Vau i Dejës

Vau i Dejës

Stad in Albanië
Situering
Prefectuur	Shkodër
District	Shkodër
Coördinaten	42°00'N  19°38'O
Algemeen
Oppervlakte	98,5 km²
Inwoners (2008)	12.312 (125,0 inw/km²)
Hoogte	25 m
Burgemeester	Gjon Marku (PD)
Overig
Postcode	4008
Netnummer	0261
Kenteken	SH
Website	vaudejes.gov.al
Foto's
Luchtfoto met rechts in het midden Mjedë en rechts bovenaan Laç-Qyrsaç
Het Vau i Dejësmeer
Portaal    Albanië

Vau i Dejës ([vau i dɛjəs]^?; 'voord van Dejë'; ook Vau-Deja of Vau-Dejës) is een stad (Albanees: bashki) in het noordwesten van Albanië. De stad telt 12.312 inwoners (2008), waarvan 6147 in de eigenlijke stad en 6198 op het platteland, en maakt deel uit van het district Shkodër in de gelijknamige prefectuur. Benevens prefectuurshoofdplaats Shkodër is Vau i Dejës de enige stad in haar district. De plaats ligt aan de Drin, Albaniës langste rivier, net bezuiden het Vau i Dejës-stuwmeer. Ook de rivier de Gjadër stroomt door de gemeente.

De gemeente Vau i Dejës omvat naast de stad zelf nog acht andere woonkernen.

Geschiedenis

Verschillende nederzettingen op het grondgebied van de gemeente hebben een geschiedenis die teruggaat tot de 15e eeuw. Vau i Dejës zelf werd pas in 1971-1973 gesticht voor de arbeiders die tewerkgesteld waren bij de bouw van de stuwdam. Na de voltooiing van de dam kwamen er families wonen die plaats moesten maken voor het wassende water van het ontstane meer.

In de vierde eeuw voor Christus stichtten de Romeinen in de heuvels ten zuidoosten van het huidige Vau i Dejës, bij Vig in de moderne gemeente Vig-Mnelë, een kleine vesting om de weg naar Pristina te beschermen tegen Oost- en West-Gotische aanvallen. Een ander Romeins fort was Sarda, dat zich op de Shurdhahheuvel bevond, vandaag de dag een klein onbewoond eiland in het stuwmeer. Sarda werd echter reeds door de Illyriërs gebruikt. De plaats, die langzamerhand een stedelijk karakter kreeg, bleef bewoond tot de verovering van het gebied door de Ottomanen in de 15e eeuw.

In 1361 werd in Vau i Dejës een kerk gebouwd, die een van de weinige niet-Byzantijnse, maar romaans-gotische bouwwerken in Albanië zou worden. Deze van fresco's voorziene Mariakerk werd later echter vernield. In het middeleeuwse Kasteel van Vau i Dejës, dat oorspronkelijk Dagno werd genoemd, bevinden zich de ruïnes van de Sint-Marcuskerk. Vóór de Ottomaanse bezetting was het kasteel een belangrijke grenspost, waarvoor Skanderbeg oorlog voerde tegen Venetië.

Geografie

Ligging

Vau i Dejës ligt in de landstreek Zadrimë op ongeveer tien kilometer zuidoostelijk van Shkodër, en grenst volgens de wijzers van de klok aan Shllak, het district Pukë (gemeente Qerret), Vig-Mnelë, Hajmel, Bushat, Gur i Zi en Postribë. De naam van de stad is afgeleid van haar ligging aan de rivier de Drin, die hier het gebergte verlaat en zich in tweeën deelt: de Grote Drin (Drini i Madh) mondt verderop uit in de Bunë (Servisch: Bojana), de Kleine Drin (Albanees: Drini i Vogël) loopt in zuidelijke richting en stroomt bij Lezhë rechtstreeks in de Adriatische Zee. Oorspronkelijk liep de rivier in haar geheel door tot bij Lezhë, maar grondverzakkingen en hoogwater in de jaren 1858 en '59 hebben de splitsing tot gevolg gehad. Net ten noorden van Vau i Dejës wordt de Drin gestuwd, waardoor het artificiële Vau i Dejësmeer is ontstaan. De dam werd tijdens de communistische periode gebouwd in het kader van een grootschalig hydro-elektrisch systeem, dat ook de Fierzë- en Komanmeren, eveneens op de Drin, omvat. Eén kilometer ten zuiden van de stad splitst de Gjadërriver zich van de Drin af.

Vau i Dejës bevindt zich op de overgang van de Albanese kustvlakte in het zuiden en zuidwesten — de Adriatische Zeekust ligt 20 kilometer zuidwestelijker — en de Albanese Alpen in het noordoosten.

Kernen

De stad Vau i Dejës zelf wordt ook Laç-Qyrsaç of kortweg Laç of Qytet ('stad') genoemd, en ligt net onder de stuwdam op de zuidelijke Drinoever. Voorts telt de gemeente Vau i Dejës nog acht andere kernen. Mjedë, twee kilometer ten westen van Laç-Qyrsaç, is een van de grotere plaatsen. Aan de overkant van het meer, op de noordelijke oever van de rivier, ligt Spathar. Verspreid in de vlakte ten zuiden van Mjedë bevinden zich de plaatsen Koçë, Naraç en Shelqet. In het dunbevolkte heuvelland ten oosten van Laç-Qyrsaç liggen voorts nog de dorpen Dush, Gomsiqë en, bijna aan de andere kant van het stuwmeer, Karmë.

Zicht op Mjedë

Klimaat

Klimatogram van Vau i Dejës
J	F	M	A	M	J	J	A	S	O	N	D
191   9 1	168   11 3	160   15 6	144   19 9	90   24 13	64   28 17	38   32 20	66   32 20	122   27 16	166   21 11	240   15 7	213   11 3
Temperatuur in °C • Totale neerslag in mm

Het klimatogram links biedt een overzicht van het klimaat van Vau i Dejës.

Religie

Sinds 1052 is Vau i Dejës — zij het met enkele onderbrekingen — de zetel van het bisdom Sapë, dat suffragaan is aan het aartsbisdom Shkodër-Pult. In het centrum van Laç-Qyrsaç bevindt zich de nieuwe Moeder Teresakathedraal.

Cultuur en bezienswaardigheden

In 1995 werd in Vau i Dejës een cultureel centrum voor kinderen opgericht, dat in 2006 werd gerenoveerd.

De voornaamste bezienswaardigheden in Vau i Dejës zijn de Moeder Teresakathedraal in Laç-Qyrsaç en het Kasteel van Vau i Dejës met de ruïnes van de Sint-Marcuskerk, een Religieus Cultureel Monument van Albanië.

Economie en toerisme

Stuwdam

In de jaren 1960 begon men met de bauw van de stuwdammen, en in 1975 werd de waterkrachtcentrale in gebruik genomen. De centrale is een van de belangrijkste stroomleveranciers van Albanië.

Het toeristische potentieel van het bevallige meer wordt nog lang niet ten volle geëxploiteerd. Langs de oevers ligt een aantal restaurants en cafés, die ook kamers verhuren. Het is mogelijk om per boot het eiland Shurdhah met het antieke Sarda te bezoeken, maar ook die activiteit vindt niet op regelmatige basis plaats.

Vervoer

De hoofdweg tussen Tirana en Shkodër loopt Vau i Dejës enkele kilometers ten westen van de gemeente voorbij. Het spoor van de Hekurudha Shqiptare kruist bij Vau i Dejës de Drin, en Mjedë beschikt over een station. Ook de westelijke invalswegen naar Pukë (SH5) en Koman, het vertrekpunt van de ferry over het Komanmeer richting Tropojë, lopen door Vau i Dejës.

Externe links

• (sq) Officiële website