Urinoir

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de monumentale urinoirs in Groningen, zie Urinoir (Hereweg, Groningen) en Urinoir (Hoge der A, Groningen).
Urinoirs.
Urinoir in Parijs omstreeks 1865 (Avenue du Maine).
Krul op de Keizersgracht bij Nieuwe Spiegelstraat.
Plaskruizen op de Nieuwmarkt in Amsterdam.
De Kisses, een urinoir dat tevens als kunstobject was bedoeld maar bij veel mensen minder goed in de smaak viel.
Vrouwenurinoirs gescheiden door schaamschotten
Urinoir op de Grote Markt in Haarlem.

Een urinoir (ook wel pissijn, pissoir, piesbak, pisbak of waterplaats genoemd) is een sanitaire gelegenheid waar men kan plassen. Met het urinoir kan zowel de opvangbak zelf als de ruimte waarin deze is opgesteld of opgehangen worden bedoeld.

Algemene kenmerken[bewerken]

Urinoirs kunnen voorzien zijn van een spoelkraan, die door de gebruiker in werking wordt gesteld waardoor een zeer effectieve spoeling wordt verkregen in een kort tijdsbestek. Voor het reinigen worden ook wel automatische spoelinrichtingen toegepast. Een zuinig waterverbruik en een voldoende reiniging zullen slechts bereikt worden, indien de spoeling op de juiste wijze wordt geregeld.

Openbare urinors op straat hebben soms een afscherming rondom, maar tegenwoordig wordt vaak de rugzijde van de gebruiker niet afgeschermd.

Vaak wordt er ook een toiletblokje in het urinoir gelegd, om te desinfecteren en een zo aangenaam mogelijke geur te verspreiden.

Ontwerpen[bewerken]

Klassieke ontwerpen[bewerken]

In Amsterdam is de ijzeren "krul" een bekend openbaar urinoir of plasgelegenheid. Het eerste ontwerp van de enkele en dubbele krul dateert uit 1880 en is van Publieke Werken. In 1914 of 1916 werd het ontwerp vernieuwd door J.M. van der Mey; de ornamentiek aan de bovenzijde kwam te vervallen en het pissoir werd voorzien van een ronde kap met beschermschot.

Moderne variant[bewerken]

Een moderne variant is het plaskruis. Sommigen zijn terughoudend in het gebruik, omdat de plassende persoon zichtbaar is voor voorbijgangers, ook al is het plassen evenmin als zijn geslachtsdeel te zien. Het plaskruis, beter bekend onder de naam Kros Urinoir, is een Nederlandse uitvinding en wordt over de hele wereld verkocht door het Patent7000. De Kros is vooral bekend van festivals en evenementen, maar ook in stedelijke gebieden om wildplassen tegen te gaan. Zo worden er ieder weekend ruim 20 Kros urinoirs in het centrum van Amsterdam geplaatst. Soms wordt er meer dan 10.000 liter verzameld. Zonder de Kros urinoirs zou deze urine verdwijnen in de grachten, tegen muurtjes en in tuinen van mensen.

Patent7000 werkt samen met P-Mate BV, omdat de P-Mate plastuit ook gebruikt kan worden op een Kros.

Verzinkbaar urinoir[bewerken]

De zogenaamde Urilift is een urinoir dat kan worden verzonken in de bodem voor de perioden van de week dat het subjectieve nadeel zoals dat het ontsierend zou zijn geacht wordt zwaarder te wegen dan het nut (niet alleen het nut voor de gebruikers maar ook het algemenere nut van het voorkomen van wildplassen).

Urinoir als kunstobject[bewerken]

Urinoirs worden ook wel gebruikt als kunstobject. De Franse kunstenaar Marcel Duchamp gebruikte een urinoir als een zogenaamd readymade kunstwerk.

De Nederlandse ontwerpster Meike van Schijndel ontwierp een urinoir in de vorm van een mond, genaamd Kisses. Enkele exemplaren hiervan werden geplaatst in een vestiging van McDonald's in Amsterdam.[1] Er waren nog meer van deze urinoirs voorzien voor het John F. Kennedy International Airport in New York. Na diverse klachten van gebruikers werden de urinoirs echter weer verwijderd.[2]

De Amerikaanse keramist Clark Sorensen ontwierp urinoirs in de vorm van bloemen.

Vrouwenurinoirs[bewerken]

Voor vrouwen zijn er diverse speciale vrouwenurinoirs, maar vrouwen kunnen in principe ook van de reguliere urinoirs gebruikmaken met behulp van een plastuit. Vrouwenurinoirs werden vooral ontworpen toen uit enquêtes bleek dat 90% van de vrouwen contact vermijdt met de toiletbril in openbare gelegenheden, en het dus al 'zwevend' gebruikt.

Vrouwenurinoirs lijken qua vorm sterk op de traditionele urinoirs voor mannen. Vrouwen dienen het veelal rechtopstaand te gebruiken in combinatie met een plastuit, maar soms ook in hurkende positie.

Eén van de eerste commerciële vrouwenurinoirs was de She-inal, die wordt geproduceerd door de firma Urinette. De She-inal wordt door middel van een darmsysteem op een reeds bestaande sanitaire installatie aangesloten. De 'trechter' waar in moet worden geplast is voorzien van een biologisch afbreekbaar papiertje, zodat rechtstreeks contact met de She-inal wordt vermeden. Het vrouwenurinoir werd in 1993 uitgetest. Ongeveer de helft van de vrouwen prefereerde het ouderwetse toilet, de rest was overtuigd van de voordelen van de She-inal: er zijn geen lange rijen wachtenden meer, het is makkelijk te gebruiken en omdat het slechts één derde van de normale waterhoeveelheid gebruikt, is het milieuvriendelijk.

In 2011 werd in Denemarken de Pollee ontworpen, een mobiel vrouwenurinoir. Het werd geïntroduceerd tijdens het Roskilde Festival.[3]

Accessoires[bewerken]

Urinoirmatje[bewerken]

Soms wordt er een matje geplaatst in het urinoir. Dit ter voorkoming van verstopping omdat mensen afval in het urinoir deponeren. Soms bevindt zich op dit matje of op het porselein een afbeelding van een vlieg. Dit trekt de aandacht en bevordert daardoor het juiste richten van de straal. Ook kan het matje bedrukt zijn met een tekst die zichtbaar wordt nadat erover is geplast. Dit kan bovendien aangewend worden als marketingmiddel door een reclametekst te plaatsen. Er bestaat ook een urinoirmatje met een voetbaldoel waarbij er een balletje aan de lat bungelt dat geraakt dient te worden. Het balletje verkleurt als het wordt geraakt. Ook dit heeft tot doel het plassen in het pissoir te bevorderen.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties