Universiteit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Universiteiten)
Ga naar: navigatie, zoeken
De Katholieke Universiteit Leuven werd opgericht in 1425 en is de oudste universiteit van de Lage Landen.
De Universiteit Leiden werd opgericht in 1575 en is de oudste universiteit van Nederland.

Een universiteit is een instelling voor hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en die academische opleidingen verzorgt en academische graden verleent.

Nederlandse en Vlaamse Universiteiten bieden tegenwoordig onder meer bachelor- en master-opleidingen, en geven onderdak aan onderzoeksscholen en onderzoekinstituten.

Inhoud

[bewerken] Algemeen

Het woord universiteit is afgeleid van het Latijnse universitas magistrorum et scholarium, wat ongeveer "gemeenschap van onderwijzers en academici" betekent. De universiteiten, zoals we die vandaag de dag kennen, hebben hun oorsprong in de late middeleeuwen. De universiteit van Bologna was de eerste Europese universiteit en werd opgericht in 1088 in de Italiaanse stad Bologna.

[bewerken] Geschiedenis

Atheense school, Rafaël (1509).

Al in de Klassieke oudheid waren er na het elementaire onderwijs in rekenen en schrijven hogere opleidingen die je kon volgen als je er voor wilde betalen. Dat was overigens alleen weggelegd voor kinderen of gunstelingen van aristocraten en rijke kooplieden. Meestal ging men in de leer bij een filosoof, redenaar of grammaticus die er voor hun levensonderhoud een privé-klasje op na hielden.

In de tijd van het Hellenisme ontstonden er instituten die met een moderne universiteit te vergelijken zijn. Bekend waren de filosofenscholen van Athene en het Mouseion van Alexandrië met de beroemde bibliotheek. In de tijd van het Romeinse Rijk waren er ook soortgelijke instituten in andere streken zoals in Noord-Afrika Carthago, in Italië Rome en Massilia in de Provence. Het Romeinse Rijk werd in de vierde eeuw gesplitst in een oost- en westdeel en na de val van het West-Romeinse Rijk was seculier hoger onderwijs in West-Europa grotendeels verdwenen en alleen voorbehouden aan de geestelijkheid. Ook in het overblijvende Oost-Romeinse Rijk verdween grotendeels de interesse in niet-godsdienstige studie. Wel was daar de zogenaamde universiteit van Constantinopel, volgens sommige historici meer een voortzetting van de filosofenscholen van Athene dan een moderne universiteit. Verder waren in het Oost-Romeinse Rijk in Constantinopel en andere grotere steden nog steeds praktische studies zoals in rechten en medicijnen mogelijk. Vooral in de vroege en hoge middeleeuwen trokken deze instituten studenten aan uit Europa maar ook uit het Midden-Oosten toen daar nog niet veel studiescholen waren.

Bij de expansie van de jonge islam was aanvankelijk grote belangstelling voor de vroegere Griekse wetenschap en filosofie. In Bagdad, Caïro (Al-Azhar) en Córdoba ontstonden al snel belangrijke universiteiten. Vooral Córdoba trok ook veel West-Europese geleerden om er te studeren en te onderwijzen.

Impressie van Europa's oudste universiteit, de Universiteit van Bologna, Italië.

De eerste west-Europese middeleeuwse universiteiten werden opgericht naar voorbeeld van die van Córdoba, in 1088 in Italië (Bologna) en in Frankrijk (Montpellier) voor de studie van rechten, medicijnen en theologie. In 1409 werd de universiteit van Aix-en-Provence gesticht door Lodewijk II van Anjou. Al snel werden er universiteiten opgericht in Engeland en Midden- en Oost-Europa. Later volgde ook Scandinavië. De middeleeuwse universiteiten werden gesteund door de kerkelijke en civiele autoriteiten. Volgens de kerk was de universiteit een middel om het geloof te bewaren. Dit was inderdaad het geval omdat het hoofddoel van de universiteiten niet lag in de verwerving van nieuwe kennis, maar in het behoud van bestaande kennis en de doctrines van de kerk. De universiteiten hadden veel privileges en konden opereren als een staat binnen de staat. In Europa gingen jonge mannen naar de universiteit als ze de studie van het Trivium hadden afgerond, de voorbereidende richtingen grammatica, retoriek en logica, en het Quadrivium, dat bestond uit rekenkunde, meetkunde, muziek en astronomie. Dit was trouwens al het lesprogramma in de Romeinse tijd.

In de vroegmoderne tijd na de Middeleeuwen werden er talloze universiteiten opgericht in vrijwel alle grote steden en breidde het aantal studierichtingen zich gestaag uit. Onder invloed van de verlichting vonden er tegen het einde van de achttiende eeuw vele veranderingen plaats binnen de universiteiten. Onder invloed van de wetenschappelijke revolutie werd de moderne wetenschappelijke methode geïntroduceerd. De experimentele methode werd meer en meer gehanteerd. De exacte wetenschappen verwierven een plaats aan de universiteiten. De nadruk kwam te liggen op het verwerven van nieuwe kennis. Het doel was hierbij alleen kennis, de nadruk lag zeker niet op de toepassingen van de kennis. Het type universiteit dat ontstond noemt men de Humboldt-universiteit, vernoemd naar Wilhelm von Humboldt.

De universiteiten zijn lang blijven fungeren volgens het model van de Humbolt-universiteit. Tijdens de laatste decennia is dit model verlaten omdat er steeds meer nadruk gelegd wordt op toepassingen van kennis in de industrie en de maatschappij. Hiertoe hebben de universiteiten de banden met de omgeving en de industrie sterk aangehaald. Hierdoor is een nieuwe manier van wetenschap bedrijven ontstaan.

[bewerken] Buiten Europa

Stupa van Sariputta in Nalanda. Nālandā betekende universiteit in het oude India

In Azië waren ook al lange tijd universiteiten. Veelal waren deze evenals in Europa gelieerd aan een bepaalde godsdienst of tempel. Vooral de Tibetaanse kloosters waren vermaard om hun onderwijsmogelijkheden die getalenteerde monniken en belangstellenden daar konden gaan volgen.

De belangrijkste Aziatische universiteit in de Oudheid was die van Nalanda, in Bihar, India, waar o.a. de bekende boeddhistische filosoof uit de 2e eeuw na Chr. Nagarjuna les gaf.

In het middeleeuwse China was het gebruikelijk dat de bestuurlijke elite, de mandarijnen, een zware opleiding kregen en ter afsluiting een 'staatsexamen' moesten afleggen. Deze opleidingen waren op Taoïstische en Confuciaanse leest geschoeid.

[bewerken] In Nederland en België

Voordat er in de Lage Landen universiteiten waren, ging men voor een studie naar de universiteiten van Parijs (de Sorbonne), Keulen, Oxford of naar één van de vele in Italië.

De oudste universiteit van de Lage Landen is die van Leuven: de Katholieke Universiteit Leuven. Zij werd op 9 december 1425 door paus Martinus V opgericht. In Nederland werd de eerste universiteit in 1575 (Universiteit van Leiden) opgericht door Willem van Oranje toen door de Nederlandse Opstand studie in Leuven, de centrale universiteit van de Lage Landen, bemoeilijkt werd.

[bewerken] Evolutie in België

Sinds de onafhankelijkheid van België in 1830 tot omstreeks 1960 bestond het universitair onderwijs uit vier Franstalige universiteiten: de Katholieke Universiteit Leuven, de Vrije Universiteit Brussel en de rijksuniversiteiten in Gent en Luik. De Leuvense universiteit bood bovendien in Namen een aantal kandidaatsjaren aan: de Facultés Universitaires Notre-Dame de la Paix.

In 1911 startte een eerste experiment met het Nederlands in Leuven [1]. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd een poging ondernomen om de Gentse universiteit te vernederlandsen. In 1930 werd de Rijksuniversiteit Gent, waar toen nog een omvangrijke Franstalige bovenklasse woonde, volledig vernederlandst. In 1936 werden de meeste Leuvense cursussen in het Nederlands gegeven.

De vernederlandsing resulteerde in de splitsing van de Vrije Universiteit Brussel in 1970 en de overheveling van de Université catholique de Louvain naar Wallonië in 1971.

De democratisering van het onderwijs zorgde voor de oprichting van een filiaal van Leuven in Kortrijk (1961), drie nieuwe universiteiten in Antwerpen (1965 en 1971) en Diepenbeek bij Hasselt (1973) en de opwaardering van onderwijsinstellingen tot universiteit in Brussel (1929) en Antwerpen (1965).

Het begin van de 21e eeuw werd gekenmerkt door intensieve samenwerking tussen de universiteit. Zo versmolten de drie Antwerpse universiteiten tot de Universiteit Antwerpen in (2003) en werken de Universiteit Hasselt en de Universiteit Maastricht samen in de Transnationale Universiteit Limburg (tUL). Daarnaast wordt er ook intensiever samengewerkt tussen universiteiten en hogescholen, associaties van onderwijsinstellingen uit dezelfde provincie of met dezelfde Katholieke achtergrond. De EHSAL en de Katholieke Universiteit Brussel fuseerden zelfs tot de Hogeschool-Universiteit Brussel.

[bewerken] Recente ontwikkelingen

Sinds een decennium of twee is het belang van onderzoek in de activiteiten van de universiteiten enorm toegenomen, waar voorheen vooral de onderwijstaken belangrijk waren. De internationale druk van "publish or perish" is hier ongetwijfeld niet vreemd aan.

De praktijk van peer review, waarbij de ene wetenschapper het werk van de andere bekritiseert en zo dat werk helpt te verbeteren, blijft fundamenteel bij het publiceren van onderzoeksresultaten, maar de absolute waarde ervan lijkt steeds meer af te nemen: het is belangrijker voor een onderzoeker dat zijn werk gepubliceerd en geciteerd wordt, dan dat de inhoud van dat werk echt het best mogelijke is. Steeds meer hangt de carrière van een onderzoeker af van het tellen van publicaties en citaties, en niet van de echte inhoud van zijn onderzoek. [bron?]

De organisatievormen van de Nederlandstalige en Europese universiteiten zijn de laatste decennia grondig aan het veranderen.

  • In Nederland zijn onderwijs en onderzoek doorgaans organisatorisch ontkoppeld,
  • Onderwijsinstituten en onderzoekinstituten zijn opgericht, die "programma's" managen op de beide gebieden,
  • en overal in Europa is een Bachelor-masterstructuur geïntroduceerd die in alle centrale aspecten aan landelijke en Europese normen moet voldoen.

Opleidingen en onderzoeksprogramma's zijn onderworpen aan visitatie-, evaluatie- en accreditatiemechanismen en in dat verband beoordeeld op basis van door het hogere gezag vastgestelde criteria, zgn. "indicatoren". De Nederlandse Onderwijsraad merkt op: "Volgens de Nederlandse regering zijn de voordelen van accreditatie: een grotere eenduidigheid in het kwaliteitsoordeel, een onafhankelijker positionering van het kwaliteitsoordeel en een grotere variëteit omdat verschillende organisaties de visitaties kunnen uitvoeren."[2] Op al deze hervormingen is wel enige kritiek geuit in Nederland en Vlaanderen.[3]

Intussen is de organisatie van de grootste studie in ons grootste buurland nog als vanouds: Duitse juristen doen twee "staatsexamens" bij een Ministerie van Justitie van een deelstaat (met daar tussen een langere stage). Die ministeries hebben geen boodschap aan een BaMa structuur.

[bewerken] Onderwijs en onderzoek

De belangrijkste taken van de universiteit zijn het verschaffen van wetenschappelijk onderwijs en de uitvoering van onderzoek. Hier volgt een bespreken van deze en aanverwante onderwerpen.

[bewerken] Onderwijs

Het hoger onderwijs aan de universiteit start na het voortgezet onderwijs in Nederland of na het secundair onderwijs in Vlaanderen. Het hoger onderwijs kent sinds de Bolognaverklaring in 1999 een tweeledige structuur: drie of vier jaar Bachelor opleiding, al dan niet gevolgd door één of twee jaren Master opleiding.

Studierichting

Een studierichting is een coherente verzameling vakken die een student kan volgen. Het wordt niet altijd in dezelfde betekenis gebruikt, omdat sinds de invoering van het bachelor-master stelsel (BaMa) in 2002, gelijktijdig met de introductie van het systeem van accreditatie, de wet nog slechts "opleidingen" kent. Een universitaire studie bestaat sindsdien uit een bachelor- en een masteropleiding. Vaak heeft de student na het behalen van een bachelordiploma de keuze uit vele masteropleidingen om de studie af te ronden. Dat kan ook aan andere universiteiten en in het buitenland. Alle geaccrediteerde opleidingen (bachelor en master) worden in Nederland, door de overheid gepubliceerd in het CROHO (Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs).

Onderwijsbeurzen

Er zijn in Nederland diverse onderwijsbeurzen waar scholieren zich kunnen voorbereiden op de te volgen vervolgstudie aan een universiteit.

In Vlaanderen worden deze beurzen minder commercieel opgevat, want georganiseerd door het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming als "SID-In".

Open dag of abituriëntendagen

Jaarlijks houden de Nederlandse universiteiten een open dag. Toekomstige studenten kunnen zich dan oriënteren op een opleiding en kennismaken met de universiteit en de docenten.
In Vlaanderen wordt dit "abituriëntendagen" genoemd. Ze worden ook meer gespreid gehouden. Soms zijn het niet alleen kennismakingsdagen met de opleiding, maar ook informatiedagen over financiële aspecten, het studentenleven, etc. Ook hebben aankomende studenten dikwijls de kans om lessen en practica bij te wonen, en zijn er speciale info-momenten voor ouders.

[bewerken] Onderzoek

1rightarrow.png Zie onderzoek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Van al het onderzoek dat in Nederland wordt uitgevoerd, wordt ongeveer 30% door universiteiten uitgevoerd (bron: Wetenschaps- en Technologie- indicatoren 2008). Dit onderzoek wordt van oudsher uitgevoerd in faculteiten, maar in toenemende mate ook binnen universitaire onderzoeksinstituten. Waar universiteiten zich van oudsher vooral richtten op fundamenteel onderzoek, is tegenwoordig ook een deel van het onderzoek gericht op het ontwikkelen van nieuwe toepassingen. Binnen hun onderzoek werken universiteiten zeer veel samen met andere universiteiten, kennisinstellingen, en bedrijven.

[bewerken] Wetenschappelijke promotie

Een wetenschappelijke promotie in academische zin is het behalen van de academische graad van doctor door het schrijven en publiekelijk verdedigen van een proefschrift, al dan niet met stellingen, aan een universiteit, of althans onder supervisie van een hoogleraar die als promotor optreedt. Degene die gaat promoveren wordt in Nederland een promovendus en in Vlaanderen een doctorandus genoemd.

[bewerken] Studenten en medewerkers

[bewerken] Academische gemeenschap

De universiteit met al haar medewerkers, studenten en onderzoekers vormt een academische gemeenschap.

[bewerken] Medewerkers

Universiteiten hebben wetenschappelijk personeel en ander personeel. Het wetenschappelijk personeel bestaat uit de volgende categorieën:

Hoogleraren, Universitair hoofddocenten en Universitair docenten vormen de vaste bezetting van het medewerkersbestand. Postdoctorale onderzoekers en Promovendi hebben een tijdelijke aanstelling. Hoogleraren en universitaire (hoofd)docenten combineren vrijwel in alle gevallen onderwijs en onderzoek. Promovendi en Postdocs concentreren zich hoofdzakelijk op het doen van onderzoek. Mannelijke medewerkers vormen de meerderheid in elke categorie wetenschappelijk personeel. Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd, met name bij de universitair hoofddocenten en Hoogleraren. Het niet-wetenschappelijke personeel bestaat onder andere uit medewerkers voor financiën, personeelszaken en communicatie. In de beta-faculteiten wordt daartoe ook laboratoriumpersoneel gerekend zoals analisten en instrumentmakers.

[bewerken] Studenten

Een student is iemand die een studie volgt aan het hoger onderwijs, dat wil zeggen aan een universiteit of in Nederland aan een Hoger beroepsonderwijs (HBO), in België aan een Hogeschool en in de Verenigde Staten aan een College.

Iedereen die succesvol een opleiding heeft afgerond in het hoger onderwijs is gerechtigd tot het voeren van een academische titel in de eigen naam. De titels worden verkregen van rechtswege en iemand mag de titel alleen voeren indien men deze daadwerkelijk heeft gekregen. Het onjuist voeren ervan is strafbaar.

Studenten in het HBO & WO[4]
Ontwikkeling Aantal Studenten (x1000) Buitenlandse Studenten (2002-2003)
Hoger Beroepsonderwijs

[bewerken] Soorten universiteiten

[bewerken] Universiteiten naar type

Universiteiten kunnen op verschillende manieren worden geclassificeerd. Een bekende classificatie is de indeling in algemene en gespecialiseerde universiteiten. De algemene universiteiten doen onderzoek en bieden onderwijs dat grote delen van het volledige wetenschappelijke spectrum beslaat. De gespecialiseerde universiteiten beperken zich tot specifieke deelterreinen van onderwijs en onderzoek.

Universiteiten die door de staat worden ingericht zijn "openbare" (Nederland) of "gemeenschaps"- (Vlaanderen) universiteiten. Andere universiteiten zijn dan "bijzondere" (Nederland) of "vrije" (Vlaanderen) universiteiten. Hierbij kan de naamgeving verwarrend zijn: zo is de Vrije Universiteit Brussel een vrijzinnige en seculiere universiteit, terwijl de Vrije Universiteit in Amsterdam een christelijke, protestantse universiteit is. De Universiteit Antwerpen is een pluralistische universiteit, opgericht bij decreet door het Vlaams Parlement en ontstaan uit een fusie van voorheen gemeenschaps-, katholieke en pluralistische universitaire instellingen.

In Nederland zijn er afzonderlijke technische universiteiten en de landbouwuniversiteit. In het verleden werden deze met Hogeschool aangeduid; de naam universiteit was voorbehouden aan instituten met tenminste vijf faculteiten, waaronder in ieder geval een medische. In Vlaanderen zijn dat de faculteiten ingenieurswetenschappen en de landbouwkunde aan de grote universiteiten. Sinds HBO-instellingen als "hogescholen" worden aangeduid, worden alle instellingen voor hoger onderwijs in Nederland "universiteiten" genoemd.

In Angelsaksische landen worden ook HBO-instellingen als "university" aangeduid, en is er dus meer verschil in niveau tussen afgestudeerden van verschillende universiteiten. In het Duits is het woord "Hochschule" de verzamelnaam voor enerzijds de (ook als zodanig aangeduide) universteiten, en anderzijds HBO-instellingen, Fachhochschulen genoemd.

[bewerken] Universiteiten in het Koninkrijk der Nederlanden

De universiteiten van Nederland zijn,[5] in volgorde van oorspronkelijke oprichtingsdatum:

Universiteit van Amsterdam aan de Grimburgwal.

De universiteiten van Leiden, Utrecht, Groningen, Nijmegen en Amsterdam zijn brede, algemene universiteiten. De universiteiten van Delft, Eindhoven, Twente zijn de technische universiteiten. De universiteiten van Wageningen, Rotterdam, Tilburg en Maastricht zijn gespecialiseerde universiteiten die niet alle wetenschappelijke deelterreinen bestrijken. De Nederlandse universiteiten hebben zich verenigd in de Vereniging van Universiteiten VSNU.

Militair
Aruba
Curaçao
Voormalige universiteiten in Nederland

[bewerken] Universiteiten in België

De Nederlandstalige universiteiten zijn (in alfabetische volgorde):

De Franstalige universiteiten in België hebben zich gegroepeerd (vanaf 2007-2008) in drie "Académies universitaires". Een schaalvergroting in functie van de gewijzigde subsidieregeling door de Franse gemeenschap.

Hoofdgebouw van Université Libre de Bruxelles.

Erkend als academische hogere onderwijsinstellingen (met doctoraatsopleiding) zijn ook:

Specialisatie na een universitaire opleiding in het voortgezet universitair onderwijs in:

Militair

De Koninklijke Militaire School in Brussel [7]

[bewerken] Universiteiten in Suriname

[bewerken] Transnationaal (Nederlands-Vlaams)

[bewerken] Overig

1rightarrow.png Zie ook de lijst van universiteiten

[bewerken] Organisatie universiteit

Een universiteit bestaat uit faculteiten, die weer kunnen zijn onderverdeeld in leerstoelen, vakgroepen, departementen en studierichtingen.

Associaties in Vlaanderen
Rond de vijf grote universiteiten in Vlaanderen bestaan associaties, waarbij samen met hogescholen doctoraatsopleidingen worden aangeboden. Alleen de Katholieke Universiteit Brussel heeft geen afzonderlijke associatie.
Bestuur en toezicht
Een universiteit wordt in Nederland bestuurd door een College van Bestuur, bestaande uit een rector magnificus, voorzitter en een derde lid. Elke universiteit kent daarnaast een medezeggenschapsraad en een Raad van Toezicht.
Faculteit
Een faculteit is een bestuurlijke eenheid binnen het Hoger Onderwijs. Hierin zijn onderwijs- en onderzoekstaken ondergebracht. Een faculteit kan weer verder zijn onderverdeeld in subfaculteiten, departementen of instituten en vakgroepen. Een vakgroep of leerstoel is het kleinste bestuurlijke onderdeel van een faculteit.
Mogelijke faculteiten (hoofdstudierichtingen) zijn rechten (rechtsgeleerdheid), economie (economische wetenschappen), (politieke en) sociale wetenschappen, psychologie/pedagogiek, geneeskunde of medicijnen, wijsbegeerte en letteren, theologie en (natuur)wetenschappen.
Departementen en vakgroepen
Een vakgroep is een coherente verzameling kennisgebieden. Wordt tegenwoordig ook wel aangeduid als basiseenheid. In sommige Vlaamse universiteiten gebruikt men de term "Departement".
Onderzoeksinstituten
Naast de faculteiten kennen vele universiteiten onderzoeksinstituten, waarbinnen (delen van) het onderzoek zijn ondergebracht. Een deel van deze instituten valt binnen de grenzen van een faculteit, maar andere instituten verrichten multidisciplinair onderzoek en doorkruisen de grenzen van meerdere faculteiten. Door het bestaan van deze instituten hebben de universiteiten in organisatorische zin het karakter van een matrixorganisatie gekregen. Omdat een deel van de bevoegdheden inzake het onderzoek van de faculteiten zijn overgegaan naar de instituten, neemt de zeggenschap van vele faculteiten over het onderzoek geleidelijk af.
Internationale instituten
Voorts zijn in Nederland en België nog diverse andere universitaire instituten gevestigd veelal vanuit het buitenland (met name Verenigde Staten) geadministreerd en vaak verbonden aan dan wel gehuisvest bij Nederlandse en Belgische instellingen voor Hoger en Wetenschappelijk Onderwijs.
Academisch ziekenhuis
Acht van de Nederlandse universiteiten zijn verbonden met een academisch ziekenhuis.

[bewerken] De financiering van universiteiten

Universiteiten hebben verschillende bronnen waaruit zij gefinancierd worden:

  • Directe financiering door de overheid. De overheid verschaft elke universiteit een basisbudget. Dit budget is per universiteit voor een groot deel gebaseerd op historische gronden, en voor een klein deel gebaseerd op de prestaties van de desbetreffende universiteit op de terreinen van onderwijs en onderzoek.
  • Research Councils zoals de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, het Vlaamse Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek en de Europese onderzoeksraad verschaffen onderzoeksmiddelen voor de uitvoering van specifieke onderzoeksprojecten aan onderzoekers die zij selecteren op hun kwaliteiten.
  • Contractonderzoek. Universiteiten sluiten contracten af met partijen zoals overheden, bedrijven en fondsen, waarin wordt vastgelegd dat de universiteit tegen een financiële tegenprestatie onderzoek uitvoert of onderwijs aanlevert voor de betrokken organisatie.
  • Collegegelden.

[bewerken] Prestaties, kwaliteit en kwaliteitszorg

Universiteiten leveren vele prestaties, waaronder bijvoorbeeld:

Tijdens de laatste tien jaar is de aandacht voor de prestaties van universiteiten sterk toegenomen, en worden steeds meer pogingen ondernomen om de prestaties en de kwaliteit van universiteiten in beeld te brengen en te vergelijken. Hierbij zijn in binnen- en buitenland ranglijsten van universiteiten opgesteld. Door de Shanghai Jiao Tong Universiteit worden sinds 2003 ranglijsten opgemaakt van universiteiten wereldwijd. Belangrijkste criteria zijn: het aantal malen dat publicaties van wetenschappers per universiteit worden geciteerd, het aantal publicaties en het aantal onderscheidingen. Nederland is in de top-100 van deze lijst (versie 2009) vertegenwoordigd door twee universiteiten: die van Utrecht en Leiden. In de top 100 komen geen Belgische universiteiten voor. Een andere belangrijke internationale ranglijst van universiteiten is de lijst genaamd Times higher education world university rankings zoals die sinds 2004 jaarlijks wordt gepubliceerd door het Times Higher Education Supplement (THES). In de laatste versie (2009) wordt Nederland in de top 100 vertegenwoordigd door de universiteiten van Amsterdam (UvA), Leiden, Utrecht en Delft. België wordt in de top 100 vertegenwoordigd door de Katholieke universiteit Leuven. Er kan worden geconcludeerd dat de Nederlandse universiteiten vrij hoog eindigen in de ranglijsten en dat Nederland het vrij goed doet voor een klein land. Daartegenover staan wel hogere inschrijvingsgelden in Nederland. (Zie volgende paragraaf)

De zorg voor de kwaliteit van het onderwijs en onderzoek is duidelijk georganiseerd. De kwaliteit van zowel opleidingen als onderzoeksgroepen wordt eens in de vijf of zes jaar onder de loep genomen door visitatiecommissies die hun bevindingen vastleggen in openbare visitatierapporten. Wanneer een visitatie van een opleiding succesvol verloopt, volgt accreditatie. Accreditatie in het hoger onderwijs is het erkennen van de naar officiële criteria gemeten deugdelijkheid van een opleiding. Zo op Nederlands-Vlaams niveau door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie, en op Europees niveau door het European Quality Improvement System.

[bewerken] Nederlanders in Vlaanderen

Heel wat Nederlanders kiezen ervoor om hun universitaire studies in Vlaanderen te volgen. Hiervoor hebben ze verschillende redenen.

  • Ten eerste is het onderwijs aanzienlijk goedkoper in Vlaanderen: in Nederland is het collegegeld voor 2010-2011 €1.672, voor EU-studenten. In België is dat €564,30.
  • Het is natuurlijk ook een kennismaking met een andere cultuur. Je verbreedt je horizon, en het kan ook je kennis van de Franse taal sterk verbeteren aangezien het niveau van het onderwijs op het vlak van Frans in Vlaanderen een stuk hoger ligt.
  • In Nederland zit je met toelatingsbeperkingen door het gebruik van lotingen voor opleidingen als geneeskunde, psychologie, criminologie,... In België bestaat het systeem van lotingen niet. Voor een aantal opleidingen zijn er wel toelatingsexamens, bijvoorbeeld geneeskunde.

Daartegenover staat het feit dat veel Nederlanders niet slagen in België. Dit heeft vooral te maken met de slechte voorbereiding. Het Vlaamse secundair onderwijs haalt over het algemeen betere resultaten in toonaangevende onderzoeken zoals de PISA-tests dan zijn Nederlandse evenknie. Opleidingen in Vlaanderen bevatten ook vaak een zware theoretische component, iets waar Nederlanders niet zo veel ervaring mee hebben in vergelijking met Vlaamse studenten.

[bewerken] Zie ook

Portal.svg Portaal Onderwijs
Lijsten
Overige onderwerpen

[bewerken] Referenties en voetnoten

  1. ↑ http://www.kuleuven.be/overons/geschiedenis.html
  2. ↑ Uitleg over recente organisatieverandering en accreditatie:
  3. ↑ Kritieken op recente organisatieverandering:
  4. ↑ Bron: Atlas van het Onderwijs, Noordhoff Uitgevers
  5. ↑ Het Hogeronderwijsregister publiceert de door de overheid erkende instellingen en opleidingen online
  6. ↑ De Koninklijke Militaire Academie (KMA) is recentelijk organisatorisch gefuseerd met het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM), het Instituut Defensie Leergangen (IDL), de Faculteit Militaire Wetenschappen, de Leergang Topmanagement Defensie, het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) en de HRM Academie (Human Resource Management Academie) tot de Nederlandse Defensie Academie (NLDA). De verschillende onderdelen hebben overigens hun naam behouden.
  7. ↑ De Koninklijke Militaire School in Brussel valt niet onder de bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap maar de opleidingen en diploma's van deze instelling worden wel in Vlaanderen erkend als academisch.
  8. ↑ Deze werd bij verdrag opgericht door Nederland en Vlaanderen en is dus een binationale instelling. In Vlaanderen is het een ambtshalve geregistreerde instelling en maakt, via de Universiteit Hasselt, deel uit van de groep van de Vlaamse universiteiten. In Nederland is het een aangewezen instelling.
  9. ↑ De Open Universiteit is ten behoeve van afstandsonderwijs op Hoger en Wetenschappelijk Onderwijs-niveau met als hoofdzetel Heerlen (Limburg) (Nederland) en circa 18 studiecentra in Nederland en Vlaanderen, veelal gevestigd op campussen of in gebouwen van bestaande universiteiten en hogescholen.

[bewerken] Externe links

Universiteiten in België
Nederlandstalig: Universiteit Antwerpen · Hogeschool-Universiteit Brussel · Vrije Universiteit Brussel · Universiteit Gent · Universiteit Hasselt · Katholieke Universiteit Leuven · K.U. Leuven Kulak
Franstalig: Facultés universitaires catholiques de Mons · Facultés Universitaires Notre-Dame de la Paix · Faculté universitaire des sciences agronomiques de Gembloux · Facultés Universitaires Saint-Louis à Bruxelles · Université catholique de Louvain · Université Libre de Bruxelles  · Université de Liège · Université de Mons
Andere erkende academische instellingen: Evangelische Theologische Faculteit Leuven · Faculteit voor protestantse godgeleerdheid
Postuniversitair: Europacollege Brugge · Prins Leopold Instituut voor Tropische Geneeskunde · Vlerick Leuven Gent Management School
Militair: Koninklijke Militaire School
Grensoverstijgende universiteiten: Transnationale Universiteit Limburg
Universiteiten in Nederland
Bekostigd: Amsterdam · Delft · Eindhoven · Groningen · Leiden · Maastricht · Nijmegen · Rotterdam · Twente · Utrecht · Tilburg · Vrije Universiteit · Wageningen · Open Universiteit
Aangewezen: Nyenrode · Protestantse Theologische Universiteit · Kampen (Broederweg) · T.U. Apeldoorn · Humanistiek · Nimbas · Saba
Grensoverstijgend: Limburg · Webster University
Voormalig: Harderwijk · Franeker · Kwartierlijke Academie van Nijmegen · K.T.U. Utrecht
Wikimedia Commons
RomanW-01.png
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Universiteit&oldid=29655806"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen