Uithangende cijfers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Uithangende cijfers

Uithangende cijfers, ook mediaeval cijfers genoemd, zijn een vorm van Arabische cijfers die beter opgaan in de lopende tekst dan tabelcijfers. Deze methode werd vroeger meer toegepast dan tegenwoordig, vandaar dat ze in het Engels ook wel bekendstaan als old-style numerals. Met de opkomst van modernere DTP-technieken wordt het gebruik echter weer vergemakkelijkt, alhoewel niet elk lettertype ze kent. Met name in verzorgdere teksten worden ze aangetroffen.

Tabelcijfers

Vaak worden getallen tegenwoordig als tabelcijfer gezet. De Nederlandse naam 'tabelcijfer' is lichtelijk verwarrend; in het Engels heten deze cijfers ook wel Titling figures (Titelcijfers) of simpelweg Majuscule numerals (wat Hoofdlettercijfers betekent), aangezien zij deze grootte ook hebben. Dit heeft tot gevolg dat een jaartal bijvoorbeeld erg afsteekt tegen de rest van de tekst.

Uithangende cijfers

De uithangende cijfers gaan qua vorm en positie meer mee met de normale tekst. De 3, 4, 5, 7 en 9 steken meestal door de lijn heen, net als de staart van de g en de j. De 8 en de 6 steken iets naar boven uit, en hebben meestal de hoogte van een 'b' en een 'd'. De 0, 1 en de 2 zijn vaak net zo groot als een 'x'. Bij enkele lettertypes zijn de vormen van sommige cijfers wat afwijkend. Veel lettertypes gemaakt door de familie Didot in Frankrijk hadden een '3' die naar boven uitstak, een vorm die nog steeds voorkomt in sommige Franse lettertypen.

Het gebruik van de mediaeval cijfers kwam vooral op sinds de 12e eeuw, toen de Romeinse cijfers werden vervangen door de Arabische cijfers. Sinds de 19e eeuw zijn tabelcijfers echter de gewoonte geworden in lopende tekst, alhoewel uithangende cijfers nog in veel verzorgde boeken wel gevonden kunnen worden. De Linotype- en Monotype-machines hebben al die tijd namelijk wel de mogelijkheid gehad om ze te maken, maar met de opkomst van het fotografisch zetten zijn ze verder in onbruik geraakt.

Met de opkomst van OpenType is het gebruik van alternatieve karakters gemakkelijker gemaakt, en tegenwoordig zijn er meer digitale lettertypen die beide opties bieden. De meeste lettertypen bieden echter maar één optie, namelijk tabelcijfers. Een uitzondering is het veelgebruikte lettertype Georgia dat standaard uithangende cijfers gebruikt.