Veere (stad)
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
Veere (
uitspraak (info·uitleg)) (Zeeuws: (Ter) Veere) is een historische stad op het voormalige eiland Walcheren in de Nederlandse provincie Zeeland. Het ligt ten noordoosten van Middelburg aan het Kanaal door Walcheren en aan het Veerse Meer. Op 1 januari 2010 telde de stad Veere 1650 inwoners. Veere is onderdeel van de gelijknamige gemeente Veere.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Veere voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Veere begon in de 12e of 13e eeuw als het gehucht Kampvere. In 1509 werd de stad door een stormvloed getroffen. Onder invloed van het adellijke geslacht Van Borssele huwde Wolfert VI van Borssele in 1444 de Schotse koningsdochter Mary Stuart, dochter van Jacobus I van Schotland. Doordat het in 1541 de stapelplaats van Schotse wol in de Nederlanden werd, kwam de plaats tot grote bloei. Het stapelcontract, een verdrag tussen Karel V, heer der Nederlanden en de Schotse koning leidde tot de vestiging van een grote Schotse kolonie in de kleine havenstad. In 1600 waren 300 van de 3000 inwoners Schots en zij bezaten in hun "Lord Conservator", een door de Schotse koning benoemde bestuurder, een eigen notaris, ouderling, politieagent en rechter. In de tijd van voor de machtenscheiding konden deze functies nog verenigd worden. De Lord Conservator droeg als teken van zijn waardigheid een ovale zilveren plaat met de Schotse distel, de koningskroon en het motto van de Orde van de Distel "Nemo Me Impune Lacesset". Daaronder hangt een kleiner schildje met een afbeelding van Sint-Andreas en zijn andreaskruis. Een dergelijke plaat wordt in Veere bewaard. In de Tachtigjarige Oorlog werd Veere Spaansgezind, tot in 1572 op 4 mei een groepering geuzen voor de poorten stonden en de Inname van Veere binnen een dag een feit was.
De Schotten waren in een bijzonder privilege vrijgesteld van de accijnzen op bier en wijn en mochten van 1613 tot 1795 in een eigen herberg aan de Wijngaardstraat goedkoop drinken. Er was ook een Schotse, presbyteriaanse, kerk waarin de rite van de Schotse staatskerk werd gevolgd en in het Engels werd gepreekt.
Men handelde in Schotse wol. De schepen brachten dakpannen, laken, tuinbouwproducten en wapens terug naar Schotland.
Drie van de Lords Conservators, het begrip "Lord" betekent in dit geval niet dat we met hoge edelen te maken hebben, het duidt een magistraat aan, zijn vermeldenswaardig
- Sir William Davidson of Curriehill (1661- 1671)
- Sir John Home (1764 - 1769)
- John Turing (1769 - 1795) De laatste Lord Conservator van Veere. Hij verliet de stad toen de Franse troepen en de terugkerende Nederlandse patriotten Zeeland veroverden. Het in Veere tentoongestelde ambtsteken is van hem geweest en tweehonderd jaar lang in zijn familie bewaard gebleven.
In 1572 sloot Veere zich, met de meeste andere Walcherse steden, aan bij de opstand tegen het bewind van Alva. In de Republiek nam de stad een vooraanstaande positie in.
Tijdens de Bataafse Republiek werd Veere in plaats van handelsstad weer een (arme) vissershaven.
[bewerken] Bezienswaardigheden
De rijke geschiedenis van Veere, één van de zeventien beschermde stads- en dorpsgezichten in Zeeland, blijkt uit de vele monumenten die het kleine stadje heeft:
- De Grote Kerk stamt uit 1348; vanaf 1811 werd de kerk door soldaten van Napoleon gebruikt als militair hospitaal; de kerk is nog een tijdje bedelaarshuis geweest en kazerne. Het gebouw draagt nog duidelijk de sporen van een bewogen verleden.
- Het Stadhuis van Veere uit de vijftiende eeuw met de prachtige voorgevel; de toren met het klokkenspel dateert van het eind van de zestiende eeuw. Het carillon is verkozen tot een van de mooiste van Nederland. De raadzaal is op de eerste verdieping. Hier hangt o.a. de stamboom van het huis van Oranje‑Nassau, geschilderd in 1936 door jonkheer A.W. den Beer Poortugael.
- De Schotse Huizen aan de Kaai, in de zestiende eeuw gebouwd door rijke Schotse kooplieden. Deze twee huizen met de namen, "Het Lammeken" en "De Struijs" , bieden sinds 1950 onderdak aan het Museum 'De Schotse Huizen'.
- De Campveerse Toren, gebouwd als een deel van de stadsverdediging rond 1500; vanaf de zestiende eeuw deed de toren dienst als herberg en kustlicht. Het is thans een van de oudste nog bestaande herbergen in Nederland.
- De Molen, genaamd "De Koe".
Daarbij komen nog diverse kleinere monumenten. Weinigen zullen zich kunnen voorstellen dat Veere een belangrijke havenstad is geweest en dat einde 17e eeuw binnen de stadswallen zo'n 750 huizen hebben gestaan tegen nu amper 300.
| Zie ook: Lijst van rijksmonumenten in Veere |
[bewerken] Etymologie
Veere heette oorspronkelijk Kampvere: het was de plaats waar het veer vertrok van Walcheren naar Noord-Beveland. Het veer voer naar het in 1530 verdronken dorp Campen, later naar Kamperland. De Campveerse Toren herinnert met zijn naam aan dit veer. De afsluiting in 1961 van het Veerse Gat heeft het veer overbodig gemaakt, maar heeft ook het einde betekend van Veere als zeehaven. Nadien heeft het Veerse Meer zich ontwikkeld tot een belangrijk recreatiegebied met veel pleziervaart.
[bewerken] Verkeer en vervoer
Veere heeft een strikt parkeerbeleid. In het centrum zijn alle parkeerplaatsen betaald of alleen voor vergunninghouders. Net buiten het stadscentrum bevinden zich twee zeer grote parkeerterreinen waar parkeren de gehele dag gratis is.
Met het openbaar vervoer kan men het best met de trein naar Middelburg reizen vanwaar er een busverbinding van Connexxion naar Veere is.
[bewerken] Geboren in Veere
- Frans Naerebout (30 augustus 1748), loods en mensenredder
- Egbert van Hoepen (23 oktober 1834), zeevaarder
- Pieter Dourlein (2 februari 1918), officier Koninklijke Marine en geheim agent
- Gaby Minneboo (12 juni 1945), wielrenner, vijfvoudig wereldkampioen stayeren bij de amateurs.
[bewerken] Oud-inwoners
- Jason Pratensis (1486-1558), arts en schepen van Veere
- Claire Bonebakker (1904-1979), kunstschilder
- Dirk van Gelder (1907-1990), graficus
- Dirk Jan Koets (1895-1956), kunstschilder
[bewerken] Trivia
- Veere werd vaak genoemd in de komedie Oppassen!!! waar Coen Flink het personage Henry Buys vertolkte. Een bekende quote van hem is: " De naam is Buys, ex-burgemeester van het mooie plaatsje Veere".[1]
[bewerken] Externe links
| Bronnen, noten en/of referenties |
 |
Zie de categorie Veere van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Plaatsen in de gemeente Veere |  |
|---|---|
|
Steden: Domburg · Veere · Westkapelle |
