Veldslang

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
15e-eeuwse culveriniers.

Een veldslang of culverin was een eenvoudige voorganger van het musket, en later een middeleeuws kanon met een relatief lange loop en een lichte constructie, dat massieve ronde kogels met een hoge snelheid afvuurde, waardoor een relatief groot bereik met een vlakkere baan mogelijk was. De veldslang werd door de Fransen in aangepaste vorm gebruikt in de 15e eeuw, en laat in de 16e eeuw door de Engelse marine aangepast voor gebruik op schepen. De veldslang werd gebruikt voor het bombarderen van doelen op lange afstand.

De term "veldslang" is een vertaling van het Latijnse colubrinus, de "manier van de slang", waarvan ook het woord "culverin" is afgeleid. Het was oorspronkelijk de naam van een middeleeuwse voorganger van het musket, dat in de 15e en 16e eeuw gebruikt werd.[1] Een lid van een militaire gilde gebruikte een veldslang en was lid van een gilde van colveniers, kolveniers, of kloveniers, afgeleid van het Franse woord voor veldslang: couleuvrines.

Veldslang met een kaliber van 6 cm. Inzet: Uitvergroting van het ontstekingsgat

Handveldslang[bewerken]

Handveldslang (midden) met twee kleine kanonnen, Europa, 15e eeuw.

De handveldslang bestond uit een eenvoudig gladloopsgeweer, afgesloten aan een zijde met uitzondering van een klein gat om het buskruit te ontsteken. De loop werd op zijn plaats gehouden door een houten opzetstuk, dat onder de arm gedragen werd. De loop werd gevuld met buskruit en loden kogels, en ontstoken door een smeulend touw in het gat te plaatsen.

Deze handveldslangen evolueerden al snel in de zwaardere draagbare veldslangen, met een gewicht van circa 40kg, die op een draagas rustten ter ondersteuning bij het richten. Zulke veldslangen werden verder uitgerust met achterladers om het laden te vergemakkelijken, en werden vaak op schepen gebruikt

Landveldslangen[bewerken]

Bronzen veldslangen en een demi-kanon

Er waren drie typen veldslang in gebruik, waarbij het onderscheid gemaakt werd in hun grootte: de culverin extraordinair, de ordinair en de kleinste afmeting. Er waren ook kleinere versies, zoals de bastaard culverin, en de demi-culverin of culverin-moyen.

Over het algemeen had de veldslang een significant voordeel boven de ballista, wat de "lichte artillerie" van de voorgaande periode was. Aangezien het een ijzeren bal afvuurde, en buskruit gebruikte voor drijfkracht, kreeg de bal een stabielere vlucht en het buskruit gaf een sneller wapen met een groter bereik. Een replica van een culverin extraordinair behaalde een mondingssnelheid van 408m/s, en had een bereik van meer dan 450 m, met slechts een minimale elevatiehoek.[2]

De veldslang werd later vervangen door technologisch verder geavanceerde vormen van artillerie, die een explosieve lading konden dragen.

Referenties[bewerken]

  1. "culverin". Oxford English Dictionary. Oxford University Press. 2nd ed. 1989.
  2. Discovery Channel, Battlefield Detectives, episode "Who Sank the Armada"

Externe links[bewerken]