Uitbreiding van de Europese Unie
██ huidige lidstaten
██ kandidaat-lidstaten
██ potentiële lidstaten
De uitbreiding van de Europese Unie is een proces waarbij nieuwe staten toetreden tot de Europese Unie. Het proces begon met de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal door België, West-Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland in 1957. Sindsdien is de Europese Unie zes keer uitgebreid en na de laatste uitbreiding met Bulgarije en Roemenië in 2007 heeft zij 27 lidstaten.
Op het moment zijn er toetredingsonderhandelingen gaande met enkele staten. Het proces van uitbreiding van de EU wordt soms ook wel Europese integratie genoemd. Hoewel deze term ook gebruikt wordt voor de intensivering van de samenwerking tussen EU-lidstaten waarbij nationale regeringen steeds meer macht overdragen aan gecentraliseerde Europese instituten.
Om toe te kunnen treden tot de Europese Unie moet een land voldoen aan enkele economische en politieke voorwaarden die bekendstaan als de Criteria van Kopenhagen (naar de top in Kopenhagen in juni 1993). Enkele eisen zijn een stabiele democratische regering met respect voor wetten en de daarmee samenhangende vrijheden en instituten. Volgens het Verdrag van Maastricht moet elke lidstaat en het Europees Parlement ermee instemmen dat een nieuw land toetreedt.
Inhoud
|
Uitbreidingen in het verleden [bewerken]
Jaar van toetreding en uittreding en de betreffende lidstaten die in dat jaar toetraden:
- 1962: Algerije wordt onafhankelijk van Frankrijk en treedt uit de Europese Gemeenschap
- 1973, Eerste uitbreiding: Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk treden toe tot de Europese Gemeenschap
- 1981, Tweede uitbreiding: Griekenland treedt toe tot de Europese Gemeenschap
- 1985: Groenland, dat van Denemarken in 1979 autonomie heeft gekregen, besluit in een referendum uit de Europese Gemeenschap te treden
- 1986, Derde uitbreiding: Portugal en Spanje treden toe tot de Europese Gemeenschap
- 1990: de DDR wordt met de Bondsrepubliek Duitsland verenigd en wordt dus automatisch lid
- 1995, Vierde uitbreiding: Finland, Oostenrijk en Zweden treden toe tot de Europese Unie
- 2004, Vijfde uitbreiding: Grieks-Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië treden toe tot de Europese Unie.
- 2007, Zesde uitbreiding: Bulgarije en Roemenië treden toe tot de Europese Unie (zie toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie).
Toekomstige uitbreidingen van de EU [bewerken]
| - |  Turkije |
 Kroatië |
 Macedonië |
 Albanië |
 IJsland |
 Montenegro |
 Servië |
 Bosnië en Herzegovina |
 Kosovo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Begin onderhandelingen EU-associatieovereenkomst | 1959 | 2000 | 2000 | 2003 | 1990 | 2005 | 2005 | 2005 | ? (betwist) |
| EU-associatieovereenkomst handtekening | 1963 | 2001 | 2001 | 2006 | 1992 | 2007 | 2008 | 2008 | |
| EU-associatieovereenkomst treedt in werking | 1963 | 2005 | 2004 | 2009 | 1994 | 2010 | |||
| Aanvraag lidmaatschap | 1959 en 1987 | 2003 | 2004 | 2009 | 2009 | 2008 | 2009 | ||
| Kandidaat-status ontvangen | 1999 | 2004 | 2005 | 2010 | 2010 | 2012 | |||
| Begin onderhandeling lidmaatschap | 2005 | 2005 | 2010 | 2012 |
Toekomstige lidstaten [bewerken]
Kroatië [bewerken]
 Zie Kroatië en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De weg naar aansluiting bij de Europese Unie begon voor Kroatië op 30 oktober 2001, toen Kroatië het Stabilisatie- en Associatieverdrag met de EU tekende. Het tekenen van dit verdrag is noodzakelijk om erkend te worden als kandidaat-lidstaat. Op 21 februari 2003 diende Kroatië formeel het verzoek in toe te mogen treden tot de Europese Unie. De Europese Commissie gaf vervolgens op 20 april 2004 een positief advies, waarop de Europese Raad Kroatië op 18 juni 2004 erkende als een officiële kandidaat-lidstaat. Er werd besloten de onderhandelingen te beginnen op 17 maart 2005. Een dag voor het begin van de onderhandelingen stelde de Europese Raad de onderhandelingen echter voor onbepaalde tijd uit, omdat Kroatië niet goed genoeg zou meewerken met het Joegoslavië Tribunaal. Het feit dat de voormalige generaal Ante Gotovina nog steeds niet was opgespoord was de EU een doorn in het oog. Na een toespraak van de hoofdaanklager van het Joegoslavië Tribunaal, Carla del Ponte begin oktober 2005, werd op 4 oktober 2005 begonnen met onderhandelen. Het zogenaamde screeningsproces begon op 20 oktober. Op 6 december 2005 werd Ante Gotovina op het eiland Tenerife opgepakt. De voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, zei op 10 juni 2011 dat de onderhandelingen met Kroatië tot een succesvol eind zijn gekomen en dat Kroatië waarschijnlijk in juli 2013 kan toetreden tot de Europese Unie.[1]
Kandidaat-lidstaten [bewerken]
Wanneer een land lidmaatschap van de EU heeft aangevraagd wordt dit voorgelegd aan de Europese Raad. De Europese Commissie geeft een formeel advies uit, maar de Raad beslist uiteindelijk om de aanvraag al dan niet in behandeling te nemen. Wanneer er unaniem door de Raad wordt ingestemd kunnen de onderhandelingen worden geopend en is het land een officiële kandidaats-lidstaat.
Om een aanvraag succesvol te maken moet sowieso zijn voldaan aan de volgende criteria:[2]
- Het land ligt geheel of gedeeltelijk in Europa (uitgezonderd Cyprus dat volledig op een Aziatisch eiland ligt).
- Het respecteert de beginselen van vrijheid en democratie, het eerbiedigt de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, en het is een rechtsstaat.
- Het voldoet aan de Criteria van Kopenhagen die zeggen dat een kandidaat-lidstaat:
- stabiele overheidsinstellingen moet hebben die de democratie, de rechtsorde, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen;
- een functionerende markteconomie moet hebben, evenals de mogelijkheid om te gaan met de concurrentiedruk van de marktwerking in de Unie;
- het vermogen moet hebben om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, wat met name inhoudt dat de doelstellingen van een politieke, economische en monetaire unie worden onderschreven.
IJsland [bewerken]
| Zie IJsland en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De IJslandse premier Halldór Ásgrímsson heeft aangegeven (op 8 februari 2006) dat hij verwacht dat IJsland in 2015 lid zal zijn van de EU. Hij gaf aan dat een en ander samen zou hangen met de toekomstige ontwikkeling van de eurozone, in relatie tot de IJslandse visexport. Er is een commissie ingesteld die bekijkt hoe de visserijbelangen van IJsland kunnen worden beschermd in geval van EU-lidmaatschap. IJsland is momenteel onderdeel van de Europese Economische Ruimte, wat de toetreding in zekere opzichten gemakkelijker kan maken.
Op 30 januari 2009 verklaarde EU-commissaris Olli Rehn dat, mocht IJsland dat willen, IJsland in 2011 tegelijkertijd met Kroatië kan toe treden.[3] In juli 2009 zette het IJslandse parlement het licht op groen voor een officieel verzoek tot EU-toetreding[4]. IJsland vroeg op 23 juli 2009 het lidmaatschap van de Europese Unie aan.[5][6] Op de Europese Raad van 17 juni 2010 is de kandidatuur voor toetreding van IJsland tot de Europese Unie officieel goedgekeurd[7] en de toetredingsonderhandelingen zijn inmiddels op 27 juli 2010 officieel opgestart.
Macedonië [bewerken]
| Zie Macedonië en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Macedonië vroeg EU-lidmaatschap aan op 22 maart 2004. Op 9 november 2005 gaf de Europese Commissie een positief advies, dat op 17 december 2005 is overgenomen door de Europese Raad. Een datum voor het beginnen met onderhandelen is 19 augustus 2011.
Montenegro [bewerken]
| Zie Montenegro en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Montenegro heeft op 15 december 2008 het lidmaatschap van de Europese unie aangevraagd. De huidige EU-lidstaten zijn op 17 december 2010 akkoord gegaan met deze aanvraag en Montenegro heeft hiermee de status verworven van kandidaat-lid. Er is echter nog geen definitieve datum bepaald waarop de toetredingsonderhandelingen kunnen beginnen; gezien de ongerustheid die bestaat over de corruptie en criminaliteit in Montenegro. De regering van Montenegro dient eerst maatregelen te treffen op deze gebieden voordat er door de Europese Commissie een begindatum voor de toetredingsonderhandelingen wordt vastgelegd.
Servië [bewerken]
| Zie Servië en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De voor EU-zaken verantwoordelijke vicepremier Bozidar Djelic heeft op vrijdag 23 januari 2009 bekendgemaakt dat Servië tijdens het voorzitterschap van Tsjechië een aanvraag zal indienen om toe te treden tot de Europese Unie. Vicepremier Alexandr Vondra van Tsjechië zei de ambitieuze plannen van Servië toe te juichen, maar waarschuwde dat het jaren zal duren voor Servië daadwerkelijk zal kunnen toetreden. Eén belangrijke eis was dat Servië de wegens genocide aangeklaagde Ratko Mladic zou uitleveren. Nadat Ratko Mladic op 26 mei 2011 werd aangehouden, zei de Servische president Boris Tadic dat de toetreding van Servië tot de Europese Unie een stap dichterbij was gekomen[8]. Als Servië de aanvraag ingediend heeft en de 27 EU-lidstaten akkoord zijn gegaan kan Servië een kandidaat-lid worden. Op 22 december 2009 vroeg Servië het Europese lidmaatschap aan. Op 12 oktober 2011 werd Servië de kandidaat-lid status toegekend[9].
Turkije [bewerken]
| Zie Turkije en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Turkije onderhandelt sinds 4 oktober 2005 met de EU over toetreding. Het screenproces is gestart op 20 oktober 2005. Het is onbekend wanneer en zelfs onzeker of Turkije toe zal treden tot de Europese Unie. De Unie is naar eigen zeggen voor 2015 niet gereed Turkije op te nemen. De vorige Franse regering heeft een ammendement aan de Franse grondwet toegevoegd dat een referendum nodig zou maken in geval van een Turkse toetreding. Europese regelgeving staat een dergelijke unilaterale actie echter niet toe, en de huidige Franse regering heeft aangegeven niet negatief tegenover een eventuele toetreding te staan.
Lidmaatschap aangevraagd [bewerken]
Albanië [bewerken]
| Zie Albanië en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Albanië heeft op 28 maart 2009 officieel het lidmaatschap aangevraagd van de Europese Unie. De Europese commissie heeft enthousiast op de aanvraag gereageerd. De 27 lidstaten van de EU moeten zich nog buigen over de aanvraag.
Potentiële lidstaten [bewerken]
Landen die de belofte hebben gekregen van de EU dat ze in de toekomst toe kunnen treden, worden potentiële kandidaat-lidstaten genoemd. Met deze landen heeft de EU het zogenaamde stabilisatie- en associatieproces opgestart met als doel de landen dichter bij de EU te brengen. Het proces is een eerste stap richting de stabilisatie- en associatieovereenkomst waardoor wederzijds rechten en plichten ontstaan.[10]
Bosnië en Herzegovina [bewerken]
| Zie Bosnië en Herzegovina en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Het Balkanland Bosnië en Herzegovina en de politieke entiteit Kosovo hebben van de EU te horen gekregen dat ze op termijn lid kunnen worden van de EU. Hun toetreding heeft voor de EU meer prioriteit dan die van Oekraïne en het geografisch grotendeels buiten Europa liggende Georgië.
Kosovo [bewerken]
De toetreding van Kosovo staat voor enkele grote problemen aangezien slechts 22 van de 27 lidstaten Kosovo als onafhankelijke staat erkennen. Cyprus, Griekenland, Roemenië, Slowakije en Spanje erkennen Kosovo niet. Toch heeft de EU beloofd dat Kosovo (volgens Resolutie 1244) perspectief heeft in de EU.
Europese Vrijhandelsassociatie [bewerken]
Liechtenstein [bewerken]
| Zie Dwergstaten en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Liechtenstein is ook onderdeel van de Europese Economische Ruimte, maar Liechtenstein wordt over het algemeen te klein geacht om apart toe te kunnen treden.
Noorwegen [bewerken]
| Zie Noorwegen en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Noorwegen heeft tot twee keer toe geprobeerd toe te treden tot de Unie, respectievelijk in 1972 en in 1994, maar beide keren werd het lidmaatschap door de Noorse bevolking in een referendum afgewezen. Het land is samen met IJsland en Liechtenstein onderdeel van de Europese Economische Ruimte.
Zwitserland [bewerken]
| Zie Zwitserland en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Zwitserland heeft geprobeerd toe te treden tot de Unie, maar heeft in een referendum in 2001 het EU-lidmaatschap afgewezen. Toch zijn er bilaterale verdragen gesloten tussen de EU en Zwitserland, waardoor Zwitserland al heel wat Europese wetgeving geïmplementeerd heeft.
Oostelijk Partnerschap [bewerken]
Het Oostelijk Partnerschap is een samenwerkingsverband tussen de Europese Unie en zes voormalige Sovjetrepublieken in Oost-Europa en de Kaukasus, te weten Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Moldavië, Oekraïne en Wit-Rusland. Het Oostelijk Partnerschap werd op 7 mei 2009 te Praag opgericht en doelt voornamelijk op de verbetering van politieke en economische relaties met die landen. Voor Europa zou deze samenwerking ook zorgen voor meer stabiliteit en veiligheid aan de oostkant. Het is de bedoeling een stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne, Moldavië, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan te tekenen.
Oekraïne en Georgië [bewerken]
| Zie Oekraïne en de Europese Unie en Georgië en de Europese Unie voor de hoofdartikelen over dit onderwerp. |
Oekraïne en Georgië hebben na de revolutie in hun land aangegeven in de toekomst toe te willen treden tot de Europese Unie. De Europese Unie reageert, gezien het huidige debat over de toetreding van Turkije, vooralsnog terughoudend op deze voorstellen.
Andere staten [bewerken]
Kaapverdië [bewerken]
De premier van het Afrikaanse Kaapverdië, José Maria Neves, heeft laten weten dat hij een aanvraag tot lidmaatschap wil indienen. Hij wordt hierin gesteund door Spanje en Portugal (die de eveneens voor Afrika liggende Canarische Eilanden als voorbeeld stellen).
Marokko [bewerken]
| Zie Marokko en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Marokko diende, vanuit de veronderstelling een Europees land te zijn, op 20 juli 1987 een aanvraag in voor EU-lidmaatschap. De EU-lidstaten wezen deze aanvraag af omdat zij Marokko geen Europees land vonden.
Rusland [bewerken]
| Zie Rusland en de Europese Unie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In de euforie bij de val van het communisme begin jaren negentig in de voormalige Sovjet-Unie werd er door sommigen zelfs al gesproken over een eventuele toetreding van Rusland tot de Unie. Deze zou dan uiteindelijk reiken van de Atlantische Oceaan tot de Grote Oceaan. Al snel werden deze voorstellen als onpraktisch terzijde geschoven. Volgens deskundigen moet er nog veel te veel veranderen in de Russische samenleving en mentaliteit voor een dergelijke optie. Ook het heroplevend Russische nationalisme is een nieuw obstakel voor een eventuele (op lange termijn) toetreding tot de Europese Unie.
Unie voor het Middellandse Zeegebied [bewerken]
| Zie Unie voor het Middellandse Zeegebied voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Na zijn verkiezingsoverwinning in mei 2007 maakte de Franse president Sarkozy werk van het zoeken van steun voor de oprichting van de Unie voor het Middellandse Zeegebied, die de bestaande akkoorden tussen de EU en de andere landen rond de Middellandse Zee zou vervangen en verdiepen en een eventueel alternatief zou kunnen zijn voor de toetreding van Turkije.
Literatuur [bewerken]
- Hoe Europa ons leven beïnvloedt - dr. Hendrik Vos & Rob Heirbaut - Standaard Uitgeverij - ISBN 9789002223600. (Belgisch Boek over de Europese Unie in eenvoudig taalgebruik zonder jargon)
Voetnoten
|
 |
Uitbreiding van de Europese Unie | |
|---|---|---|
|
|
||
|
Internationale betrekkingen van de Europese Unie | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||||||
 |
Zie de categorie Enlargement of the European Union van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
