Van Boetzelaer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Burcht Boetzelaer in Kalkar (Zicht uit Noorden)

Van Boetzelaer is een oud Nederlands adellijk geslacht van baronnen dat oorspronkelijk afkomstig is uit Kleef in Noordrijn-Westfalen. Later zijn ook Asperen en Langerak, Zuid-Holland belangrijke thuisbases geweest.

Over de familie Van Boetzelaer, voor de invoering van de burgerlijke stand Van den Boetzelaer geheten, wordt men het beste ingelicht door het in 1969 postuum verschenen werk van J.W. des Tombe die een uitvoerige geschiedenis van de familie schreef.

Geschiedenis[bewerken]

Het oudste archiefstuk dat refereert aan de familie, dateert van 1265. In die tijd zetelde het geslacht Van den Boetzelaer in het hertogdom Kleef. Het stamslot Burcht Boetzelaer ligt ten oosten van Kalkar aan een oude Rijnarm.

In de 15e eeuw huwde Rutger van den Boetzelaer (1404-1460) met Elburg, vrouwe van Langerak en half Asperen. Hun zoon Wessel van Boetzelaer en diens nakomelingen (onder wie Wessels zoon Rutger van Boetzelaer) bleven in de Nederlanden gevestigd. Het Kleefse bezit kwam aan Wessels jongere broer Zweder, die daarmee de stamvader werd van de Duitse tak van de familie, die in 1711 is uitgestorven. Asperen bleef beheerd door leden van de oudste tak.

Sinds 1461 hadden zij ook de andere helft van Asperen verkregen na een langdurige strijd met Arend Pieck van Beesd. Philip Jacob van den Boetzelaer (1690-1773), heer van Asperen, werd in 1733 tot graaf verheven, maar met het overlijden van zijn zoon Philip Marie stierf de grafelijke tak uit en ging Asperen in andere handen over.

Reeds in 1604 was Langerak aan een jongere tak geraakt, van wie Gideon, baron van de Boetzelaar (1569-1634) ambassadeur van de Verenigde Provinciën bij de koning van Frankrijk, heer van Langerak en van 1620 tot 1634 stedevoogd van Loevestein en Woudrichem, voorts was hij ambachtsheer van Carnisse, de bekendste is geweest. Ook deze tak stierf uit, en wel in 1763. Dat Benjamin graaf van den Boetzelaer - broer van Philip Marie - zich toch heer van Langerak noemde, komt voort uit het feit dat hij het huis Langerak bezat, niet de heerlijkheid.

De Drentse tak kwam via stadhouder Georg Schenck van Toutenburg en diens zoon Frederik, aartsbisschop van Utrecht, in het bezit van de havezate Batinge bij Dwingeloo. Rutger van den Boetzelaer (1578 - 1668) was drost van Drenthe van 1643 tot zijn dood.

De tegenwoordige Van Boetzelaers komen uit een zijlijn van de tak van Asperen. Zij stammen allen af van Coenraad Carel Vincent van Boetzelaer (1776-1845), heer van Dubbeldam. Dubbeldam was een ambachtsheerlijkheid van ruim 1600 morgen op het Eiland van Dordrecht, dat samen met het nabije, maar veel kleinere Kijfhoek in de Zwijndrechtse waard in de familie was gekomen door het huwelijk van Nicolaas van den Boetzelaer (1718-1796) met Elisabeth Dorothea de Raet. In de 19e eeuw werd de kleine ambachtsheerlijkheid De Mijl nog aan dit bezit toegevoegd. De laatste heer van Kijfhoek overleed in 1926, maar Dubbeldam - met De Mijl - is nog steeds in de familie.

Coenraad Carel Vincent was getrouwd met Theodora Elsabé van Voorst, uit een Utrechtse regentenfamilie, hun zoon Christiaan Willem Johan ging in Utrecht studeren en trouwde daar met Elisabeth Charlotte Petronella Both Hendriksen uit de Amersfoortse familie van die naam. Het echtpaar vestigde zich in Utrecht en woonde 's zomers op het buiten Sandwijck in De Bilt, dat Elisabeth Both Hendriksen van haar vader had geërfd. Later kochten zij voor hun kinderen andere landgoederen in de nabijheid, zoals Eyckenstein, nog steeds (sinds 1878) door de familie bewoond, Houdringe, waar nu de Grontmij is gevestigd, en Kolenberg, genaamd Het Klooster, waar later het KNMI is gekomen. In 1938 kwam de heerlijkheid Asperen weer in de familie door aankoop uit een nalatenschap.

Wapen[bewerken]

Het familiewapen van de familie Van (den) Boetzelaer is als volgt: in rood drie gouden wolfsijzers, een aanziende helm, een kroon van vijf bladeren; dekkleden: rood, gevoerd van goud; helmteken: een gouden drakenkop en -hals, rechts omgebonden; schildhouders: twee gouden leeuwen.

Boetzelaer.jpg

Bekende telgen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • des Tombe J.W., bewerkt door C.W.L. baron van Boetzelaer, Het geslacht van den Boetzelaer. De historische ontwikkeling van de rechtspositie en de staatkundige invloed van een belangrijk riddermatig geslacht, Assen, 1969
  • Kruimel, H.L., Inventaris van de genealogische bescheiden nagelaten door C.W.L. Baron van Boetzelaer, 's-Gravenhage, 1978
  • Polak-de Booy, E.P., Inventaris van de archieven van de familie van Boetzelaer 1316-1952, Utrecht, 1982 (Inventarisreeks van het Rijksarchief Utrecht, 32)

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]


D'Ablaing van Giessenburg · Van Aerssen Beijeren · Alberda † · Van Alderwerelt † · Van Asbeck · D'Aulnis de Bourouill · Van Aylva · Van Balveren · Barbaix de Bonnines † · Baud · De Beijer † · Bentinck · De Bieberstein Rogalla Zawadsky · De Billehé de Valensart † · Van Boecop † · Van Boetzelaer · Van de Bogaerde · Du Bois † · Von dem Bongart · Van der Borch · Van Borssele · De Bounam de Ryckholt † · Van Brakell · Brantsen · Van Breinen I † · Van Breugel · Van Broeckhuysen † · Du Bus · Calkoen · Van der Capellen · De Casembroot † · Chassé † · Clifford † · Van Coeverden · Collot d'Escury · De Constant Rebecque · Coppin † · De Crassier · Creutz · Daelman · Dedel · Van Dedem · Van Delen † · Von Derfelden · Dibbets · Diert · Van Doorn I · Van Dopff † · Van Dorth tot Medler · Van der Duyn † · Van Eck · Van Erp · Fagel † · Van der Feltz · Forstner van Dambenoy † · Van Fridagh · Gansneb genaamd Tengnagel † · Van Geen · De Geer · Gericke · Von Geusau · Gevers · De Girard de Mielet van Coehoorn † · Van der Goes † · Van Goltstein † · De Graillet † · Groeninx van Zoelen · De Gijselaar † · Hacfort † · Van Haeften I † · Van Haersolte · Van Hall † · Van Hangest d'Yvoy · Van Hardenbroek · Van Haren † · Van Harinxma thoe Slooten · Van Heeckeren I · Van Heeckeren II (d'Anthès) · Van Heemstra · Van Heerdt · Van Heilmann van Stoutenburg † · Van der Heim † · Van Hemert tot Dingshof · Van Herzeele † · De Heusch · Van der Heyden · Van Hövell · Van Hogendorp · Hogguer † · Van Hugenpoth † · Huyssen van Kattendijke · Van Imhoff · Von Innhausen und Kniphausen † · D'Isendoorn à Blois † · Van Isselmuden · Van Ittersum · Van Keppel † · De Keverberg † · Kierck † · Van Knobelsdorff · De Kock · Krayenhoff · Van Laer † · De Lamberts de Cortenbach † · Lampsins † · Van Lamsweerde · Van Lawick · Lewe · De Liedel † · De Loë · Van Lynden · De Macar · Mackay · Von Maltzahn † · Van Massow † · De Meer d'Osen † · Melvill van Carnbee · De Mey † · Michiels · Mollerus · Mulert · Van Nagell · Nahuys · De Negri † · Nepveu † · Van Neukirchen genaamd Nyvenheim † · De Normal d'Audenhove † · Van Oldeneel tot Oldenzeel · D'Olne † · Van Omphal † · Van Pabst † · Van Pallandt · Van Panhuys · De Pélichy † · De Perponcher Sedlnitsky † · Van Plettenberg † · De Plevits · Du Pont † · De Posson † · Prissé · Von Quadt † · Quarles · Von Rade † · Van Raders · De Raet † · Van Randwijck · Van Reede · Rengers · Van Rhemen † · Von Riedesel d'Eisenbach † · Röell · Roest van Alkemade · De Rosen † · De Roye van Wichen / De Roy van Zuijdewijn † · Van Rijckevorsel · Von Saint-Remy † · De Salis † · Sandberg · Schimmelpenninck van der Oye · Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg · De Senarclens de Grancy † · Sirtema van Grovestins · Six · Slicher † · Van Slingelandt · Sloet · De Smeth · Snouckaert van Schauburg · Van Spaen † · Speyart van Woerden · Steengracht · Straalman † · Stratenus · Van Styrum · Sweerts de Landas · Van Sytzama Taets van Amerongen · Van Tengnagell † · Testa · De Thier † · Van Till · Tindal † · Des Tombes † · Torck † · Du Tour † · Travers † · De Trevey de Charmail † · Van Tuyll van Serooskerken · Van Utenhove · Van Verschuer · Verstolk · Van Voerst † · Van Voorst tot Voorst · De Vos van Steenwijk · Van Vredenburch † · De Warzée d'Hermalle † · Van Wassenaer · De Watteville · De Weichs de Wenne · Van Westerholt † · Van Westreenen van Tielandt † · Van Wevelinchoven de Sittert † · Van Wickevoort Crommelin † · Von Wydenbruck · De Wijkerslooth · De Wymar † · Van Wijnbergen · Wittert · Van Zuylen van Nievelt † · Van Zuylen van Nijevelt
Geslachten die tot de adel van het Koninkrijk der Nederlanden behoren of hebben behoord. Lijst volgens opgave van de Hoge Raad van Adel. †: Geslacht uitgestorven of titel vervallen.