Veluwsche Stoomtrein Maatschappij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM)
Station Beekbergen.jpg
Algemene informatie
Land Vlag van Nederland Nederland
Hoofdvestiging Beekbergen
Actief 1975-heden
Website www.stoomtrein.org
Beheer
Trajecten Dieren – Apeldoorn
Trajectlengte 22 km
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Duitse stoomlocs (23 071 en 50 3654) van de VSM
Duitse stoomlocs (52 532 en 52 8053) van de VSM
Stoomloc DB 23 071 van de VSM
Stoomloc DB 64 415 van de VSM
Stoomloc DB 094 055 van de VSM in 1975.
Trein van de VSM met Oostenrijkse rijtuigen tijdens een winterrit.
Stoomloc DB 64 415 tijdens 'Terug naar Toen' 2012.
Een tweetal loc's Baureihe 50 en rangeerloc NS 636 te Loenen ('Terug naar Toen' 2012).
Stoomloc DR 52 8091-2 stond enige tijd bij het AMC in Amsterdam-Zuidoost voordat deze naar de VSM kwam.
Locomotief DR 52 8139 met tender voor te Station Beekbergen in 1995.
Station Beekbergen, perronzijde in 1995.

De Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM) is een stoomtreinmaatschappij die een toeristische treindienst op de spoorlijn Dieren - Apeldoorn op de Veluwe exploiteert in de Nederlandse provincie Gelderland.

De stoomtreinritten zijn populair bij toeristen die naar de regio komen en daarom rijdt de VSM vooral in het vakantieseizoen. De VSM is een vrijwilligersorganisatie en is opgericht in 1975.

Materieel[bewerken]

De VSM startte de treindienst in juli 1975 met de kort daarvoor verworven stoomlocomotief 094 055, afkomstig van de Deutsche Bundesbahn. Wegens de slechte staat waarin deze verkeerde, werd deze al in 1976 afgevoerd en vervangen door o.a. de locs 23 076 en 80 036. In de volgende jaren werd de collectie stoomlocomotieven verder uitgebreid. De VSM beschikt in 2015 over 19 stoomlocomotieven en 22 diesellocomotieven. Voorts zijn er meer dan 30 spoorwegrijtuigen en vele goederenwagens. Het materieel is ondergebracht bij de werkplaats van de VSM in Beekbergen (op de grens met het dorpje Lieren), in de werkplaats te Apeldoorn en op verschillende plaatsen langs de spoorlijn waar men over uitwijksporen beschikt.

Locomotieven[bewerken]

De meeste stoomlocomotieven zijn afkomstig uit Duitsland, van de Deutsche Bundesbahn en de Deutsche Reichsbahn. Ook zijn er twee locs uit Polen en één uit Oostenrijk.

De VSM beschikt over stoomlocomotieven van de Duitse Baureihen 23, 44, 50, 52, 52.80, 64 en 80 en de Poolse TKp 23 en TKp 5353. De meeste zijn gebouwd in de jaren veertig en vijftig. De oudste locomotief in het bezit van de VSM is de 80 036 uit 1929. Deze is sinds 1976 aanwezig.

De diesellocomotieven zijn afkomstig van de Nederlandse Spoorwegen. Hiermee heeft de VSM een grote en brede collectie Nederlandse diesellocomotieven uit de jaren vijftig in bezit. Er zijn locomotoren, rangeerlocs (NS 500) en lijndiesellocs (NS 2200 en NS 2400). Van de serie 2400 bezit de VSM de unieke 2530 met lagere motorhuiven en een hogere cabine. Hierdoor heeft de machinist een aanmerkelijk beter uitzicht dan bij de rest van de serie. De 2530 was oorspronkelijk lila geschilderd, en rijdt momenteel (2012) bij de VSM rond in de bruine kleur die zij in de jaren zestig had. Naast de Nederlandse diesellocomotieven bezit de VSM een Oost-Duitse locomotor van het type Köf, die echter niet bedrijfsvaardig is.

maatschappij en nummer bouwjaar (fabrikant) status
Duitse en Poolse stoomlocomotieven
DB 23 071 1956 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) dienstvaardig
DB 23 076 1956 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) dienstvaardig
DR 44 1085 1942 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) buiten dienst
DR 44 1593 1943 (Societé Alsacienne de Constructions Mecaniques) in revisie
DR 50 307
ex-50 3564
1940 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) dienstvaardig
DR 50 0073-2
ex-Vennbahn 50 3666
1943 (Societé Franco-Belge) dienstvaardig
DR 50 3520 1941 (Berliner Maschinenbau) buiten dienst
DR 50 3654 1942 (Berliner Maschinenbau) dienstvaardig
DR 50 3681 1940 (Henschel & Sohn) buiten dienst
DR 52 532 1943 (Berliner Maschinenbau) buiten dienst
DR 52 3879
ex-SSN 52 3879
1944 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) dienstvaardig
DR 52.8010 1943 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) buiten dienst
DR 52.8053 1943 (Henschel & Sohn) dienstvaardig
DR 52.8091 1943 (Lokomotivfabrik Floridsdorf) buiten dienst
DR 52.8139 1943 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) in revisie
DB 64 415 1936 (Arnold Jung Lokomotivfabrik) dienstvaardig
DB 80 036 1928 (Hohenzollern AG) in revisie
DB 094 055 1921 (Hanomag) in 1976 gesloopt
RAG 777 1953 (Krupp) in 1981 verkocht aan SSTT
PKP TKp 23 1957 (Chrzanów) wacht op revisie
PKP TKp 5353 1957 (Chrzanów) buiten dienst
Nederlandse locomotoren en diesellocomotieven
NS 116 1930 (Schwarzkopff) buiten dienst
NS 218 1935 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 225 1935 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 265 1936 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 289 1938 (Centrale Werkplaats NS, Zwolle) dienstvaardig
NS 306 1938 (Centrale Werkplaats NS, Zwolle) dienstvaardig
NS 307 1940 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 309 1940 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 321 1940 (Werkspoor, Amsterdam) dienstvaardig
NS 532 1954 (English Electric) dienstvaardig
NS 604 1956 (English Electric) buiten dienst
NS 618 1956 (English Electric) buiten dienst
NS 636 1956 (English Electric) dienstvaardig
NS 650 1956 (English Electric) dienstvaardig
NS 661 1957 (English Electric) dienstvaardig
NS 2203 1955 (Allan Rotterdam) buiten dienst
NS 2207 1955 (Allan Rotterdam) buiten dienst
NS 2233 1956 (Allan Rotterdam) dienstvaardig
NS 2299 1959 (Allan Rotterdam) dienstvaardig
NS 2412 1954 (Alsthom) buiten dienst
NS 2459 1956 (Alsthom) dienstvaardig
NS 2530 1957 (Alsthom) dienstvaardig

Motorrijtuigen[bewerken]

Nummer Tractie Maatschappijnummer en naam Bouwjaar (fabriek) Opmerkingen Afbeelding
Motorrijtuigen
Motorrijtuig M1503 Diesel M1503 "Uil" 1955
(Talbot, Aken)
In 1955 als VT3 gebouwd voor de AG Ruhr-Lippe-Eisenbahnen. In 1967 naar de Hümmlinger Kreisbahn. In 1971 naar de SHM. In 1982 naar VSM[1]. Gesloopt in 1994.

Rijtuigen[bewerken]

De VSM beschikt over een grote collectie rijtuigen. In de stoomtreindienst worden met name de 'Oostenrijkers' ingezet. Deze tweeassige rijtuigen zijn in de jaren vijftig door de Österreichische Bundesbahnen gebouwd op oude onderstellen. Met hun open balkons zijn ze bij het publiek populair.

Aan Nederlands materieel heeft de VSM zes rijtuigen van het type 'Blokkendoos' (mat '24), rijtuigen uit de jaren twintig die oorspronkelijk in elektrische treinen reden. Hieronder is ook de B 8501: één van de rijtuigen uit het prototype Blokkendoos-treinstel uit 1924. Er zijn ook 11 rijtuigen van het type 'bolkop', waaronder de ABC 7301, het oudste en laatste vooroorlogse rijtuig van dit type, vier rijtuigen Plan D en zes Plan K.

Naast deze rijtuigen beschikt de VSM over de 'blauwe trein', een luxe trein samengesteld uit restauratierijtuigen van de Compagnie Internationale des Wagons-Lits en van Oost-Duitse oorsprong. Deze trein wordt met name gebruikt voor gezelschapsritten en sinds 2009 ook voor brunch- en dinerritten op feestdagen.

Behalve de bedrijfsvaardige rijtuigen heeft de VSM een slaaprijtuig, dat tijdens meerdaagse ritten op het hoofdspoornet door VSM-vrijwilligers gebruikt wordt, en een aantal niet-bedrijfsvaardige Oost-Duitse rijtuigen.

maatschappij en nummer bouwjaar (fabrikant) type
Oostenrijkse rijtuigen
ÖBB BD 251 1953 (Simmering, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 261 1955 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB BR 271 1953 (Simmering, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 272 1954 (Simmering, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 274 1957 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 275 1956 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen
ÖBB B 276 1957 (St. Pölten, Oostenrijk) Spantenwagen
Nederlandse rijtuigen
NS B 8501 1923 (Hawa, Hannover, Duitsland) Mat '24
NS C 8503 1925 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24
NS C 8505 1925 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24
NS Aec 8508 1927 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24
NS WR 8527 1928 (Werkspoor, Amsterdam) Mat '24
NS C 8535 1929 (Beijnes, Haarlem) Mat '24
NS C 8536 1929 (Beijnes, Haarlem) Mat '24
NS mC 9018 1926 (Werkspoor, Utrecht) Mat '24
NS ABC 7301 1935 (Werkspoor, Amsterdam) Bolkoprijtuig
NS AB 7704 1950 (Werkspoor, Utrecht) Plan D
NS AB 7705 1950 (Werkspoor, Utrecht) Plan D
NS RD 7658 1951 (Beijnes, Beverwijk) Plan D
NS C 7838 1951 (Werkspoor, Utrecht) Plan D
NS AB 7355 1957 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7359 1957 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7367 1957 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7370 1958 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7377 1958 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
NS AB 7378 1958 (Beijnes, Beverwijk) Plan K
Wagon-Lits rijtuigen
CIWL WR 2855 1925 (Birmingham, Engeland)
CIWL WR 4267 1927 (Birmingham, Engeland)
CIWL WR 4269 1927 (Metropolitan, Engeland)
Oost-Duitse rijtuigen
DR WR 055 117 Mitropa
DR B 32 633 1935-'39 Baureihe 36
DR WLAB 054 182 1967 (Görlitz, Duitsland) Mitropa
DR WLAB 054 125 1962 (Görlitz, Duitsland) Mitropa
DR WLS 055 025 Mitropa
DR 61 50 89-80 008-5 1969 (VEB Bautzen, Duitsland)
DR 89-40 019-5

Treindienst[bewerken]

De VSM doet in de normale dienstregeling de stations Apeldoorn, Beekbergen, halte Immenbergweg, Loenen, Eerbeek en Dieren aan. Volgens de dienstregeling rijdt de stoomtrein bij de voor- en naseizoensritten 's middags van Beekbergen naar Apeldoorn, en vervolgens terug naar Beekbergen. In Beekbergen hebben de reizigers dan 40 minuten de tijd om het Museumstoomdepot van de VSM te bezoeken. Daarna rijdt de trein nog op en neer naar Eerbeek, om vervolgens nog een keer naar Apeldoorn en terug te rijden. Op een aantal dagen in de zomer rijdt de trein daarbij nog 's morgens over het hele traject op en neer, met in Dieren aansluiting op een salonboot over de IJssel naar Zutphen. In de zomer kan drie dagen in de week ook gebruikgemaakt worden van een arrangement met de historische autobussen van de Stichting Veteraan Autobussen, die een rondrit maken langs diverse historische attracties in de omgeving.

Terug naar Toen[bewerken]

Jaarlijks wordt in het eerste (volle) weekend van september het evenement 'Terug naar Toen' georganiseerd, waarbij alle bedrijfsvaardige locs en rijtuigen worden ingezet. Hoogtepunt vormde ieder jaar de laatste rit op zaterdagavond van Apeldoorn naar Beekbergen, met een trein getrokken door alle rijvaardige stoomlocomotieven. In 2005 en 2006 bestond deze trein uit 10 locomotieven, de Oostenrijkertrein en de Blokkendozentrein. In verband met de te grote publieke belangstelling is er in 2007 om veiligheidsredenen met deze traditie gebroken en hebben alleen beide 23-ers de laatste rit gereden.[bron?]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

  1. Langs de Rails