Verdrag van Londen (1824)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Verdrag van Londen van 1824, ook Londens tractaat, Tractaat van Londen of eerste Sumatra-traktaat genoemd, regelde de invloedssferen van Nederland en Groot-Brittannië rond de Straat Malakka. Het betrof met name Sumatra en het schiereiland Malakka.

Sumatra[bewerken]

Gedeelten van Sumatra werden nog bestuurd door de British East India Company (de tegenhanger van de Nederlandse VOC), die echter in al haar gebieden met toenemende moeilijkheden te kampen had gekregen, en daardoor in toenemende mate onder Brits regeringsgezag was gekomen. Dit gezag strekte zich wat Sumatra betreft, uit over de streek Benkoelen (thans: Bengkulu) en het nabijgelegen eiland Billiton (in het Maleis nu Belitung), terwijl er sinds de tijd van Raffles ook rechten op Atjeh (Aceh) golden. Daarentegen stonden enkele kustgebieden onder Nederlandse invloed. Een groot deel van de Sumatraanse binnenlanden was echter nog in het geheel niet door Europeanen blootgelegd. Zo was Van der Tuuk de eerste westerling die het Tobameer bezocht, en dat zou pas in 1853 zijn; tien jaar daarvóór had de natuuronderzoeker Junghuhn zelfs nog aan het bestaan van dat meer getwijfeld: men kende het slechts uit de tweede hand.

Malakka[bewerken]

Tegelijkertijd maakten de Nederlanders aanspraak op delen van het schiereiland Malakka. Daarvan wilden de Britten geen afstand doen, met name omdat aldaar Singapore, waar Raffles in 1819 een handelspost had gesticht, was uitgegroeid tot een belangrijke havenstad, strategisch gelegen en van wezenlijk belang voor de Britse handel.

Verdrag[bewerken]

De aldus ontstane spanningen werden opgelost in het Verdrag van Londen: Nederland zag af van zijn aanspraken op Malakka, Groot-Brittannië van die op Sumatra (waarbij ook de al bezette delen aan Nederland werden gelaten) en op andere delen van de Indonesische Archipel.

Het verdrag riep wel spanningen op van een geheel andere soort. Nederland waarborgde de onafhankelijkheid van Atjeh, maar zou tegelijkertijd de vrijheid van scheepvaart rond het noorden van Sumatra, dus bij Atjeh, bewaken. Uiteindelijk was deze tegenstrijdige positie een van de aanleidingen tot de latere Atjehoorlogen.

Verdragen van Londen[bewerken]

Er bestaan vele overeenkomsten die worden aangeduid met de naam Verdrag van Londen. Drie daarvan werden gesloten tussen Nederland en Groot-Brittannië betreffende de koloniën: