Vaporizer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een hete plaat vaporizer.
Een Volcano-vaporizer met gevulde ballon

Een vaporizer (of verdamper) is een apparaat dat gebruikt wordt om de werkzame bestanddelen uit plantmateriaal vrij te maken, doorgaans cannabis, tabak of andere kruiden (phyto-inhalatie). Verdampen is een alternatief voor roken.

Bij het verbranden van het kruid komen veel schadelijke bijproducten vrij, bijvoorbeeld benzeen, tolueen of naftaleen. Wanneer een vaporizer gebruikt wordt, wordt een grote vermindering van te inhaleren koolstofmonoxide en teer teweeggebracht. De vaporizer verhit het materiaal tot een temperatuur van circa 180°C, zodat de werkzame stoffen in de plant smelten en een aromatische damp vormen die rijk is aan THC (Tetrahydrocannabinol), CBD (Cannabidiol) en CBN (Cannabinol). Idealiter bevat deze damp geen vaste deeltjes (teer) en reduceert ongewenste gassen zoals stikstofoxide. De damp kan eventueel gefilterd en afgekoeld worden via een waterpijp of ingebouwd water- of ijselement. Dan wordt de damp geïnhaleerd of voor latere inhalaties opgeslagen in een opblaasbare plastic zak ("ballon"). Omdat er geen rook geproduceerd wordt, het materiaal aan lagere temperaturen blootgesteld wordt, en minder plantmateriaal gebruikt hoeft te worden om een zelfde effect te bewerkstelligen, worden de irriterende en schadelijke eigenschappen van roken in grote mate verminderd, of zelfs geheel omzeild, en ook van meeroken is niet langer sprake, wat handig kan zijn op plekken waar een rookverbod heerst.

De tekortkomingen van gerookte cannabis worden door velen gezien als een belangrijk obstakel wat het goedkeuren en aanbevelen van medische cannabis (mediwiet) betreft. Als reactie op de bezorgdheid hieromtrent hebben diverse wetenschappers geprobeerd vast te stellen of vaporizers een klinisch betrouwbare en veilige methode van cannabisconsumptie bieden.

Hoewel de prestaties van verschillende vaporizermodellen sterk kunnen verschillen, hebben onderzoeken uitgewezen dat verdamping superieur is aan roken. Vaporizers van hoge kwaliteit waarin kwalitatief hoogwaardige en THC-rijke cannabis wordt verdampt, blijken een damp te produceren die vrij is van ongewenste bestanddelen die bij verbranding van cannabis wel ontstaan. In vergelijking met vormen van inname, zoals het eten van cannabis, heeft verdampen de voordelen die op het inhaleren van THC van toepassing zijn: snel effect, rechtstreekse afgifte aan de bloedbaan en de mogelijkheid om de werkzame stoffen geleidelijk toe te dienen tot het gewenste effect bereikt is, waardoor een effectievere vorm van zelfdosering mogelijk gemaakt wordt.

Varianten[bewerken]

Er zijn verschillende soorten vaporizers.

Simpele vaporizers hebben als hittebron een aansteker nodig. Ze zijn goedkoop en hebben veel mensen bewust gemaakt van gezonde alternatieven voor roken.

Precisie vaporizers gebruiken een elektrisch verwarmingselement, met meestal ook een temperatuurregelaar. Kwalitatief hoogwaardige modellen kosten in de regel enkele honderden euro's. Het gebruikersgemak, de duurzaamheid en de effectiviteit van deze apparaten is voor veel gebruikers een belangrijke reden om toch juist voor dergelijke modellen te kiezen.

In het algemeen kunnen vaporizers onderverdeeld worden op basis van hoe ze het plantmateriaal verhitten:

  • Door middel van conductie
  • Door middel van convectie

Bij verhitting door conductie wordt het plantmateriaal geplaatst op een metalen plaatje dat opgewarmd wordt om de werkzame bestanddelen vrij te maken. Het directe contact tussen het hete metaal en de kruiden kan ze laten branden; dit is dus ook niet de methode die de voorkeur heeft en wordt zelden toegepast in moderne vaporizers.

Bij convectie raakt het plantmateriaal nooit een verwarmingselement aan. In plaats daarvan stroomt er hete lucht doorheen die het snel verhit en het vrijmaken van de werkzame bestanddelen mogelijk maakt. Deze methode maakt veel meer werkzame stoffen vrij dan bij conductie het geval is, vooral bij het ontwerp van de extractiekamer rekening is gehouden met de Wet van Bernoulli (het "venturi-effect").

Veel vaporizers gebruiken een slang die dicht bij de hittebron wordt gehouden, en waardoor de gebruiker de damp inademt. Sommige vaporizers hebben een plastic zak of "ballon" waarin de damp geblazen wordt, waarna de gebruiker deze van de vaporizer los kan koppelen om de inhoud te inhaleren.

Tot misschien wel de belangrijkste classificaties voor vaporizers behoren de materialen die in het hitte-element gebruikt worden, de extractiekamers, en wijze van toediening. De meest gangbare modellen maken gebruik van een keramisch verwarmingselement, met een glazen extractiekamer en een plastic slang voor toediening. Dit is een relatief goedkope en effectieve methode; er heerst echter bezorgdheid over het vrijkomen van kwikionen uit het soldeermiddel dat gebruikt wordt voor het bedraden van het apparaat, en veel enthousiastelingen hebben zo hun bedenkingen over het inhaleren van sterk vluchtige, aromatische damp door een van aardolie vervaardigde slang.

Sommige bedrijven gebruiken nu een hogere kwaliteit plastic of zelfs een siliconen slang. De Volcano vaporizer gebruikt een aluminium verwarmingselement dat erg goed werkt, een metalen extractiekamer, met een food-grade plastic zak voor de toediening. Ook hier bestaan er zorgen omtrent het langdurig gebruik van aluminium in hittegevoelige elementen. Het gebruik van metaal, een zeer conductief materiaal, in de extractiekamer, heeft als gevolg dat men, om de toename van hitte in het metaal te compenseren, de temperatuur van het verwarmingselement steeds een beetje moet verlagen. Het voordeel is dat het zeer duurzaam is.

Vaporizers gezonder?[bewerken]

Ten minste vijf wetenschappelijke onderzoeken hebben de werking van vaporizers geanalyseerd. Hieruit bleek dat in de damp schadelijke bestanddelen sterk verlaagd waren of zelfs geheel afwezig waren.

In 1996 vergeleek MAPS (de Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies) in samenwerking met NORML (de National Organization for the Reform of Marijuana Laws) twee simpele vaporizers met waterpijpen, joints met en joints zonder filter. De rook van elk van deze werd onderzocht op de aanwezigheid van vaste deeltjes (teer) en de drie belangrijkste cannabinoïden. De verschillende rookmethoden werden toen geclassificeerd op basis van hun teer/cannabinoïde ratio. De twee vaporizers die ze uitprobeerden presteerden tot 25% beter dan joints zonder filter (de op één na beste methode). Maar beide vaporizers produceerden meer dan tien keer zoveel teer als cannabinoïden, wat deels te wijten is aan het lage percentage THC (2.3%) in de cannabis die het National Institute on Drug Abuse hen voor het onderzoek beschikbaar had gesteld.

Opmerkelijk is dat hetzelfde onderzoek uitwees dat waterpijpen (bongs) en joints met filter 30% slechter scoorden dan gewone joints zonder filter. De reden hiervoor is dat waterpijpen en filters samen met de teer ook het psychoactieve THC uit de rook filteren, waardoor gebruikers meer moeten roken om het gewenste effect te bereiken. Het onderzoek sloot overigens niet uit dat waterpijpen wellicht ook andere voordelen bieden, zoals het filteren van schadelijke gassen zoals koolmonoxide.

In een onderzoek in 2001 naar de eigenschappen van de M1 Volatizer ontdekten de onderzoekers dat het mogelijk is om "medisch werkzame THC te verhitten tot een temperatuur die net niet tot verbranding leidt, waardoor giftige verbrandingsproducten die normaal gesproken in cannabisrook voorkomen, substantieel verminderd worden of zelfs geheel afwezig zijn." De M1 Volatizer maakte THC vrij op 185°C en bracht geen van de drie verbrandingsproducten die gemeten werden (benzeen, tolueen en naftaleen) voort. Koolmonoxide en teer waren ook verminderd.

Deze positieve resultaten staan in contrast met de voorgaande onderzoeken van MAPS en NORML, die minder veelbelovende uitkomsten hadden, hetgeen er op wijst dat de effectiviteit van verdamping in grote mate afhangt van het type vaporizer.

In 2006 onderzochten wetenschappers aan de Universiteit van Leiden een Volcano vaporizer, met daarin pure THC preparaten. Hun conclusie was dat "de resultaten van ons onderzoek tonen aan dat patiënten hiermee lijken te beschikken over een veilige en effectieve toedieningsvorm voor cannabinoïden. De uiteindelijke opname van THC in de longen is vergelijkbaar met het roken van cannabis, zonder de voor roken typerende nadelen voor de luchtwegen."

In 2007 werden de resultaten van een onderzoek aan de Universiteit van Californië, San Francisco gepubliceerd in the Official Journal of the American Academy of Neurology. Daarin stond te lezen: "Met koolmonoxide als indicator, bleek er bij gebruik van de vaporizer op temperaturen tussen de 180 en 200°C vrijwel geen blootstelling aan schadelijke verbrandingsproducten plaats te vinden. Aangezien het de efficiëntie van roken voor het verkrijgen van het gewenste THC effect nabootst, met kleinere hoeveelheden van het werkzame bestanddeel vergeleken met toediening in de vorm van pillen, heeft dit apparaat groot potentieel wat het verbeteren van de therapeutische toepassingsmogelijkheden van THC betreft."

Wanneer in plaats van pure THC plantmateriaal gebruikt wordt (de bloemtoppen), treft men behalve andere cannabinoïden een reeks andere plantaardige bestanddelen aan, waaronder terpenen. Maar wordt in de Volcano zuivere THC verdampt, worden er geen afbraakproducten (delta-8-THC, cannabinol, of onbekende bestanddelen) aangetroffen. Bovendien werd door gebruik te maken van zuivere THC een hoger percentage THC vrijgemaakt.

Analyse van de damp uit de Volcano wees uit dat door het materiaal meerdere malen te verdampen 36 tot 61% van de beschikbare THC vrijmaakte. In een recenter onderzoek waarbij gebruik werd gemaakt van pure cannabinoïdenmengsels behaalde men een maximum van 54%. Ter vergelijking: onderzoeken met joints die door een machine gerookt werden, onder verschillende omstandigheden zoals snelheid van inhalatie en tijd dat de rook binnengehouden wordt, kwamen uit op vergelijkbare efficiënties van 34 tot 61%. Gebruikers van een vaporizer kunnen het gewenste effect dus bereiken met een vergelijkbare hoeveelheid plantmateriaal als zij die het roken.

Deze onderzoeken hebben de aanwezigheid van giftige gassen, zoals ammoniak, waterstofcyanide en koolmonoxide niet gemeten, hoewel er wel aanwijzingen zijn dat er door verdampen minder monoxide vrij komt.

Hoewel de damp wel schoner is dan rook, sluiten ze irritatie van de luchtwegen niet geheel uit. Een trek verdampte cannabis zal zo nu en dan tot hoesten leiden. Maar dit zou een reactie op de THC zelf kunnen zijn, waarvan bekend is dat het een sterk expectorans is (middel dat het ophoesten van slijm bevordert).
Factoren die het (medische) effect bepalen:

  • temperatuur
  • dichtheid van het te verdampen product
  • gewicht, vochtgehalte en hoeveelheid etherische oliën
  • gelijkmatigheid van het materiaal in de extractiekamer
  • soort en sterkte van de cannabis die gebruikt wordt
  • het soort preparaat, zoals wiet, hasj, hasjolie, skuff enz.
  • hoe lang de damp bewaard wordt voordat het geïnhaleerd wordt
  • hoeveelheid THC die ongebruikt weer uitgeademd wordt (inhalatietechniek)

Deze factoren zijn niet allemaal wetenschappelijk getest. Onderzoek heeft wel uitgewezen dat de efficiëntie van vaporizers het hoogste is rond 226°C, en maar half zo efficiënt tussen de 150 en 180°C, afhankelijk van het gebruikte plantmateriaal. De zuiverste preparaten produceerden de hoogste efficiëntie; ongeveer 54% voor pure THC tegenover 29% voor plantmateriaal (wiet) met een THC-gehalte van 12%. Hoe langer de damp bewaard wordt, hoe meer THC neerslaat op de binnenkant van de vaporizer of de ballon. Dit verlies is te verwaarlozen als het om enkele minuten gaat, maar kan meer dan 50% bedragen als de damp langer dan 90 minuten bewaard wordt.

Het onderzoek van de Universiteit van Leiden toonde aan dat wel 30 tot 40% van de geïnhaleerde THC niet door de longen geabsorbeerd wordt maar ongebruikt weer wordt uitgeademd. Ze ontdekten wat dit betreft geen grote verschillen per individu.

Het wijde spectrum aan testresultaten suggereert dat de keuze van het type vaporizer een van de belangrijkste factoren is wat de hoeveelheid vrijgemaakte en toegediende werkzame stoffen betreft, alsmede de hoeveelheid schadelijke bijproducten die wel of niet voortgebracht worden. In cannabis en vele andere medicinale planten verdampen de aromatische stoffen vergeleken met andere bioactieve bestanddelen van de plant op een relatief lage temperatuur. Bij cannabis verdampen de aromatische bestanddelen met minimale bioactiviteit vanaf 127°C, en worden tot en met een temperatuur van 200°C de cannabinoïden met hogere bioactiviteit vrijgemaakt. Men neemt aan dat zowel de totale hoeveelheid als wel de breedte van het spectrum aan werkzame stoffen per inhalatie bijdragen aan een zo effectief mogelijke medische toepassing, met andere woorden: een door het venturi-effect verhoogde extractie via een op convectie gebaseerd systeem.