Verkrachting

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Verkrachtingsscène in Japanse kunst
"De verschrikkingen van de oorlog", 1810, door Francisco de Goya
"Verkrachting" door Martin Van Maele, 1905

Verkrachting is het ongewenst seksueel binnendringen van het lichaam door een ander. De precieze juridische definitie van de term verschilt per land.[1]

Bij dit seksueel binnendringen (seksuele penetratie) gaat het niet alleen om het gedwongen ondergaan van een geslachtsgemeenschap. Een verkrachting kan ook het ongewenst binnendringen zijn in anus of mond. De penetratie hoeft niet per se met de penis te worden uitgevoerd: binnendringen met vingers of voorwerpen kan verkrachting opleveren. Volgens de Hoge Raad valt tongzoenen niet onder verkrachting.[2]

Zowel mannen als vrouwen kunnen het slachtoffer zijn van een verkrachting. Ook tussen huwelijkspartners kan sprake zijn van verkrachting, aangezien partnerschap geen automatische toestemming tot seksuele handelingen met zich meebrengt.

Omdat de penetratie ongewenst is komt er dus altijd dwang aan te pas. De dwang vindt meestal plaats door geweld, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Ook dreiging met geweld is dwang, bijvoorbeeld wanneer iemand een revolver of mes op zijn slachtoffer richt. De seksuele handelingen vinden dan weliswaar zonder gewelddadige dwang, maar desalniettemin tegen de wil van de ander dus onder dwang plaats. Ook bedreiging of chantage zijn vormen van dwang, bijvoorbeeld wanneer de dader zijn slachtoffer dreigt een opgenomen cybersexfilmpje online te plaatsen wanneer hij of zij niet bij hem langskomt voor een afspraakje met seks. Het is zelfs niet nodig dat de seksuele penetratie door de dader zelf geschiedt. Wanneer hij bijvoorbeeld twee personen onder schot houdt en verplicht tot geslachtsgemeenschap (zoals bijvoorbeeld de gedwongen incest tijdens de verkrachting van Nanking), geldt dit eveneens als verkrachting. De tweede persoon is dan het middel waarmee de dader het slachtoffer seksueel penetreert.

Het grote verschil met aanranding is dat bij een aanranding geen sprake is van binnendringen van het lichaam en bij verkrachting wel. Iemand die bijvoorbeeld een ander onder dwang seksueel moet binnendringen is derhalve niet verkracht maar wellicht wel aangerand wegens het tegen zijn zin moeten verrichten van de seksuele handeling.

Wetgeving[bewerken]

België[bewerken]

In het Belgisch strafwetboek wordt verkrachting strafbaar gesteld door artikel 375. De definitie luidt: "Verkrachting is elke daad van seksuele penetratie van welke aard en met welk middel ook, gepleegd op een persoon die daar niet in toestemt."
Er wordt het onderscheid gemaakt tussen de eigenlijke verkrachting en de verkrachting bij gelijkstelling. In het eerste geval moet er sprake zijn van geweld, dwang of list, terwijl dit in het tweede geval niet hoeft bewezen te worden (er is sowieso sprake van verkrachting). Verkrachting bij gelijkstelling is enkel van toepassing op iemand die jonger is dan 14 jaar.

De Belgische wetgever is niet coherent geweest bij het instellen van deze leeftijdsdrempel: vanaf de leeftijd van 14 jaar kan men geldig toestemming geven, waardoor geslachtsgemeenschap niet als verkrachting kan worden gekwalificeerd; echter, bij andere seksuele handelingen wordt men geacht pas vanaf 16 jaar geldig toestemming te kunnen geven.

Nederland[bewerken]

Gedwongen seks was vóór 1991 binnen het huwelijk niet verboden. Partners hadden binnen het huwelijk de echtelijke verplichtingen. Daarmee was gedwongen seks tussen getrouwden geen verkrachting door de één, maar eerder ongehoorzaamheid van de ander, meestal de vrouw, aan de plichten die de huwelijkse staat met zich meebracht. In de in 1991 door zowel de feministen als de maatschappelijke opinie tot stand gekomen wetswijziging, werd het begrip verkrachting ook verruimd. Niet alleen geweld maar ook andere dwangmiddelen om seks te verkrijgen, kunnen daardoor leiden tot een veroordeling wegens verkrachting.

Bij dezelfde wetswijziging werd de delictomschrijving sekseneutraal gemaakt, zodat verkrachting van een man er ook onder viel.

Wetboek van Strafrecht artikel 242: verkrachting wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren.

Suriname[bewerken]

Verkrachting is strafbaar gesteld door artikel 295 van het Wetboek van Strafrecht van Suriname, dat gewijzigd werd in 2009 (Staatsblad van de Republiek Suriname 2009 no. 142). Het artikel bepaalt: 'Degene die door geweld of een andere feitelijkheid of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid iemand dwingt tot het ondergaan van handelingen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam, wordt als schuldig aan verkrachting gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren en geldboete van ten hoogste SRD. (Surinaamse dollar) 100.000.'

Speciale situaties[bewerken]

Indien seksuele binnendringing gebeurt bij een kind (wettelijke leeftijdsgrens verschilt per land), spreekt men soms ongeacht eventuele dwang of toestemming van verkrachting. Dit omdat een kind niet in staat geacht wordt de handeling een halt toe te roepen, dan wel volgens verschillende rechtssystemen (waaronder het Amerikaanse) geen juridisch geldige toestemming kan verlenen. Dit kan ook gelden voor een verstandelijk beperkt of bewusteloos persoon. Men spreekt in Anglosaksische landen van 'statutory rape' (verkrachting volgens de wet). Los van de term verkrachting zijn deze handelingen in de Nederlandse wet in ieder geval apart strafbaar gesteld.[3][4]

Er is ook een geval bekend waarin een man bij een vrouw haar slaapkamer wist binnen te dringen en bij haar in bed kroop. Hij wist geslachtsgemeenschap met haar te krijgen door zich voor te doen als haar vriend. In haar "slaapdronken" toestand staat zij toe dat de man gemeenschap met haar heeft. Dit werd door de rechter niet als verkrachting gezien, omdat de vrouw wel toestemming had gegeven.[5] Verder is er ook een geval bekend van een vrouw die eerst toestemming gaf aan een man om geslachtsgemeenschap met haar te hebben, en tijdens het vrijen zei dat ze niet meer wilde. De man ging echter door met vrijen. Ook hij werd vrijgesproken.

Eens heeft de Hoge Raad in Nederland een zaak behandeld over een man die berecht werd omdat hij zijn vrouw tot anale en orale seks met zijn hond had gedwongen. Hij betoogde dat hij de ontucht niet zelf had gepleegd, en dat een hond geen rechtssubject is (dieren zijn roerende zaken in het recht), en dus geen ontucht kan plegen. De Hoge Raad maakte echter uit dat ook iemand dwingen tot seks met een dier waarbij "seksueel binnendringen" plaatsvindt, verkrachting is. De hond werd gezien als middel waarmee de man zijn vrouw op bovengenoemde wijze verkrachtte.

Een fenomeen apart is de groepsverkrachting, waarbij een groep mensen, meestal jongens, één of enkele slachtoffers, gewoonlijk van het vrouwelijk geslacht, achter elkaar verkrachten. Opmerkelijk is dat het daderprofiel van een groepsverkrachter doorgaans volkomen afwijkt van dat van de gemiddelde individuele verkrachter.

Bewijs[bewerken]

Het bewijzen van verkrachting is vaak zeer lastig. Geslachtsgemeenschap en sperma zijn vaak wel aan te tonen, maar in tegenstelling tot wat veel mensen denken, is de verkrachter doorgaans een bekende van het slachtoffer en niet een persoon in de bosjes. Hij of zij zou kunnen aanvoeren dat ze weliswaar geslachtgemeenschap hadden, maar dat het slachtoffer dit zelf ook wilde. De rechterlijke macht heeft dan ook veel verdachten bij gebrek aan bewijs vrijgesproken.

Gevolgen voor het slachtoffer[bewerken]

Slachtoffers van verkrachting kunnen ernstig getraumatiseerd zijn door de aanval en kunnen problemen hebben met functioneren. Ze kunnen bijvoorbeeld concentratiestoornissen, slaapstoornissen of eetproblemen hebben. Na te zijn verkracht, ervaart het slachtoffer vaak een acute stressstoornis, met symptomen zoals intense, soms onvoorspelbaar emoties, en het moeilijk vinden om om te gaan met hun herinneringen aan de verkrachting. In de maanden direct na de aanval, kunnen deze problemen zodanig ernstig zijn, dat ze het slachtoffer verhinderen om de verkrachting te vertellen aan vrienden of familie, of op zoek te gaan naar politie of medische hulp. Bijkomende symptomen van acute stress stoornis zijn onder meer:

  • depersonalisatie of dissociatie (het gevoel dat de wereld vreemd en onwerkelijk is)
  • moeite met het herinneren van delen van de verkrachting
  • herbeleving van de aanval door middel van herhaalde gedachten, herinneringen, of nachtmerries
  • het vermijden van dingen, plaatsen, gedachten en / of gevoelens die het slachtoffer aan de verkrachting herinneren
  • angst of verhoogde waakzaamheid (slapeloosheid, concentratieproblemen, etc.)
  • vermijden van het sociale leven of de plaats van verkrachting

Voor een derde tot de helft van de slachtoffers, blijven deze symptomen ook na de eerste paar maanden bestaan. Dan wordt er gesproken van een posttraumatische stressstoornis.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Zie voor de Nederlandse context bijvoorbeeld Jos Frenken "Strafbare seksualiteit en seksueel deviant gedrag: definities en prevalenties" in Tijdschrift voor Seksuologie, 2002, 26: 4-8 (online)
  2. Hoge Raad 12 maart 2013, BZ2653
  3. Artikel 244/245 Sr [1] [2]
  4. Artikel 243 Sr [3]
  5. Hoge Raad 24 maart 1998, 106832, NJ 1998, 534 Misleiding slaapdronken slachtoffer: Misleiding in deze zin is geen dwingen in de betekenis van artikel 242 Wetboek van Strafrecht. Er volgt vrijspraak.