouden sociaal leenstelsel basisbeurs behouden geleidelijke invoering sociaal leenstelsel niet veranderen ruime studiebeurs
terugbetalen afhankelijk van inkomen
collegegeld geleidelijk verhogen op termijn sociaal leenstelsel basisbeurs behouden niet veranderen -
Euro [28] voor voor voor voor tegen voor voor voor voor voor tegen
JSF [29] voor tegen tegen voor tegen tegen voor tegen tegen voor -
verlenging Uruzgan-missie voor tegen tegen voor tegen tegen tegen tegen tegen voor -
- CDA PvdA SP VVD PVV GL CU D66 PvdD SGP TON

Campagnes en debatten[bewerken]

SP-lijsttrekker Emile Roemer op campagne in Amsterdam
D66-campagnebus in Doetinchem

Op 12 mei 2010, toen de campagnes van de diverse partijen ongeveer op gang kwamen, stortte Afriqiyah Airways-vlucht 771 met, volgens de gegevens van die dag, ruim 60 Nederlanders aan boord neer in Libië. De partijen in de Tweede Kamer besloten daarop diezelfde dag na gezamenlijk overleg hun campagnes op te schorten.[30] De Piratenpartij deed niet mee aan de campagnestop, de Partij voor de Dieren hervatte zijn campagne eerder dan de andere Kamerpartijen.[31]

Toen de campagnes waren hervat werden er verschillende grotere televisie- en radiodebatten gehouden.

  • 21 mei (Radio 1): debat tussen Jan Peter Balkenende (CDA), Job Cohen (PvdA), Mark Rutte (VVD), Emile Roemer (SP), Femke Halsema (GroenLinks) en Alexander Pechtold (D66). Geert Wilders (PVV) kon niet komen, omdat zijn agenda vol zat. Aanvankelijk zou dit debat worden gehouden op zondag 15 mei. CDA-lijsttrekker Balkenende maakte duidelijk dat de hypotheekrenteaftrek voor het CDA een breekpunt zou zijn bij de komende kabinetsformatie. Cohen werd bekritiseerd voor het wijzigen van het PvdA-verkiezingsprogramma.[32]
  • 23 mei (RTL 4): televisiedebat tussen premier Jan Peter Balkenende (CDA), Job Cohen (PvdA), Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV). Cohen en Wilders vielen elkaar aan over het onderwerp integratie. Wilders werd onder andere een "gevaar voor de rechtsstaat" genoemd door Cohen. Balkenende verweet dat het verkiezingsprogramma van de VVD "niet sociaal" zou zijn; daarnaast zou Rutte volgens hem "kil en onverantwoord saneren".[33]
  • 26 mei (RTL 4): televisiedebat in Carré tussen de acht grootste partijen in, met als thema de economie. Bij dit debat viel Emile Roemer (SP) op door zijn humorvolle stijl van debatteren. Hij viel op met de opmerking: "u kunt me van alles verwijten maar niet dat ik te vroeg heb gepiekt". Hij stelde dat Rutte en Balkenende bezig waren met een "wedstrijdje ver plassen" toen de VVD-lijsttrekker Balkenende verweet een verkoper te zijn "die langs de deur gaat met politieke woekerpolissen".[34] Er ontstond achteraf ook enige ophef naar aanleiding van een opmerking van de CDA-lijsttrekker richting debatleidster Mariëlle Tweebeeke. Hij zei: "u kijkt zo lief" toen zij een vraag voor de derde keer stelde. Halsema liet weten Balkenende "een knietje" te hebben gegeven als hij dat bij haar had gedaan.[35]
  • 28 mei (RTV Noord, Omrop Fryslân, RTV Drenthe): televisiedebat tussen de lijsttrekkers van de zeven grootste partijen (Wilders had afgezegd) over landelijke en noordelijke thema's.
  • 7 juni (EénVandaag): televisiedebat tussen de zes grootste partijen in de Erasmus Universiteit in Rotterdam.
  • 8 juni (NOS): twee debatten, eerst een tussen de kleinere partijen, later een debat tussen de grote partijen.

Peilingen[bewerken]

Diverse onderzoeksbureaus organiseren regelmatig opiniepeilingen waarin de politieke voorkeur van de respondenten wordt onderzocht.

1rightarrow blue.svg Zie Tweede Kamerverkiezingen 2010/Peilingen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Uitslag[bewerken]

Uitslag in aantal zetels
Grootste partij per gemeente

Dit is de officiële verkiezingsuitslag, zoals op een openbare zitting gepresenteerd door de Kiesraad op dinsdag 15 juni 2010.[36][37]

Opvallend aan de uitslag was, dat er maar liefst 6 partijen in minstens één gemeente de grootste waren geworden, in tegenstelling tot de verkiezingen van 2006, toen er maar 4 partijen waren die ergens in het land de grootste werden. In 2006 waren dit het CDA, de PvdA, de VVD en de SP, en in 2010 kwamen hier de SGP en de PVV bij. Hoewel de SGP opnieuw 2 zetels heeft gehaald, hebben ze vooral in de Bijbelgordel gewonnen. De PvdA is vooral de grootste partij geworden in het noorden van het land, terwijl de PVV het juist goed deed in Zeeland en Limburg.

Officiële verkiezingsuitslag[bewerken]

15
30
10
2
5
10
21
2
31
24
15 30 10 10 21 31 24 
De 150 zetels zijn verdeeld onder:

██ SP: 15

██ PvdA: 30

██ GL: 10

██ PvdD: 2

██ CU: 5

██ D66: 10

██ CDA: 21

██ SGP: 2

██ VVD: 31

██ PVV: 24

Partij 2006 2010 verschil
stemmen perc. zetels stemmen perc. zetels perc. zetels
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 1.443.312 14,7 22 1.929.575 20,5 31 +5,8 +9
Partij van de Arbeid (PvdA) 2.085.077 21,2 33 1.848.805 19,6 30 -1,6 -3
Partij voor de Vrijheid (PVV) 579.490 5,9 9 1.454.493 15,4 24 +9,5 +15
Christen-Democratisch Appèl (CDA) 2.608.573 26,5 41 1.281.886 13,6 21 -12,9 -20
Socialistische Partij (SP) 1.630.803 16,6 25 924.696 9,8 15 -6,8 -10
Democraten 66 (D66) 193.232 2,0 3 654.167 6,9 10 +4,9 +7
GroenLinks (GL) 453.054 4,6 7 628.096 6,7 10 +2,1 +3
ChristenUnie (CU) 390.969 4,0 6 305.094 3,2 5 -0,8 -1
Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) 153.266 1,6 2 163.581 1,7 2 +0,1 0
Partij voor de Dieren (PvdD) 179.988 1,8 2 122.317 1,3 2 -0,5 0
Trots op Nederland (TON) - - - 52.937 0,6 0 +0,6 0
Partij voor Mens en Spirit (MenS) - - - 26.196 0,3 0 +0,3 0
Piratenpartij - - - 10.471 0,1 0 +0,1 0
Blanco lijst (Lijst 17/L. Feijen) - - - 7.456 0,1 0 +0,1 0
Partij één - - - 2.042 0,0 0 0,0 0
Nieuw Nederland - - - 2.010 0,0 0 0,0 0
Heel Nederland - - - 1.255 0,0 0 0,0 0
Blanco lijst (EPN/Y. Laclé) - - - 924 0,0 0 0,0 0
overig 2006 120.919 1,2 0 - - - - -
Totaal 9.838.683 100,0 150 9.416.001 100,0 150 0,0 0

Opkomst en kiesdeler[bewerken]

Opkomstpercentage per gemeente

Wat opviel aan de opkomst was dat gemeenten met een grote vaste, niet-zwevende partijachterban (VVD in Wassenaar, SGP in de Bijbelgordel) veruit de hoogste opkomst hadden. Dit is te verklaren door het simpele feit dat vaste partijachterban te allen tijde stemt. Zo had het VVD-bolwerk Rozendaal een opkomstpercentage van maar liefst 92,5% en SGP-bolwerk Staphorst 87,1%. Buitensporig hoge opkomstpercentages kwamen voor op de Nederlandse waddeneilanden. Dit kwam doordat Nederlandse toeristen die zelf niet woonachtig zijn op de eilanden, aldaar hun stem uitbrachten. Zo kwam het er toe dat op Schiermonnikoog een opkomstpercentage was van 123,2%.

Aantal 2010 Percentage 2010 Percentage 2006
Aantal kiesgerechtigden 12.524.152
Niet verschenen 3.081.175 24,60% 19,65%
Opkomst 9.442.977 75,40% 80,35%
Blanco stemmen 8.829 0,09% 0,17%
Ongeldige stemmen 18.147 0,19% 0,0%
Geldige stemmen 9.416.001 99,71% 99,83%
Kiesdeler[38][39] 62.773 65.591

Voorkeurstemmen[bewerken]

Om met voorkeurstemmen te worden gekozen, dienden kandidaten meer dan een kwart van de kiesdeler te halen, oftewel ten minste 15.694 stemmen. 32 kandidaten voldeden aan deze eis. Voor Rita Verdonk (Trots op Nederland) en Lea Manders (Partij voor Mens en Spirit) gold echter dat de lijst waarvoor ze kandidaat waren geen zetels had verkregen.

De volgende personen zouden op basis van hun plek op de lijst niet verkozen zijn, maar kwamen op basis van voorkeurstemmen in de Tweede Kamer:

Gekozen vrouwen[bewerken]

Er zijn 62 vrouwen tot Tweede Kamerlid gekozen (zeven meer dan vorige keer) en daarmee vormen deze Tweede Kamerverkiezingen een record. Wel lag in de oude Kamer het aantal vrouwelijke Kamerleden op het eind twee hoger maar dat had te maken met tussentijdse wisselingen.[41]

Partij Vrouwen Mannen Totaal  % Vrouwen
VVD 13 18 31 42%
PvdA 15 15 30 50%
PVV 4 20 24 17%
CDA 10 11 21 48%
SP 5 10 15 33%
D66 5 5 10 50%
GroenLinks 6 4 10 60%
ChristenUnie 2 3 5 40%
SGP 0 2 2 0%
Partij voor de Dieren 2 0 2 100%
Totaal 62 88 150 41%

Leeftijd[bewerken]

De nieuw gekozen Kamer bestaat voor de meerderheid uit blanke mannen met een hogere opleiding. De leeftijdsopbouw van de Kamerleden is als volgt:[42]

leeftijd politicus partij foto
gemiddeld 45 jr. (-2)
jongste 22 jr. Farshad Bashir SP FarshadBashir.jpg
oudste 65 jr. Jan de Wit SP 33 Jan de Wit.jpg

Langstzittenden en nestor[bewerken]

Op de dag van beëdiging hadden de volgende drie Kamerleden de meeste zittingsdagen (4665).[43] Degene die het eerst werd beëdigd (en dat gebeurt alfabetisch) mag zich de 'nestor' van de Tweede Kamer noemen.[44]

Politicus Partij Foto
Sharon Dijksma
nestor
PvdA Dijksma Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg
André Rouvoet ChristenUnie Vicepremier-en-minister-André-Rouvoet.jpg
Maxime Verhagen CDA Verhagen Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg

Uitslagen per gemeente[bewerken]

Gemeenten in de provincie: Drenthe · Flevoland · Friesland · Gelderland · Groningen · Limburg · Noord-Brabant · Noord-Holland · Overijssel · Utrecht · Zeeland · Zuid-Holland · briefstemmen

Vertrekkende politici[bewerken]

Onderstaande Kamerleden hebben aangegeven niet beschikbaar te zijn voor een nieuwe termijn als Kamerlid.

Onderstaande aspirant Kamerleden hebben aangegeven niet in de nieuwe Kamer zitting te nemen.

Nieuwe Tweede Kamer en kabinetsformatie[bewerken]

De nieuwe Tweede Kamer werd op 17 juni 2010 geïnstalleerd. De leiders van de politieke partijen wensen in meerderheid geen debat over de uitslag. Ze laten hierdoor de regie over de kabinetsformatie bij het staatshoofd.[46] Op 14 oktober 2010 was de formatie ten einde en werd het kabinet-Rutte I beëdigd.

Externe links[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. De VVD was tussentijds een zetel kwijtgeraakt door het buiten de partij geraakte Kamerlid Rita Verdonk, die verder ging als Lid Verdonk en aan de verkiezingen meedeed als Trots op Nederland.
  2. Uitslag Tweede Kamerverkiezingen 2010 van 9 juni 2010, Nederland Kiest
  3. Ontbinding Tweede Kamer op 17 juni 2010. Rijksoverheid.nl, 5 maart 2010
  4. Kabinet demissionair, ministers beëdigd NOS.nl, 23 februari 2010
  5. AOW-leeftijd voorlopig in ijskast NOS.nl, 2 maart 2010
  6. Cohen: hoe progressiever, hoe liever NOS.nl, 13 maart 2010.
  7. Register Tweede Kamer Kiesraad, 18 maart 2010
  8. Verkiezingen: 61 partijen aangemeld NOS.nl, 18 maart 2010
  9. Jongerenpartij Lijst 0 van de baan RTL nieuws, 18 maart 2010
  10. Neelie Kroes populairst als premier NOS, 21 mei 2010.
  11. Rutte sluit Kroes niet uit als premier NOS, 23 mei 2010.
  12. CPB: twijfel bij bezuinigingen op ambtenaren, De Telegraaf, 20 mei 2010
  13. PVV: CPB haalt rode streep door onze plannen De Telegraaf, 20 mei 2010
  14. Overzicht belangrijkste cijfers CPB NOS, 20 mei 2010
  15. NCTb: kans op geweld bij verkiezing Nederland Kiest, 7 april 2010.
  16. Kiesraad. Kiesraad maakt nummering kandidatenlijsten bekend (29 april 2010)
  17. a b c Kiesraad. Voorlopig geldige kandidatenlijsten (6 mei 2010)
  18. Verdonk is in de Kamer gekozen als lid van de VVD-fractie. Nadat ze hier op 14 september 2007 uitgezet is, is zij als eenmansfractie in de Kamer gebleven.
  19. LEF neemt deel als blanco lijst, aangezien de partij niet tijdig is geregistreerd bij de Kiesraad.
  20. De Evangelische Partij Nederland neemt deel als blanco lijst, aangezien de partij niet tijdig is geregistreerd bij de Kiesraad.
  21. Kiesraad. Voorlopig overzicht deelnemende partijen (6 mei 2010)
  22. CPB: 29 miljard bezuinigen NOS.nl 16 maart 2010
  23. De Jager: tering naar de nering zetten NOS.nl 16 maart 2010
  24. Hoe zit het met de hypotheekrenteaftrek? NOS, 18 mei 2010
  25. Verschillen in sociaal leenstelsel. StudNed.nl, 27 mei 2010. Geraadpleegd 10 juni 2010.
  26. Studenten demonstreren voor behoud beurs NOS, 21 mei 2010
  27. Bron: NOS.nl Vergelijking verkiezingsprogramma's
  28. Hoe zit het met de euro? NOS, 18 mei 2010
  29. Hoe zit het met de JSF? NOS, 20 mei 2010
  30. Partijen staken campagnes na Libië, Sp!ts, 12 mei 2010
  31. Kleine partijen negeren campagnestop NU.nl, 15 mei 2010
  32. 'Balkenende wint eerste debat lijsttrekkers' Algemeen Dagblad, 21 mei 2010
  33. Debat: Optreden Cohen gekraakt, premier valt Rutte aan Elsevier, 24 mei 2010
  34. SP’er Roemer bespeelt Carré, maar Rutte haalt echt uit, de Volkskrant, 26 mei 2010
  35. Balkenende bereid tot excuses voor 'U kijkt zo lief', de Volkskrant, 27 mei 2010
  36. Kiesraad (16 juni 2010). Proces-verbaal van de zitting van het centraal stembureau tot het vaststellen van de uitslag van de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer.
  37. Kiesraad (16 juni 2010). Nieuwsbericht: "Uitslag verkiezing leden Tweede Kamer van 9 juni 2010".
  38. Berekening kiesdeler: aantal geldige stemmen gedeeld door aantal Kamerzetels (150).
  39. Officiële uitslag verkiezingen Rijksoverheid.nl, 15 juni 2010
  40. Doordat CDA-kandidaten Jan Peter Balkenende en Jack de Vries van hun benoeming afzagen, kwam Bruins Slot alsnog in het parlement en viel Raymond Knops buiten de boot.
  41. Recordaantal vrouwen gekozen in Kamer, Telegraaf.nl, 15 juni 2010
  42. Kamer van hoogopgeleide blanke mannen, NOS, 17 juni 2010
  43. Alle Kamerleden, website van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
  44. Aldwin Geluk. CU eist nestorschap te snel op. Nederlands Dagblad (22 april 2010) Geraadpleegd op 22 juni 2010
  45. Jan Peter Balkenende liet op 9 juni na de eerste prognose, die reeds zeer slecht uitviel voor het CDA, weten dat hij het partijleiderschap met onmiddellijke ingang neerlegde en geen zitting zal nemen in de nieuwe Tweede Kamer.
  46. Verbeet: Kamer wil geen debat over uitslag, MSN Nieuws, 10 juni 2010