Ubuntu (Linuxdistributie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Ubuntu
Ubuntu 9.04
Ubuntu 9.04
Ontwikkelaar Canonical en de gemeenschap
OS-familie GNU/Linux
Bronmodel FOSS
Laatste uitgave 9.04 (Jaunty Jackalope) ( 23 april 2009 )
Kerneltype Monolitische kernel
Licentie GPL en anderen
Huidige status Actief
Website www.ubuntu.com www.ubuntu-nl.org
Verschillende Ubuntudistributies op CD

Ubuntu is de meest gebruikte Linuxdistributie voor desktopcomputers en laptops. Dit besturingssysteem is beschikbaar in een groot aantal talen, waaronder het Nederlands. De makers van Ubuntu leggen de nadruk op gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid voor gebruik thuis, op school en op het werk.

Ubuntu is gebaseerd op Debian GNU/Linux maar onderscheidt zich hiervan door regelmatige (halfjaarlijkse) nieuwe versies. De nummers daarvan verwijzen naar de maand en het jaar van de verschijningsdatum.

De naam komt van het concept Ubuntu uit de Zoeloe-cultuur in Zuid-Afrika. Het betekent zoiets als "menselijk zijn voor anderen".

Inhoud

[bewerken] Verspreiding

Ubuntu is vrije software en gratis beschikbaar. Het besturingssysteem kan gratis worden gedownload en op een cd worden gebrand, maar het is ook mogelijk installatiemedia te bestellen tegen betaling van verzendkosten. Canonical Ltd. biedt ook de mogelijkheid gratis officiële cd's te bestellen via de ShipIt-dienst, waarbij je zelfs geen verzendkosten hoeft te betalen.

De ubuntu-cd's zijn uit te proberen zonder dat installatie daarvoor benodigd is. Voor gebruikers wier computer niet voldoet aan de minimale systeemeisen voor deze live-cd, bestaat een alternatieve cd met een niet-grafische installatie.

[bewerken] Populariteit

In korte tijd is Ubuntu uitgegroeid tot de populairste Linuxdistributie onder particuliere gebruikers. De distributie kent een grote en actieve gebruikersgemeenschap. Lokale groepen Ubuntu-enthousiastelingen- zogenaamde LoCo Teams (local community teams) - zijn in vele landen actief. Sommige daarvan, onder meer het Belgische en het Nederlandse team, genieten officieel erkenning door Canonical.

De website DistroWatch geeft een goede indicatie van de populariteit van Ubuntu. Begin november 2008, een paar dagen na uitgifte van 8.10, staat Ubuntu op de eerste plaats van de afgelopen maand, de afgelopen drie maanden, het afgelopen half jaar en het afgelopen jaar. En dan zijn varianten als Kubuntu, Xubuntu en dergelijke nog niet meegeteld. [1]

Desktoplinux.org heeft na onderzoek geconcludeerd dat Ubuntu, met daarin Kubuntu, Xubuntu en Edubuntu meegerekend, het grootste gebruikerspercentage heeft, met circa 30% van de Linux-desktopgebruikers. [2]

Het Ministerie van Onderwijs en Wetenschap van Macedonië heeft het initiatief genomen om meer dan 180000 Linux desktops aan scholen te schenken en stimuleert ook elke student in het land om Ubuntu werkstations te gebruiken. [3]

Op 9 oktober 2008 werd bekend dat alle servers van de Wikimedia Foundation, de organisatie achter onder andere Wikipedia, gemigreerd zullen worden naar Ubuntu 8.04. [4]

[bewerken] Software

Ubuntu kan alle voor Linux geschreven software draaien. Daarnaast kan een groeiend aantal programma's voor Microsoft Windows worden gedraaid onder Wine, een opensource-implementatie van de Windows-programma-bibliotheken.

Een installatie van Ubuntu bevat een aantal standaardprogramma's, zoals systeemgereedschap, het kantoorsoftwarepakket OpenOffice.org, de internetbrowser Firefox, het e-mailprogramma Novell Evolution en een reeks kleine spellen. Ubuntu gebruikt (net als Debian) apt-get voor pakketbeheer, met Synaptic als grafische front-end. Beschikbare software wordt in de volgende categorieën onderverdeeld:

main
Vrije software met officiële ondersteuning.
restricted
Niet-vrije software met officiële ondersteuning. Deze categorie bevat propriëtaire stuurprogramma's.
universe
Vrije software met ondersteuning van de gebruikersgemeenschap. Met andere woorden het gaat hier wel om vrije software, maar deze zit niet standaard in een van de Ubuntu-distributies.
multiverse
Niet-vrije software met ondersteuning van de gebruikersgemeenschap.
backports
Nieuwe software uit nieuwere Ubuntu-versies (meestal ontwikkelingsversies).

Ubuntu is er in 32-bit en in 64-bit. Indien de Ubuntu 64-bit versie wordt gebruikt, dan is vrijwel al deze software ook in 64-bit beschikbaar. Alleen eventuele closed-source software zal in 32-bits beschikbaar zijn, maar deze kunnen door middel van de bibliotheek ia32-libs toch gebruikt worden.

[bewerken] Propriëtaire software

Het grootste gedeelte van de software die bij Ubuntu geleverd wordt is vrije software. Voor drivers waarvoor geen goed vrij alternatief is worden echter propriëtaire stuurprogramma's meegeleverd. Propiëtaire software is software waarvan de broncode in het bezit van een bedrijf is dat alle rechten op deze software bezit. Een voorbeeld hiervan zijn de stuurprogramma's van Nvidia voor grafische kaarten, die hun chipset bevatten.

Een aantal multimediaformaten (zoals MP3) is beschermd door softwareoctrooien en kunnen niet in de officiële distributies van Ubuntu worden opgenomen. Ondersteuning voor deze mediaformaten is echter toe te voegen na de installatie van het besturingssysteem. Ook een aantal bekende TrueType-lettertypes is beschermd door intellectuele eigendomsrechten en wordt niet meegeleverd met de officiële distributie.

[bewerken] Veiligheid en privacy

[bewerken] Virussen

Voor op Linux/GNU gebaseerde besturingssystemen zijn er vrijwel geen virussen, waardoor ook Ubuntu hier minder vatbaar voor is. Hoewel er enkele virussen zijn ontwikkeld voor Linux, worden die in het algemeen beschouwd als onderzoeksobjecten.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat Linux een klein marktaandeel heeft vergeleken met bijvoorbeeld Microsoft Windows. Het zou simpelweg niet aantrekkelijk zijn om virussen voor Linux te maken, gezien de grote meerderheid van particulieren en organisaties die Microsoft Windows gebruikt. Dit argument werd bijvoorbeeld door Microsofts CEO Steve Ballmer gebruikt. Anderen hechten hier weinig waarde aan en wijzen erop dat Linux een groot marktaandeel heeft op de servermarkt, vooral wat betreft webservers. Dat laatste zou dan juist wel aantrekkingskracht moeten uitoefenen op virusmakers, wanneer Ballmers logica klopt. De claim dat Linux nauwelijks vatbaar is voor virussen zou bovendien een provocerende werking op virusmakers kunnen hebben.

Een gevolg van de uitspraken van Ballmer en anderen zou kunnen zijn dat wanneer het marktaandeel van Linux stijgt, het aantal virussen zal toenemen. Dit is tot nu toe echter niet het geval geweest, ook niet voor Mac OS X, eveneens een op Unix gebaseerd besturingssysteem, met een groter marktaandeel op de desktop dan Linux.

Een andere mogelijke verklaring is het rechtensysteem dat Linux gebruikt. Het is onder Linux namelijk niet mogelijk voor software om iets op het systeemgedeelte van de computer te veranderen zonder dat de gebruiker er expliciet toestemming voor geeft, door het intypen van een wachtwoord. De meeste GNU/Linux-distributies vragen om een apart wachtwoord voor de rootgebruiker voordat systeeminstellingen gewijzigd kunnen worden. Ubuntu gebruikt echter voor alle systeemtaken sudo (superuserdo), waarbij de gebruiker niet het rootwachtwoord moet invullen (de standaardprocedure op UNIX-systemen) maar zijn/haar eigen wachtwoord (vergelijkbaar met Mac OS X). De gebruiker zal dus altijd zijn/haar wachtwoord moeten invullen voordat het virus zich kan installeren. In Microsoft Windows daarentegen werken veel gebruikers altijd in de beheerdersmodus, zodat virussen wel controle over het systeem kunnen uitoefenen.

[bewerken] Versies

Ubuntu werkt met een versiesysteem dat verwijst naar het jaartal en de maand van uitgave. Zo verwijst versie 8.04 naar 2008, maand 4 (april). Ubuntu verschijnt tweemaal per jaar, in april en in oktober. Versie 6.06, 'Dapper', verscheen twee maanden later dan oorspronkelijk gepland, om diverse verbeteringen alsnog te kunnen aanbrengen; vandaar dat deze 6.06 heet in plaats van 6.04.

Versie Datum van uitgave Codenaam Nederlandse vertaling
4.10 20 oktober 2004 Warty Warthog Het wrattige zwijn
5.04 8 april 2005 Hoary Hedgehog De eerbiedwaardige egel
5.10 13 oktober 2005 Breezy Badger De frisse (vernieuwende) das
6.06 1 juni 2006 Dapper Drake De goedgeklede woerd/eendagsvlieg
6.10 26 oktober 2006 Edgy Eft De prikkelbare/bijdehante salamander
7.04 19 april 2007 Feisty Fawn Het assertieve/strijdlustige hertenkalf
7.10 18 oktober 2007 Gutsy Gibbon De moedige gibbon
8.04 24 april 2008 Hardy Heron De ruige reiger
8.10 30 oktober, 2008 Intrepid Ibex De (stout)moedige steenbok
9.04 23 april 2009 Jaunty Jackalope Het kwieke Krijgskonijn (mythisch figuur)
9.10 (Gepland: 29 oktober 2009) Karmic Koala De Karmische Koala

Versie 6.06 werd gepubliceerd als Long Term Support (LTS)-release. Dat wil zeggen dat Canonical gedurende een langere periode garandeert dat de release ondersteund wordt door patches: de desktopversie zal minimaal drie jaar worden ondersteund, de serverversie minimaal 5 jaar. Canonical biedt ook een betaalde vorm van ondersteuning. Ook versie 8.04 is een LTS-versie. Canonical geeft aan dat er elke twee jaar een LTS-versie wordt uitgebracht.

Er zijn ook plannen voor een versie van Ubuntu die altijd in ontwikkeling is en nooit uitgebracht zal worden, namelijk Grumpy Groundhog ('knorrige marmot'). Deze zal altijd de allernieuwste software hebben en daarom mogelijk instabiel zijn. Deze versie is dan ook alleen voor ontwikkelaars bedoeld. Tevens verschijnt er vanaf versie 7.10 naast de reguliere Ubuntu-versies ook steeds een versie die alleen gebruikmaakt van geheel vrije software, Gobuntu. Niet vrije, alleen binair beschikbare videokaartdrivers zullen in deze versie bijvoorbeeld ontbreken.

In de spreektaal worden de codenamen vaak afgekort tot het eerste woord, bijvoorbeeld 'breezy'. Dit zijn ook de namen van de pakketbronnen voor Ubuntu.

Voor iedere versie moeten nieuwe teksten worden vertaald. Meestal zijn deze vertalingen nog niet volledig. Vooral de meegeleverde software is dikwijls nog in het Engels.

Sinds versie 8.04 is het mogelijk Ubuntu te installeren met behulp van een Windows-programma, Wubi. Windows-gebruikers kunnen dan direct vanuit Windows hun nieuwe Ubuntu besturingssysteem installeren. Er wordt dan een extra bootoptie in de bootloader van Windows gemaakt (dual-boot) in plaats van de gebruikelijke installatie van GRUB, waarbij de gebruiker tijdens het opstarten van de computer kan kiezen of hij Ubuntu of Windows op wilt starten. Wubi maakt het installeren van Ubuntu eenvoudig doordat partitioneren overbodig is; deze optie installeert Ubuntu in een groot bestand op een bestaande partitie dat vanuit Ubuntu gezien een echt filesysteem is. Wanneer de gebruiker de installatie ongedaan wil maken kan hij Ubuntu net als normale Windows-programma's weer eenvoudig verwijderen via het configuratiescherm.

Begin 2009 werd informatie vrijgegeven over de later dat jaar te verschijnen 9.10-release, Karmic Koala. Deze versie zal worden samengesteld aan de hand van de verbeteringen in versie 9.04, Jaunty Jackalope, maar zou ook nieuwigheden gaan bevatten op het terrein van cloud computing.

[bewerken] Gerelateerde distributies

Aan Ubuntu is een aantal andere projecten, edities of smaken (flavours) gerelateerd, waarvan Kubuntu de populairste is.

Een aantal van deze distributies verschilt door het gebruik van een andere desktopomgeving. Ubuntu gebruikt standaard GNOME als desktop, maar het is eenvoudig andere desktopomgevingen te installeren. Kubuntu bijvoorbeeld maakt gebruik van KDE, maar is in de basis hetzelfde. Dit principe wordt ook gevolgd met Xubuntu, een versie van Ubuntu die Xfce (een lichte desktopomgeving, die daardoor beter geschikt is voor oude systemen) gebruikt en Elbuntu, een versie die Enlightenment gebruikt, eveneens een lichtere desktopomgeving. Het mengen van pakketten uit verschillende desktopomgevingen is mogelijk. Programma's geschreven voor KDE 3 gebruiken aRts om geluidsnotificaties te laten horen. Die programma's zijn dan meestal wel te gebruiken in GNOME, maar niet altijd met geluidsnotificaties. De speciaal voor Xfce geschreven programma's kunnen zonder problemen in GNOME en KDE worden gebruikt.

Daarnaast zijn er de officiële projecten zoals Edubuntu, een op Ubuntu gebaseerde distributie voor scholen, Ubuntu Studio, een Ubuntu-variant die volledig gericht is op het bewerken van multimedia, en Gobuntu, met alleen software en inhoud die geen enkele vorm van restrictie kent. Hierbij wordt de striktst mogelijke interpretatie van de definitie van vrije software gehanteerd, zoals die door de Free Software Foundation is opgesteld[5]. Deze edities maken echter net als de desktopeditie van Ubuntu gebruik van GNOME. De servereditie van Ubuntu kent uiteraard geen grafische omgeving.

[bewerken] Lijst

Van de oorspronkelijke Ubuntu-versie met de GNOME-desktop zijn meerdere officiële edities of versies afgeleid[6]:

  • Kubuntu: Ubuntu met de KDE-desktop.
  • Xubuntu: Ubuntu met de Xfce-desktop, die geschikt is voor langzamere computers.
  • Elbuntu: Ubuntu met Enlightenment-desktop (idem)
  • Edubuntu: Ubuntu met programma's die vooral bedoeld zijn voor leerlingen op school.
  • Gobuntu: Ubuntu met alleen maar geheel vrije software, niet te verwarren met Goobuntu.
  • Ubuntu Studio, een distributie speciaal bedoeld om multimedia (muziek, film, grafisch, etc.) te creëren en bewerken.
  • Ubuntu Server Edition, een versie speciaal voor servers.
  • Ubuntu MID Edition is ontworpen om te draaien als besturingssysteem op een 'Mobile Internet Device' (MID)
  • Ubuntu Netbook Remix is een versie die geoptimaliseerd is voor zgn. netbooks, ultra-mobiele portables.

Met de open broncode kunnen ook anderen hun eigen editie maken die gebaseerd is op Ubuntu of een afgeleide daarvan, zoals:

  • Goobuntu: wordt mogelijk gebruikt binnen de kantoren van Google.
  • Ubuntu JeOS: Ubuntu Just enough Operating System, een versie speciaal voor virtuele platforms.
  • gOS is ook gebaseerd op Ubuntu, maar maakt gebruik van de window manager Enlightenment en steunt hevig op Google-applicaties zoals Gmail. Het is bedoeld voor eenvoudige systemen en gebruikers.
  • Mythbuntu: speciaal voor multimedia-PC's waarop MythTV is voorgeconfigureerd.
  • Linux Mint, dat een iets andere filosofie en aanpak heeft dan het moederproject.
  • nUbuntu: een distributie met vele beveiligingsprogramma's.
  • Ubuntu Lite: een distributie voor oudere computers.
  • zUbuntu: een distributie voor het IBM eServer zSeries-mainframe.
  • Ebuntu: een distributie met de window manager Enlightenment.
  • Fluxbuntu: een distributie met Fluxbox.
  • Ubuntu CE: Christian Edition, een versie met specifiek Christelijke functies, zoals de psalm van de dag.
  • Ubuntu ME: Muslim Edition, een versie gericht op de moslimwereld, met bijvoorbeeld software voor gebedstijdstippen, voor studie van de Koran en een webfilter.
  • Ubuntu Ningi: een distributie met Ubuntu, Ubuntu server, Kubuntu, Xubuntu en Edubuntu op één dvd.
  • Easy Peasy en Eeebuntu: distributies geschikt voor de Eee PC.
  • CrunchBang Linux: een snelle versie met de Openbox windowmanager
  • Qimo een distributie voor kinderen
  • Kiwi Linux een Ubuntu-kloon die kort na de jongste Ubuntu-release verschijnt met nieuwere versies van de gebruikte packages
  • Minibuntu

[bewerken] Organisatie

De grote man achter Ubuntu is de Zuid-Afrikaanse miljonair Mark Shuttleworth, de Self-Appointed Benevolent Dictator For Life van Ubuntu en oprichter van de Ubuntu Foundation en Canonical Ltd., die respectievelijk Ubuntu financieren en ondersteuning voor Ubuntu leveren. Deze financiering maakt het onder andere mogelijk gratis Ubuntu-cd's te laten bezorgen.

[bewerken] Systeemvereisten

Ubuntu 8.10 heeft 256 MB RAM nodig. De installatie op een desktopcomputer heeft ten minste vier GB schijfruimte nodig. De serverinstallatie heeft slechts 64 MB RAM en 500 MB schijfruimte nodig. Er zijn versies voor de PC (Intel x86), 64-bit PC (AMD64), PowerPC (Apple iBook, Powerbook, G4 en G5) en Sparc (Sun Sparc)-computers.

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:


Familie van GNU-besturingssystemen

Systeem: Ubuntu (Linuxdistributie) · Stamvader: Debian · Moedersysteem: Debian
Zustersystemen: Adamantix · BeatrIX · Bluewall GNU/Linux · Bonzai Linux · Corel Linux · DeMuDi · Elive · Guadalinex · Kanotix · Knoppix · Libranet · Linex · Linspire · Loco Linux · MEPIS · NepaLinux · Open Colinux · Parsix · PingOO · Progeny Debian · sidux · Skolelinux · Storm· Ubuntu · Xandros · ZenLinux
Dochtersystemen: Edubuntu · gNewSense · CrunchBang Linux · Gnoppix · Gobuntu · Goobuntu · ImpiLinux · Kubuntu · Linux Mint · Mythbuntu · UbuntuLite · Ubuntu CE · Ubuntu JeOS · Ubuntu ME · Ubuntu Studio · Xubuntu
Wikimedia Commons

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken
in andere talen