Verdrag van Lateranen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Het Verdrag van Lateranen is een verdrag dat op 11 februari 1929 in het Lateraanse paleis werd gesloten tussen de Heilige Stoel en de Italiaanse regering.

Het verdrag maakte een eind aan de toestand die, sinds de inlijving van Rome bij de nieuwe Italiaanse eenheidsstaat in 1870, bestond. Sinds 1870 waren de pauselijke bezittingen Italiaans grondbezit en werd de paus wel aangeduid als de "gevangene van het Vaticaan". In 1929 besloten Paus Pius XI en de fascistische leider Benito Mussolini de zaken te regelen. Mussolini hoopte daarmee ook sympathie te winnen in het overwegend katholieke Italië.

Het verdrag bestond uit drie delen:

Een verdrag waarin de onafhankelijkheid en soevereiniteit van de Heilige Stoel werd erkend en waarin de staat Vaticaanstad werd opgericht. De Heilige Stoel erkende impliciet het verlies van het overige kerkelijke territoir.
Een concordaat waarin de verhoudingen met privileges tussen de Katholieke Kerk en de staat Italië werden geregeld. Het rooms-katholicisme werd de staatsgodsdienst in Italië
Een financiële paragraaf, strekkende tot compensatie door de Italiaanse staat voor de Vaticaanse bezittingen die het in 1870 in beslag had genomen.

De kerk mocht de officiële functies benoemen, de Staat betaalde hun salaris.

Mussolini voerde zelf de onderhandelingen. Namens de paus deed dat zijn staatssecretaris Kardinaal Pietro Gasparri.

In het verdrag erkende Italië het recht van de Heilige Stoel op een eigen buitenlandse politiek. Ook werd precies besloten welke Pauselijke bezittingen onder de Heilige Stoel zouden vallen. Naast alle bezittingen in het Vaticaan zelf, vielen ook de pauselijke bezittingen bij Castel Gandolfo, het buiten Rome gelegen pauselijke Radiostation bij Santa Maria di Galeria en de kerken Sint Jan van Lateranen, Santa Maria Maggiore en de Sint Paulus buiten de Muren hier onder. Italië beloofde in de grondwet op te nemen, dat het rooms-katholicisme de staatsgodsdienst van Italië zou worden. In ruil daarvoor zou de paus de Italiaanse regering vragen om toestemming bij de benoeming van Italiaanse bisschoppen en aartsbisschoppen. Ook zouden deze bisschoppen een verklaring van loyaliteit aan de Italiaanse staat moeten afleggen en zich moeten onthouden van politiek.

Gezicht op het Sint-Pietersplein, met op de achtergrond de Via della Conciliazione

Tot op de dag van vandaag wordt 11 februari, de dag van de ondertekening, in Vaticaanstad gevierd als een soort nationale feestdag. De straat tussen de Collonade van Bernini en de Tiber, de Via della Conciliazione ('Weg der verzoening'), werd door Mussolini aangelegd ter herinnering aan het verdrag.

In 1984 werden onder premier Bettino Craxi bepaalde provisies van het Verdrag van Lateranen gewijzigd. De belangrijkste wijziging betrof de beëindiging van het rooms-katholicisme als officiële religie van de Italië.