Verticale tuin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een verticale tuin van de Queen's University.
Een systeem waarbij de aarde en wortels worden vastgehouden door matten.
Verticale tuin met patronen in Avignon, ontworpen door Patrick Blanc.

Een verticale tuin of groengevel of muurtuin is een met diverse planten begroeide muur of een deel van een muur. Verticale tuinen worden zowel binnen- als buitenshuis toegepast.

Ontwikkeling[bewerken]

De groengevel is ontstaan in een navolging van het groen dak, waarbij massaal behoefte kwam aan een verticale tuin. De groengevel en groene muur waren dankzij het gebruik van klimop tegen een muur al langer bekend, maar door de ontwikkeling van het gebruikmaken van andere planten en door de komst van nieuwe materialen en technologieën is de term omgezet naar verticale tuin.[1] De Franse botanist Patrick Blanc was één van de grondleggers van de huidige verticale tuin systemen. Hij heeft een systeem ontwikkeld waarbij platen van polyamide vilt tegen een muur worden geplaatst. De wortels kunnen zich door het vilt verspreiden en de planten kunnen in patronen worden geplaatst. Het geheel wordt automatisch van bovenaf geïrrigeerd. De Amerikaanse hobby-tuinier Pat McWinney bedacht in de jaren tachtig van de vorige eeuw een luchtbedsysteem, voorzien van irrigatietubes, om het beplanten van watervallen en rotsformaties in zijn rotstuin te faciliteren.[2] De toepassingen van deze luchtbed technologie leidden al snel tot de beplanting van muren. Inmiddels hebben diverse marktpartijen systemen ontwikkeld met specifieke eigenschappen.

Opbouw[bewerken]

Gevelbegroeiingen zijn beplantingen aan gevels, tuinmuren, binnenmuren, kamerscheidingen of andere door mensen gemaakte verticale of sterk hellende oppervlakten. Beginnend bij een eenvoudige klimplantbegroeiing tegen de zijkant van een huis of schutting, tot een integraal ontworpen verticale tuin als onderdeel van een architectonisch gebouw.

Om enig inzicht te verschaffen in de verschillende opties en kenmerken maakt men binnen gevelbegroeiingen onderscheid tussen Klimplanten en Verticale Tuinen, elk met specifieke kenmerken wat betreft aanzicht, mogelijkheden en technische vereisten.

Klimplanten[bewerken]

Een gevelbegroeiing met Klimplanten bestaat uit planten die omhoog of omlaag groeien tegen een bouwwerk. Dit kan vanuit de volle grond (grondgebonden) of vanuit een plantenbak gevuld met een groeimedium (niet-grondgebonden). Daarnaast hebben sommige klimplanten een klimhulp nodig, zoals spandraden, gaaswerken of houten rasters, andere klimplanten kunnen zichzelf hechten aan de gevel.

We kunnen Klimplanten onderverdelen in:

  • Grondgebonden systeem met zelfhechters
  • Grondgebonden systeem met klimhulp
  • Niet-grondgebonden systeem met zelfhechters
  • Niet-grondgebonden systeem met klimhulp

Verticale tuinen[bewerken]

Een Verticale Tuin bestaat uit verticaal geplaatste modules of panelen waarin beplanting wordt aangebracht. De modules worden door middel van een ophangsysteem bevestigd aan een bouwwerk, of zijn een zelfdragend onderdeel van de gevel. De modules zijn verkrijgbaar in allerlei vormen, zoals hard kunststof gevormde platen gevuld met substraat (“grond”), metalen frames gevuld met substraat of steenwol, zakken of doeken van kunststof of holle metsel stenen. Er moet wel rekening mee gehouden worden dat er geen vocht of ongedierte in de gevel kan komen.

We kunnen Verticale Tuinen onderverdelen in:

  • Paneelsysteem gevuld met ongebonden substraat (meestal een mineraal substraat)
  • Paneelsysteem gevuld met gebonden substraat (substraatplaat zoals bijvoorbeeld steenwol)
  • Systeem van doeken/zakken met begroeiing (meestal met geen tot zeer weinig substraat)
  • Systeem als zelfdragend bouwelement (de “holle metselsteen”)

Onderhoud[bewerken]

Verticale tuinen vergen het nodige onderhoud. Het is belangrijk om geschikte planten te kiezen. Zo kan niet elke beplanting in een bepaalde richting worden gebruikt. Daarnaast is ook de gebruikte aarde belangrijk. Wanneer men de beplanting rechtstreeks tegen de gevel plaatst heeft dat andere beplanting nodig dan wanneer men de beplanting in speciale houders plaatst. Ook de dikte van de ondergrond is afhankelijk van de keuze voor de beplanting en heeft gevolgen voor het onderhoud. Goed onderhoud is erg noodzakelijk om wildgroei, bederving, loslating of aantasting op de gevels te voorkomen.

Toepassing[bewerken]

De verticale tuin wordt vaak in stedelijke gebieden gebruikt waar steeds minder ruimte voor groene voorzieningen is. Het is niet alleen een mooie toepassing. Verticale tuinen dienen ook ter isolatie en ter demping van geluid. De Technische Universiteit Delft (TU Delft) toonde aan, door middel van onderzoek, dat verticale tuinen ook zorgen voor de filtering van de lucht van fijnstof. Daarnaast kun je een fijne geur in huis brengen door bijvoorbeeld bloemen of kruiden te verbouwen.[3] Soms worden deze tuinen als moestuin gebruikt. In Amerikaanse steden leidde de aanplanting van groenten-muurtuinen tot een nieuwe vorm van agrarisch ondernemen in stedelijk gebied. Op een beperkte ruimte in het midden van een stad ontstonden bedrijfjes in de 'Urban-Gardening' en de 'Urban-Farming'.[4] Verticale tuinen worden ook geplaatst ter bevordering van de biodiversiteit in de stad.[5]

Architecten maken gebruik van verticale tuinen in hun ontwerpen, zowel vanuit een functionele invalshoek, als vanuit een kunstzinnige invalshoek.[6]

Andere termen[bewerken]

Andere termen voor verticale tuin zijn onder andere:

  • Groengevel
  • Geveltuin
  • Levende muur
  • Levende gevel
  • Groene muur
  • Begroeide gevel
  • Hangende tuin
  • Muurtuin

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties