Ukelele
| Ukelele | ||||
 |
||||
| Classificatie | ||||
| Gerelateerde instrumenten | ||||
| cavaquinho, cuatro, gitaar | ||||
| Meer artikelen | ||||
| klankkast, fret, plectrum | ||||
|
||||
De ukelele (spreek uit: joekelille) is een snaarinstrument behorend tot de getokkelde luitachtigen, onderverdeeld in de gitaarfamilie. Een ukelele heeft over het algemeen vier nylon snaren. De stemming is verwant aan die van de gitaar; de verhoudingen zijn gelijk aan de hoogste vier snaren van de gitaar, maar de bovenste snaar is een octaaf hoger gestemd. De originele stemming is g'c'e'a' of a'd'f#'b'.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De ukelele is een aanpassing van de braguinha of machete afkomstig van Madeira, die één van de vormen is van de Portugese cavaquinho. Hij werd naar Hawaï gebracht door Portugese immigranten van Madeira in 1879, die daar aan wal gingen om suikerriet te snijden. De komst van de ukelele is perfect dateerbaar: er wordt beweerd dat de braguinha aan boord van de Ravenscrag in Hawaï werd geïmporteerd (de naam van de archipel was toen Sandwicheilanden). Aan boord van het schip waren drie mannen: Manuel Nunes, José do Espírito Santo en Augusto Dias, houtbewerkers uit Madeira.
[bewerken] Etymologie
"`Ukulele" is Hawaïaans voor "springende vlo". Vermits het Engels geen equivalent foneem heeft voor de okina aan het begin van dit woord (glottisslag, uitgesproken zoals tussen "de" en "okina" in "de okina"), werd de oorspronkelijke uitspraak "oekoelele" er verbasterd tot "joekeleejlie". In het Nederlands is de uitspraak daardoor "Joekelille" (volgens Van Dale), en dat was ook de naam van de hit van Nico Haak en de Paniekzaaiers uit 1973.
[bewerken] Maten en categorieën
Er zijn verschillende formaten zoals (van groot naar klein) de bariton, de tenor, de concert, de sopraan en de sopranino. Een grotere variant van de ukelele is de cuatro.
[bewerken] Bekende ukelelespelers
Bekende ukelelespelers waren/zijn Israel Kamakawiwo'ole en Jake Shimabukuro, Soko. Israel Kamakawiwo'ole was beter bekend als de zanger van het solonummer "Somewhere over the Rainbow, en Jake Shimabukuro is bekend van zijn "While my guitar gently weeps"-cover. Ook de beroemde Britse komiek George Formby begeleidde zichzelf op de ukelele. Pearl Jam zanger Eddie Vedder speelt tijdens concerten graag op de ukelele. Ook cabaretière Brigitte Kaandorp gebruikt vaak een ukulele. Ex-Beatle George Harrison speelde graag ukelele en had naar verluidt een verzameling ukeleles. Ook Taylor Swift is een bespeelster van de ukulele.
 |
Zie de categorie Ukulele van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
