Ukelele

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ukelele
Ukulele1.jpg
Classificatie
Gerelateerde instrumenten
cavaquinho, cuatro, gitaar
Meer artikelen
klankkast, fret, plectrum
Portaal  Portaalicoon   Muziek

De ukelele (spreek uit: joekelille) is een snaarinstrument behorend tot de getokkelde luitachtigen, onderverdeeld in de gitaarfamilie. Een ukelele heeft over het algemeen vier nylon snaren. De stemming is verwant aan die van de gitaar; de verhoudingen zijn gelijk aan de hoogste vier snaren van de gitaar, maar de bovenste snaar is een octaaf hoger gestemd. De originele stemming is g'c'e'a' of a'd'f#'b'.

Geschiedenis[bewerken]

De ukelele is een aanpassing van de braguinha of machete afkomstig van Madeira, die één van de vormen is van de Portugese cavaquinho. Hij werd naar Hawaï gebracht door Portugese immigranten van Madeira in 1879, die daar aan wal gingen om suikerriet te snijden. De komst van de ukelele is perfect dateerbaar: er wordt beweerd dat de braguinha aan boord van de Ravenscrag in Hawaï werd geïmporteerd (de naam van de archipel was toen Sandwicheilanden). Aan boord van het schip waren drie mannen: Manuel Nunes, José do Espírito Santo en Augusto Dias, houtbewerkers uit Madeira.

Etymologie[bewerken]

"`Ukulele" is Hawaïaans voor "springende vlo". Vermits het Engels geen equivalent foneem heeft voor de okina aan het begin van dit woord (glottisslag, uitgesproken zoals tussen "de" en "okina" in "de okina"), werd de oorspronkelijke uitspraak "oekoelele" er verbasterd tot "joekeleejlie". In het Nederlands is de uitspraak daardoor "Joekelille" (volgens Van Dale), en dat was ook de naam van de hit van Nico Haak en de Paniekzaaiers uit 1973.

Maten en categorieën[bewerken]

Er zijn verschillende formaten zoals (van groot naar klein) de bariton, de tenor, de concert, de sopraan en de sopranino. Een grotere variant van de ukelele is de cuatro.

Bekende ukelelespelers[bewerken]

Bekende ukelelespelers waren/zijn Israel Kamakawiwo'ole, Jake Shimabukuro en Soko. Israel Kamakawiwo'ole was beter bekend als de zanger van het solonummer "Somewhere over the Rainbow, en Jake Shimabukuro is bekend van zijn "While my guitar gently weeps"-cover. Ook de beroemde Britse komiek George Formby begeleidde zichzelf op de ukelele. Pearl Jam-zanger Eddie Vedder speelt tijdens concerten graag op de ukelele. Ook cabaretière Brigitte Kaandorp gebruikt vaak een ukelele. Ex-Beatle George Harrison speelde graag ukelele en had naar verluidt een verzameling ukeleles. Ook Taylor Swift is een bespeelster van de ukelele. Brian May (gitarist van de rockband Queen) gebruikte het instrument, onder andere in het nummer "Good Company". In België bestaat een ukelogisch gezelschap onder leiding van Luk Tegenbos, Peter Van Eyck en Jan De Smet met bijhorend Ukulogisch Museum.[1]

Bronnen, noten en/of referenties