Kievit
| Kievit IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2009) |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||
|
|||||||||||||
| Soort | |||||||||||||
| Vanellus vanellus (Linnaeus, 1758) |
|||||||||||||
.jpg) |
|||||||||||||
| Nest | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| Verspreiding: Blauw= winter, geel=broedgebied, groen= resident | |||||||||||||
|
|||||||||||||
De kievit (Vanellus vanellus) is een weidevogel uit de familie plevieren (Charadriidae). De naam wordt ook wel gespeld als kieviet.
Inhoud |
[bewerken] Beschrijving
De kievit is een forse weidevogel van ongeveer 28 tot 31 cm groot en heeft een spanwijdte van 67 tot 76 cm.[2][3] Het gewicht is tussen de 150 en 300 gram.
De rug is recht en in de zomer is deze donkergroen met een paarse en koperen gloed, wat ook voor de bovenkant van de vleugels geldt tot aan het uiteinde met de witte toppen. In de winter is de rug groener met gelige randen aan de veren. De stuit is wit en heeft een zwarte vlek met een witte rand aan het uiteinde van de staart.
Langs de flanken heeft de kievit een zwarte rand. De onderkant van de brede afgeronde vleugels zijn deels wit. Aan het uiteinde heeft de vleugel een witte rand. Vanaf daar tot een derde van de vleugel zijn de veren zwart gekleurd.
De buik is wit met onder de staart een rode vlek. Van borst tot keel heeft de mannelijke kievit een zwarte band die doorloopt als een zwarte streep onder het oog en over de zwarte korte snavel. De keel is bij het vrouwtje gespikkeld zwart-wit. Op de wang heeft de kievit een witte vlek.
De nek is zwart tot grijs. De kievit heeft een hoog voorhoofd en een zwarte kap die overgaat in de voor de kievit zo karakteristieke zwarte kuif. Deze kuif is bij de vrouwtjes korter dan bij de mannetjes. In de winter is de kuif van het mannetje korter dan in de zomer.[2]
[bewerken] Vlucht
Kenmerkend zijn de brede vleugels en de relatief langzame, flappende vlucht.
[bewerken] Verspreiding en habitat
De kievit is een bekende weidevogel in Europa. Oorspronkelijk broedden kieviten op grassteppen in gematigd Europa en Azië. De mens is deze gebieden steeds meer gaan gebruiken voor het houden van vee en het verbouwen van gewassen. De kievit is één van de weinig soorten die zich goed kon aanpassen aan de veranderde omgeving. Tegenwoordig broedt de kievit in allerlei grote open terreinen langs de kust en in het binnenland, meestal op (maïs)akkers, weilanden en graslanden.[2][3][4]
De status van de kievit is op dit moment nog niet bedreigd. Sinds 1980 is er een afname van een paar procent per jaar, zoals blijkt uit onderzoek van o.a. Sovon. In 2000 werden 200.000 tot 300.000 broedparen vastgesteld. Genoemde oorzaken zijn de steeds intensievere landbouw, de lage waterstand, predatie en verstedelijking.[5][6]
[bewerken] Gedrag
De kievit komt in het najaar in grote groepen samen om naar het warme zuiden te trekken.
Bij gevaar veinst een kievit een gebroken vleugel en probeert zo een naderende wezel, vos of hermelijn weg te lokken bij het nest.[4]
[bewerken] Voortplanting
Het broedseizoen van de kievit loopt van half maart tot in juli. Vogels waarvan het eerste broedsel is mislukt, proberen het vaak later in het seizoen nog eens. Een legsel bestaat meestal uit vier eieren van gemiddeld 47 x 34 mm. Het broeden duurt 26 à 28 dagen. Het nest wordt gemaakt in een ondiep kuiltje op een plek met niet te veel gras. Meestal broedt de kievit op grasland, maar ook op bouwland worden kievitsnesten aangetroffen.
[bewerken] Eerste kievitsei
Het is een Friese traditie om het eerste kievitsei aan te bieden aan de Commissaris van de Koningin. Vroeger werd het aan de Koningin aangeboden. Het eerste kievitsei staat symbool voor het begin van het voorjaar.
- In 2005 werd het eerste ei gevonden op 16 maart, in de Eempolder ten noordoosten van Eemnes.
- In 2006 werd het eerste ei gevonden op 18 maart, bij Beek en Donk in Noord-Brabant.
- In 2007 werd het eerste ei gevonden op 7 maart, in een weiland bij Spannenburg in Friesland.
- In 2008 werd het eerste ei gevonden op 3 maart, in de Maatpolder bij Eemnes.
- In 2009 is net als in 2008 het eerste kievitsei van het jaar gevonden in de Maatpolder bij Eemnes. De vondst geschiedde op 8 maart.
- In 2010 werd het eerste ei geraapt op 16 maart rond 10.30 uur in het Friese plaatsje Britsum, de vinder was Hidde Dijkstra. Een uur eerder werd bij Bunschoten door Alex van Twillert een ei gevonden, dat echter niet geraapt mag worden.
- In 2011 werd het eerste ei gevonden op 6 maart, door Sjaak Rasens in de Commandeurspolder bij Maasland, Zuid-Holland.
- In 2011 werd het eerste ei van Friesland gevonden op 16 maart, in een land aan de Suwâldsterdyk te Hurdegaryp. De vinder is Geert Kleinhuis. 's Ochtends had hij al een eitje gevonden, maar had dit niet reglementair aangemeld, waardoor het niet meetelde als eerste vondst. 's Middags werd, door hem, op hetzelfde stukje land nog een ei gevonden, die wel volgens de regels aangemeld werd, waardoor dit wel het eerste officiële ei van Friesland is.
Het is in de Europese Unie verboden kievitseieren te rapen. Friesland heeft echter een uitzonderingspositie op cultuurhistorische gronden. Deze werd echter in 2005 opgeheven na een rechtszaak aangespannen door Stichting faunabescherming. Geoordeeld werd dat Gedeputeerde Staten van Friesland de ontheffingsprocedure voor het rapen van kievietseieren niet correct had gevolgd.[7][8] Sinds 2006 is het weer toegestaan om tussen 1 maart en 9 april kievitseieren te rapen. In mei 2007 werd een nieuwe gerechtelijke uitspraak verwacht over het eieren rapen.[9] Inmiddels geldt een provinciaal maximum van 6934 geraapte kievitseieren, en een persoonlijk maximum van 15 eieren per persoon. Elke vondst dient te worden gemeld in een sms aan Natuurnetwerk in Vaassen.[10] Een server van NatuurNetwerk stuurt een sms terug om aan te geven of de vinder het ei nog mag rapen.[11]
Voorstanders van het behoud van de traditie stellen dat het rapen niet schadelijk is voor de populatie omdat de kievit goed in staat is een tweede legsel te produceren. Bovendien zorgen rapers voor zogenaamde nazorg, dat wil zeggen dat het nest gemarkeerd wordt zodat boeren het nest kunnen ontzien bij het maaien. Tegenstanders stellen daar tegenover dat door steeds vroeger maaien veel van die tweede legsels verloren gaan.
[bewerken] Referenties
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Kievit op de IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ a b c Rob Hume (2003). Vogels van Europa. Unieboek Uitgeverij Het Spectrum.
- ↑ a b Lars Svensson, P.J. Grant (2002). ANWB Vogelgids van Europa. Tirion Uitgevers BV Baarn.
- ↑ a b Vogelbescherming Nederland (19-03-2011).
- ↑ Sovon Nederland (19-03-2011).
- ↑ Sovon Noord Brabant (19-03-2011).
- ↑ Dertig jaar juridische strijd om kievitseieren. Friesch Dagblad, 17 maart 2005
- ↑ Uitspraak Rechtbank Leeuwarden inz. rapen kievitseieren
- ↑ Kievietseieren rapen in Friesland gaat door, Leeuwarder Courant, 26 februari 2007.
- ↑ 'Aaisikers' moeten mobieltje mee, Leeuwarder Courant, 27 januari 2009
- ↑ Kievitregistratie bij natuurnetwerk.nl
Bronnen
- Hume, R. Vogels van Europa (2003), vertaling F. Hofsteenge, Willemien Werkman, C. Smit, Frits Hofsteenge, Unieboek Uitgeverij Het Spectrum, Van Reemst, Capitool Veldgidsen, ISBN13 9789041018922, p.143
- Svensson, Lars, Grant P.J., ANWB Vogelgids van Europa (2002), vertaling Arnoud van den Berg, André van Loon, F.G. Rozendaal, illustraties K. Mullarney, D. Zetterstrom, Tirion Uitgevers BV Baarn, ISBN13 9789018030803, p. 136
