Vergelijking tussen de drie grote tragedieschrijvers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
  Aischylos (ca. 525-456 v.Chr.) Sophokles (496-405 v.Chr.) Euripides (480-406 v.Chr.)
totale productie / bekroond ca. 80 stukken waarvan 7 bewaard / 13 maal bekroond meer dan 100 stukken waarvan 7 bewaard / 24 maal bekroond 92 stukken waarvan 17 bewaard / slechts 5 maal bekroond.
structuur van de tragedies • eenvoud van bouw en rechtlijnige handeling
• groot aandeel van koorlyriek (koor = soort acteur)
• invoering van een tweede acteur (deuteragonistes)
• handeling afgeremd door het handelen van een andere persoon of zwenking (peripeteia)
• klassieke soberheid, evenwicht tussen koorlyriek en dialoog
• invoering van een derde acteur (tritagonistes)
• soms onverzorgd en/of ingewikkeld (anekdoten)
• aandeel van het koor vermindert (soms zangen uitgevoerd door de acteurs in plaats van het koor)
taal en stijl • groots en geweldig, epische breedheid
• woordkeuze en beeldspraak zeer authentiek
• beheerste kracht en soberheid
• taaltechnisch meesterschap
• vrij volks
• soms pathetisch (Euripides beïnvloedde de Hellenistische "barok")
karakteruitbeelding van de personages (vergelijk met een archaïsch beeld)
• sober maar krachtig getekend (beperkt tot enkele expressieve trekken) → lapidair
(vergelijk met een klassiek beeld)
• nadruk op het wilselement: de held kiest zelf
• graag confrontatie van tegenstrijdige geaardheden
(vergelijk met een hellenistisch beeld)
• dicht bij de alledaagse werkelijkheid (driften en verborgen passies in de mens: liefde, ziekte enz.)
• aandacht voor de vrouwelijke psychologie
tragiek en zin van het lijden • de held is verantwoordelijk voor zijn daden, maar komt in conflict met de Moira (= het noodlot) en met Zeus
• bezondigt de mens zich aan hybris dan treft hem de Wraak (Nemesis)
"door lijden leren"
• de mens kan toch zijn uitwendig levenslot niet zelf bepalen en moet daardoor lijden
• het lijden wordt overwonnen door het besef dat niettemin het beste en het zuiverste in de mens ongeschonden blijft
• lijden komt voort uit het conflict tussen 1° handhaving van eigen persoonlijkheid en 2° passies binnen en toeval buiten de mens
• vaak ontbreekt de positieve zingeving aan het lijden (dan komt verzoening door een deus ex machina)
houding t.o.v. religieuze en morele waarden • zoekt verzoening tussen de mens en de transcendente machten (voor wie soms angst)
• vindt die verzoening in het lijden, dat aan de held zijn hoogste bestemming geeft
• beperkt het aandeel van de Moira en de interventies van de goden, zonder aan traditionele waarden te raken
• vaak wordt lijden aanvaard als komende uit de hand van een welwillende godheid (niet in vraag gesteld!)
• onderwerpt mens, maatschappij, goden en religie aan kritiek (invloed van de sofisten)
• toch nog ver van het absolute rationalisme
Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren