Vervolgoorlog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vervolgoorlog
Onderdeel van de Tweede Wereldoorlog
Sterkte van de Duits-Finse en de Sovjettroepen aan het begin van de oorlog
Sterkte van de Duits-Finse en de Sovjettroepen aan het begin van de oorlog
Datum 25 juni 1941 - 19 september 1944
Locatie Finland: Karelië en Moermansk
Resultaat Overwinning voor de Sovjet-Unie
Strijdende partijen
Flag of Finland.svg Finland
Flag of German Reich (1935–1945).svg Duitsland
Flag of Italy (1861-1946).svg Italië
Flag of the Soviet Union.svg Sovjet-Unie
Flag of the United Kingdom (3-5).svg Verenigd Koninkrijk
Oostfront (Tweede Wereldoorlog)

Polen · Balkan · Barbarossa · Minsk· Smolensk (1) · Charkov (1) · Finland · Leningrad · Moskou · Rzjev · Charkov (2) · Stalingrad · Charkov (3) · Koersk · Bagration · Warschau · Laplandoorlog · Wisła-Oderoffensief · Oost-Pruisenoffensief · Neder-Silezische offensief · Operatie Sonnenwende · Berlijn · Praag

De Vervolgoorlog (Fins: jatkosota; Zweeds: fortsättningskriget) is de Finse deelname aan de Tweede Wereldoorlog, als bondgenoot van Duitsland, tegen de Sovjet-Unie. Doel was de herovering van de in de Winteroorlog verloren gegane gebieden. De oorlog vond plaats van 25 juni 1941 tot 19 september 1944.

Voorgeschiedenis[bewerken]

In de Winteroorlog was de Sovjet-Unie, na eerst zware diplomatieke druk te hebben uitgeoefend, Finland binnengevallen. Ondanks een golf van sympathie bij zowel de geallieerden als de As (Italië), wilde niemand de machtige neutrale Sovjet-Unie irriteren, en moest Finland de strijd alleen voeren. Ondanks spectaculaire overwinningen moesten de Finnen uiteindelijk voor de numerieke Russische overmacht zwichten, grote delen van het grensgebied afstaan, en de militaire basis Hanko verpachten. De Finnen waren diep teleurgesteld, en werden zo in de armen van de Duitse diplomatie gedreven. De Duitsers sloten een bijstandspact met Finland, en beloofden teruggave van de verloren gebieden als Finland deel zou nemen aan Operatie Barbarossa, de veldtocht tegen de Sovjet-Unie.

Verloop[bewerken]

Fins-Duitse opmars[bewerken]

Op 25 juni 1941 vielen de Finnen de Sovjet-Unie binnen, tegelijkertijd met de Duitsers, en gesteund door een Duits leger uit het bezette Noorwegen. De verloren gebieden werden snel heroverd, doordat de Sovjet-Unie haar verdediging moest concentreren op de aanval van de Duitsers. De Finnen stootten echter door en bezetten heel Oost-Karelië, een gebied dat tot dan toe nog nooit tot het Finse of Zweeds-Finse grondgebied had behoord. Hierdoor verloor Finland de sympathie van de geallieerden, die de Sovjet-Unie steunden in de strijd tegen Duitsland. Het Verenigd Koninkrijk verklaarde Finland uiteindelijk zelfs de oorlog, zonder overigens tot daadwerkelijke gevechtshandelingen over te gaan.

De precieze redenen voor de bezetting van Oost-Karelië zijn nog altijd onduidelijk. Volgens historici wilde de politieke en militaire top het 'extra' gebied enerzijds gebruiken als onderhandelingsruimte, omdat men er van overtuigd was dat er vroeg of laat weer met de Sovjets moest worden onderhandeld. Anderzijds speelden nationalistische ideeën over een 'Groot-Finland' een rol, waarbij de Karelische bevolking – die ook een Finoegrische taal sprak en als broedervolk werd beschouwd – van de Sovjet-overheersing bevrijd zou moeten worden. Ook speelde geografie een belangrijk rol. Oostgrens van Finland kent weinig natuurlijke verdedigingselementen zoals grote meren en rivieren in noord-zuid-richting. Doorgaan tot Oost-Karelië gaf de Finnen de mogelijkheid voor kortere verdedigingslinieën. De grote watergebieden Ladogameer (Laatokka), Onegameer (Ääninen) en de Witte Zee (Vienanmeri) in (Oost-)Karelië konden als natuurlijke barrières worden gebruikt om een betere verdediging met mindere mankracht op te stellen.

Keerpunt[bewerken]

De Finnen probeerden hun strijd zo veel mogelijk los te zien van de Duitse aanval op de Sovjet-Unie, iets waar ze naar de buitenwereld toe steeds minder goed in slaagden. Desalniettemin gaven de Finnen niet toe aan alle wensen van Duitsland. Ze namen deel aan de omsingeling van Leningrad aan de noordzijde; maar ondanks verzoeken van de Duitsers tot assistentie in de aanval op de stad wilden de Finnen niet actief aan deze strijd deelnemen. Misschien heeft deze houding van de Finnen Leningrad wel gered van de Duitse bezetting.

Nadat de Sovjets de Duitsers tot de terugtocht hadden gedwongen kon in 1944 een grote troepenmacht worden vrijgemaakt voor het terugdrijven van de Finse bezettingsmacht. De tegenaanval op de Finnen werd op 9 juni van dat jaar ingezet, synchroon met de geallieerde landing in Normandië. Net als in de Winteroorlog konden de Finnen niet standhouden tegenover het enorme numerieke overwicht. Van onderhandelingsruimte bleek geen sprake meer. De Finse troepen werden gestaag de grens overgedreven.

Afloop[bewerken]

Finse verovering van Karelië, die bij de vrede weer werd teruggedraaid.

Finland probeerde koortsachtig onder een Sovjet-bezetting uit te komen en de schade zo veel mogelijk te beperken. Om een kritieke wapenlevering uit Duitsland net voor de grote Sovjet-aanval zeker te stellen, ondertekende de Finse president Ryti een belofte aan Duitsland om geen afzonderlijke vredesonderhandelingen met Sovjet-Unie te starten. Zulke afspraken hadden de toestemming van de regering en het parlement geëist, maar Ryti hield de regering bewust buiten deze afspraak. Hij tekende de afspraak alleen, zodat alleen hij zelf erdoor gebonden was. Zodra de wapenlevering gedaan was, stapte Ryti van zijn positie als president af. Ryti werd vervangen door maarschalk en ex-regent Mannerheim, die via Zweden de onderhandelingen heropende. Finland slaagde erin onafhankelijk te blijven. De nieuwe vredesvoorwaarden herbevestigden echter de vrede van 1940, waarbij Finland grote gebiedsdelen van Karelië in het zuidoosten moest afstaan. Daarnaast legden de Sovjets Finland zware herstelbetalingen op.

Tot slot werden de Finnen door de Sovjets gedwongen om in kort tijdsbestek de Duitse troepen uit hun land te verdrijven. Dit leidde tot de zogenaamde Laplandoorlog. Mannerheim probeerde het met de Duitsers op een akkoord te gooien, maar deze voelden zich verraden. Ze trokken zich wel terug, via Lapland naar Noorwegen, maar niet vreedzaam. Het kwam tot schermutselingen met de Finse achtervolgers, waarna de Duitsers zich van de "tactiek van de verschroeide aarde" bedienden. Veel plaatsen in Lapland (die voornamelijk uit houten huizen bestonden) werden compleet in de as gelegd, waaronder de Lapse hoofdstad Rovaniemi.

Nasleep[bewerken]

Al met al kwam Finland er, vergeleken met Centraal-Europese landen als Polen, Hongarije, Tsjechoslowakije en Roemenië vrij genadig van af. Het bleef bij het verlies van Petsjenga (Petsamo) en Zuid-Karelië, inclusief Vyborg (Viipuri). Buiten het afstaan van de marinebasis Porkkala (bij Helsinki) tot 1955 werden er geen Russische troepen in Finland gelegerd. De Finnen werd het vergund een eigen koers te varen, zolang ze hun grote buurman in het oosten niet in de wielen reden. Finland moest zware herstelbetalingen doen. Deze dienden voornamelijk in natura, als zware industriegoederen, te worden voldaan. Op wrange wijze werd zo de Finse naoorlogse machinebouw, vandaag de dag een van de pijlers van de economie, ontwikkeld.

Externe link[bewerken]