Verbod op gezichtsbedekkende kleding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

In verschillende landen bestaat een wettelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding, populair ook wel boerkaverbod genoemd.

Politiek en sociaal gezien ligt het dragen van gezichtsbedekkende kleding zoals een nikab of boerka in de westerse wereld gevoelig. Terwijl de dragers ervan vinden dat zij de islam vertegenwoordigen en het als godsdienstvrijheid kan worden opgevat, wordt het door anderen vaak gezien als vrouw-onterend en de segregatie tussen allochtonen en autochtonen vergrotend. Er gaan dan ook stemmen in Nederland, België, Frankrijk en andere westerse landen op voor een verbod op volledig verhullende kledij.

Het mogelijke boerkaverbod stuit op veel protest uit binnen- en buitenland. Tegenstanders van dit verbod vinden dat het een belemmering is van de persoonlijke vrijheid en integratie van moslima's, terwijl anderen juist vinden dat het dragen van de boerka de integratie en moslimemancipatie belemmert of onmogelijk maakt.

Er is overigens een wezenlijk praktisch verschil tussen enerzijds een boerka en een nikab en anderzijds andere kleding die als religieus symbool kan worden opgevat, zoals bepaalde hoofddoekjes: een boerka en een nikab maken de betrokkene vrijwel onherkenbaar en lenen zich daarom voor misbruik. Misdadigers kunnen zo de identificatie bemoeilijken, en een (niet te grote) man kan zich gemakkelijk als vrouw voordoen. Het dragen van boerka's stuit ook op praktische bezwaren in beroepen waar het op menselijk contact aankomt. Om die redenen draagt de discussie over een boerkaverbod een ander karakter dan de discussie over een verbod op het dragen van hoofdbedekking om religieuze redenen.

Gezichtsbedekkende kleding en de islam[bewerken]

In de Koran staat in soera 33:59 een tekst over verhullende overkleding.[1] Onder islamitische schriftgeleerden zijn in hoofdlijnen twee opvattingen aangetroffen met betrekking tot gezichtsbedekkende kleding.[2]

  1. Degenen die vinden dat gezichtsbedekkende kleding behoort tot de verplichte voorschriften voor moslimvrouwen vanaf de huwbare leeftijd.
  2. Degenen die menen dat gezichtsbedekkende kleding niet verplicht is maar aanbevolen.

België[bewerken]

België is na Frankrijk het tweede Europese land met een verbod op het dragen van een boerka, een nikab of andere kledij waarbij het aangezicht bedekt wordt. Op 31 maart 2010 keurde de kamercommissie van de Kamer van Volksvertegenwoordigers unaniem het wetsvoorstel goed.[3] Op 29 april 2010 volgde ook de plenaire Kamer met een vrijwel unanieme voorstem.[4] Dit kwam het land op internationale kritiek[5] en bedreiging van terroristische groepen te staan.[6][7] Door de val van de regering raakte de wetsuitvoering evenwel in het gedrang. Daarom werd besloten het wetsvoorstel terug te stemmen in de plenaire Kamer. Dit gebeurde op 28 april 2011.

In de gemeentes Antwerpen, Maaseik, Gent, Sint-Truiden, Sint-Jans-Molenbeek en Lebbeke bestond al een boerkaverbod.

Nederland[bewerken]

In 2005 diende Geert Wilders in de Tweede Kamer een motie in, die ertoe strekt het gebruik van een boerka in een openbare ruimte te verbieden. Juridisch gezien leek dit onmogelijk, maar op 17 november 2006 gaf minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) aan dat er een wettelijke basis voor een boerkaverbod gevonden kan worden. Men zou het verbod bijvoorbeeld kunnen funderen op artikel 6, tweede lid van de Grondwet, waarin gesteld wordt: De wet kan ter zake van de uitoefening van dit recht buiten gebouwen en besloten plaatsen regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.[8]

Doordat het dragen van een boerka identificatie van de drager bemoeilijkt en dat tot "wanordelijkheden" zou kunnen leiden, wordt derhalve een juridische basis gevonden voor een boerkaverbod.

Aanhangig is de wet Instelling van een algemeen verbod op het dragen van gelaatsbedekkende kleding [9]. Het is een aparte strafwet, niet een toevoeging aan het Wetboek van Strafrecht. Een ander wederrechtelijk dwingen tot het dragen van gelaatsbedekkende kleding valt niet onder de nieuwe wet, maar onder artikel 284 van het Wetboek van Strafrecht over wederrechtelijk dwingen in het algemeen.

Het kabinet stelt daarbij dat kledingvoorschriften in de onderlinge omgang in het openbare leven niet wezensvreemd zijn aan onze rechtsorde. Verboden zijn onder meer ook het zich ongekleed te bevinden in een voor het openbaar verkeer bestemde plaats die voor naaktrecreatie niet geschikt is, het dragen van aanstootgevende kledingstukken, en het onbevoegd dragen van uniformen of het voeren van opzichtige onderscheidingstekens welke uitdrukking zijn van een bepaald staatkundig streven.

De Raad van State heeft zich er kritisch over uitgelaten. De Raad oordeelt dat het verbod niet alleen een te zwaar middel is maar ook in strijd met de vrijheid van godsdienst en in strijd met de geldende normen om niet te discrimineren.[10] Het Nederlandse kabinet besloot echter op 27 januari 2012 het wetsvoorstel toch bij het parlement in te dienen.

Het aantal vrouwen in Nederland dat een gezichtsbedekkende sluier draagt is niet bekend. Schattingen variëren van 50 tot hooguit 200.[11][12] Het kabinet erkent dat het dragen van gelaatsbedekkende kleding in Nederland geen wijdverbreid verschijnsel is, maar vindt dit geen argument om de ontwikkeling op dit punt verder op zijn beloop te laten.

Na het vallen van het Kabinet-Rutte I was er verwarring over het feit dat Liesbeth Spies als minister het wetsvoorstel heeft ingediend en geacht wordt het te verdedigen, of anders in te trekken, maar dat ze als kandidaat-lijsttrekker van het CDA er geen voorstander van bleek. Ze trekt het echter niet in, en zal het namens het kabinet verdedigen. De Tweede Kamer heeft ook besloten het te behandelen en niet controversieel te verklaren.

Vrouwen in nikab


Locaties[bewerken]

Het voorgestelde verbod zou gelden op de volgende plaatsen:[13]

  • Openbare plaatsen in de zin van de Wet openbare manifestaties: plaatsen die krachtens bestemming of vast gebruik openstaan voor het publiek. Dat wil zeggen dat in beginsel een ieder vrij is om er te komen, te vertoeven en te gaan; dit houdt in dat het verblijf op die plaats niet door de gerechtigde aan een bepaald doel gebonden is. Dat de plaats "openstaat" betekent ook dat er geen meldingsplicht is, en geen voorafgaand verlof of toegangsbewijs vereist is.
  • In een voor publiek toegankelijk gebouw, zoals uitkeringsinstanties, gemeentehuizen, stadions, postkantoren, musea, luchthavens, warenhuizen, parkeergarages en restaurants. Als een voor publiek toegankelijk gebouw wordt een gebouw beschouwd dat openstaat voor het publiek, maar waarvan het verblijf door de gerechtigde aan een bepaald doel is verbonden en welke soms slechts tegen betaling en/of op bepaalde tijdstippen toegankelijk is. Ten aanzien van gebouwen bestemd voor kantoorgebruik betreft het voor publiek toegankelijke deel alleen bijvoorbeeld de balie van een bankgebouw of van een gemeentehuis en niet de ruimte die voor kantoorgebruik is afgeschermd van het publiek.
  • In het openbaar vervoer.
  • In gebouwen en bijbehorende erven (bijvoorbeeld de schoolpleinen) van onderwijsinstellingen.
  • In gebouwen en bijbehorende erven van niet-residentiële delen van zorginstellingen, dit zijn ziekenhuizen, huisarts-, tandarts-, fysiotherapie-praktijken, verzorgingstehuizen en jeugdinstellingen, oftewel instellingen die zorg verlenen als bedoeld in de Zorgverzekeringswet, de AWBZ en de Wet op de jeugdzorg. Onder residentiële delen van zorginstellingen wordt een eigen kamer of appartement van patiënten of cliënten verstaan, in zorginstellingen als bedoeld in de AWBZ en de Wet op de jeugdzorg (bijvoorbeeld verzorgingstehuizen en jeugdinstellingen).

Kleding[bewerken]

Het gaat om het dragen van kleding die het gezicht geheel bedekt of zodanig bedekt dat alleen de ogen onbedekt zijn, dan wel het gezicht onherkenbaar maakt, bijvoorbeeld met een boerka, nikab of bivakmuts (de laatste mag wel bij extreme temperaturen, zie onder). Onder het onherkenbaar maken van het gezicht wordt niet begrepen een geschminkt gezicht.

Uitzonderingen[bewerken]

  • De kleding is nodig ter bescherming van het lichaam in verband met de gezondheid (bijvoorbeeld bescherming tegen extreme temperaturen) of de veiligheid (bijvoorbeeld bij een helm van een motorrijder).
  • De kleding is nodig in verband met eisen die aan de uitoefening van een beroep of de beoefening van een sport worden gesteld, bijvoorbeeld in het geval van een brandweerman of een schermer.
  • De kleding is passend in verband met het deelnemen aan een Sinterklaasviering, een carnavalsviering, een kerstviering, een paasviering, Halloween, een huwelijkssluiting, begrafenis of crematie (sluier van de bruid of weduwe) of een toneeluitvoering.
  • De kleding is passend in verband met het deelnemen aan een evenement waarvoor de burgemeester van de gemeente waar het evenement plaatsvindt heeft bepaald dat de deelnemers daaraan voor de duur van het evenement van het verbod zijn ontheven.
  • De kleding wordt gedragen in een gebouw of op een besloten of openbare plaats bestemd voor religieuze doeleinden, zoals kerken en moskeeën.

Boete[bewerken]

Het handelen in strijd met het voorgestelde verbod zou een overtreding zijn, die zou worden gestraft met geldboete van de eerste categorie.

Frankrijk[bewerken]

Een algeheel boerkaverbod ging in in april 2011.[14] In maart 2010 adviseerde de Franse Raad van State de regering nog af te zien van een volledig verbod, omdat men stelde dat er amper juridische gronden voor zijn.[15]

Wel vond de Raad van State dat de gezichtsbedekkende sluier in bepaalde situaties kan worden verboden,[15] bijvoorbeeld in publieke functies, bij sportevenementen of andere situaties waarbij een boerka fraude of onveilige situaties in de hand kan werken. In het rapport wordt verder geadviseerd om vrouwen die zich niet houden aan het verbod op die plaatsen, niet te straffen met een boete, maar om ze door te verwijzen naar een vrouwenrechtenorganisatie.[15]

De UMP liet bij monde van vicevoorzitter Jean Leonetti, weten dat zij het advies van de Raad van State naast zich neer zal leggen en alsnog een verbod zal nastreven.[15]

In Frankrijk was het ook voor de instelling van het boerkaverbod op openbare scholen, colleges en lyceums al verboden, tekens of kleding te dragen waarmee de leerlingen duidelijk een religieus uiterlijk uitdragen, waaronder ook de boerka valt.

Op 1 juli 2014 oordeelt Europees Hof voor de Rechten van de Mens, in een door een 24-jarige Franse moslima aangespannen rechtszaak, dat het verbod op gezichtsbedekkende kleding in Frankrijk rechtsgeldig is.[16]

Spanje en Italië[bewerken]

In 2010 werd in Spanje het boerkaverbod door de Cortes Generales goedgekeurd. Ook in Italië tekent een meerderheid in de volksvertegenwoordiging zich af voor een verbod op gezichtsbedekkende kleding.[17]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. 33 De Partijen Bijbel&Koran
  2. Overwegingen bij een boerka verbod Zienswijze van de deskundigen inzake een verbod op gezichtsbedekkende kleding, 3 november 2006, Den Haag
  3. België wil af van boerka en nikaab, BN/De Stem, 1 april 2010
  4. De Standaard online - Kamer keurt verbod op dragen boerka’s goed
  5. De Standaard online - Raad van Europa tegen boerkaverbod
  6. De Standaard online - Arabische groepering dreigt met aanslagen in België
  7. Het Belang van Limburg - Terroristische groepering uit Pakistan bedreigt België
  8. Boerka-verbod in Nederland?, Radio Nederland Wereldomroep, 21 december 2005
  9. dossier 33165 Officiële bekendmakingen
  10. RvS kritisch over boerkaverbod, NOS, 24 januari 2012
  11. Boerkaverbod, SGP Nieuws, 4 januari 2007
  12. Gezichtssluiers Draagsters en Debatten Prof.dr. Annelies Moors, 31 januari 2009
  13. Memorie van toelichting wetsvoorstel algemeen verbod op gelaatsbedekkende kleding Rijksoverheid, 6 februari 2012
  14. Boerkaverbod ingegaan in Frankrijk, NOS Nieuws
  15. a b c d Franse Raad van State raadt boerkaverbod af, Radio Nederland Wereldomroep, 30 maart 2010
  16. Boerkaverbod Frankrijk rechtsgeldig NOS, 1 juli 2014
  17. Italië en Spanje bannen de boerka NOS, 3 augustus 2011