Veenmol

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Veenmol
Veenmol
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)
Onderstam: Hexapoda (Zespotigen)
Klasse: Insecta (Insecten)
Orde: Orthoptera (Sprinkhanen en krekels)
Onderorde: Ensifera
Familie: Gryllotalpidae (Veenmollen)
Onderfamilie: Gryllotalpinae
Geslacht: Gryllotalpa
Soort
Gryllotalpa gryllotalpa
Linnaeus, 1758
Verspreidingskaart van drie geslachten.
Verspreidingskaart van drie geslachten.
Afbeeldingen Veenmol op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Veenmol op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Geluid van de veenmol
Vista-kmixdocked.png
(download·info)

De veenmol (Gryllotalpa gryllotalpa) is een insect uit de familie veenmollen (Gryllotalpidae lat gryllus = krekel, talpa = mol). Andere namen zijn aardkrekel of molkrekel, maar krekels en veenmollen behoren niet tot dezelfde familie. Wel behoren beide tot dezelfde onderorde, de Ensifera.

Beschrijving[bewerken]

Mannetjes worden 35 tot 45 millimeter lang, vrouwtjes 45 tot 50 millimeter. [1] In tegenstelling tot vrijwel alle andere sprinkhanen en krekels hebben de vrouwtjes geen legboor, ze zijn van de mannetjes te onderscheiden doordat ze groter worden, ook is de vleugeladering anders.

Het uiterlijk is ongewoon; een krekel-achtig achterlijf met twee uitsteeksels (cerci), die dienen als tastorgaan en niet gebruikt kunnen worden om te steken. Onmiskenbaar is de sterk gepantserde voorzijde en met name de grote krachtige voorpoten met opvallende klauwen. De vleugels hebben als ze in rust zijn gevouwen iets weg van een doorn op het midden van de rug. De schenen van de voorpoten zijn sterk verbreed en hebben vinger-achtige doorns. De voorpoten lijken wat op die van een echte mol. Deze klauwen dienen om snel te graven, want de veenmol leidt een grotendeels ondergronds bestaan. Er wordt een gangenstelsel gegraven en naar voedsel gezocht net onder het oppervlak, en objecten als stenen en stammen worden gebruikt om onder te schuilen.

Algemeen[bewerken]

Het voedsel bestaat voor een deel uit plantendelen, vooral wortels en blaadjes, maar er worden ook andere dieren gegeten. Onder andere regenwormen maar vooral de larven van andere insecten die ook onder de grond leven en meestal aan wortels knagen, zoals de ritnaald. De veenmol is dus zowel een schadelijk als een nuttig insect. Ook is deze soort erg kannibalistisch.

De veenmol is met een lengte tot 5 centimeter één van de grootste insecten die in West-Europa voorkomt. In Nederland en België is de soort vrij zeldzaam en zelfs beschermd. Bij tuinders is het dier echter niet geliefd vanwege de schade aan planten. Als dit insect in Nederland voorkomt is het in veenweidegebieden en vochtige duinvalleien. De soort wordt sinds ongeveer 2000 in toenemende mate gezien in duingebieden van Zandvoort tot Castricum.[2] Het verspreidingsgebied van dit insect loopt van Europa tot noordelijk Afrika en westelijk Azië.

Voortplanting[bewerken]

Over de veenmol is vrij veel bekend, ook over de voortplanting. Het mannetje maakt een holletje en gaat in de ingang daarvan zitten tjirpen op zo'n plaats dat de holte het geluid versterkt. De tjirp is niet luid. De paring vindt plaats in het hol, het vrouwtje legt tot 300 eitjes in een speciale kraamkamer. De moeder verzorgt zowel de eitjes door ze schoon te houden als de jongen door ze te beschermen. Ook wordt het nest voorzien van zijgangen die het water afvoeren, en op de plek direct boven het nest worden alle planten weggeknaagd zodat het zonlicht niet wordt weggevangen. Na enkele weken verlaten de nimfen het nest, het duurt echter nog minstens anderhalf jaar voor ze volwassen zijn. Ze overwinteren in die tijd meestal twee keer.

Afbeeldingen[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties

Referenties

  1. Roy Kleukers & René Krekels, Veldgids sprinkhanen en krekels, Uitgeverij KNNV, 2004 ISBN 90 5011 193 9.
  2. W. Kerkhof, Ned. Faunistische Med., nr26, 2007

Bronnen

  • Soortenregister - Veenmol - Website - Naam en taxonomie
  • Natuur- en Vogelwerkgroep "de Krimpenerwaard" - Willem Mulder - De veenmol (Gryllotalpa gryllotalpa) - Website - Informatie
  • Landschapsbeheer - Tolereer de veenmol - Website - Informatie en geluid
  • Roy Kleukers & René Krekels - Veldgids sprinkhanen en krekels - 2004 - Uitgeverij KNNV - ISBN 90 5011 193 9
  • Mark van Veen - Kenmerkengids Sprinkhanen en krekels Website