Vestibulo-oculaire reflex
De vestibulo-oculair reflex (afgekort VOR) is een reflexmatige oogbeweging die het beeld op het netvlies stabiliseert als het hoofd beweegt. Bij de vestibulo-oculaire reflex draaien de ogen naar rechts als het hoofd naar links beweegt, of andersom. Ook bewegingen van het hoofd omhoog (extensie van de nek), naar de schouder (lateroflexie van de nek) of combinaties daarvan worden door de reflex gecompenseerd. Op deze manier kan men een beeld vasthouden terwijl het lichaam beweegt, bijvoorbeeld bij het kijken naar een punt aan het eind van deze zin terwijl het hoofd beweegt.
Fysiologie [bewerken]
Zoals de naam al zegt, werkt de reflex tussen twee systemen: het vestibulaire systeem, oftewel de evenwichtsorganen in beide oren en de oogspieren werken hierbij samen. Bij een hoofdbeweging naar rechts waarbij de ogen op hetzelfde punt moeten blijven staan, zoals bij het draaien van de neus naar de rechterschouder, zal de rechter canalis semicircularis lateralis (ductus semicircularis lateralis) via de nervus vestibularis en interneuronen impulsen sturen naar de nucleus abducens. Deze zorgt dat de linker nervus abducens de linker musculus rectus lateralis activeert. De nucleus abducens activeert ook de rechter nervus oculomotorius, waardoor de rechter musculus rectus medialis contraheert. Deze contracties zorgen ervoor dat de ogen naar links bewegen, om de beweging naar rechts te compenseren. Bij deze beweging wordt het linker half-cirklevormige kanaal juist geremd, zodat dat volgens dezelfde route de antagonisten van de genoemde spieren kan doen relaxeren.
Uiteraard kan deze reflex niet blijven doorgaan, de ogen zouden dan de kassen inkijken. Bij volledige draaiing rechtsom van het lichaam, zal het oog terugschieten naar de rechterkant, om vervolgens weer via de vestibulo-oculair reflex compenserende bewegingen naar links te maken. Deze beweging heet een nystagmus. De langzame, compensatoire beweging heet de langzame fase, de snelle oogbeweging in de richting van de beweging van het hoofd is de snelle fase.
Bij aandoeningen waarbij het evenwichtsorgaan geprikkeld wordt is dit daarom te zien aan het (via deze reflex) optreden van een nystagmus.
Bronnen [bewerken]
- (en) Turlough FitzGerald, MJ.; et al.. Clinical Neuroanatomy and Neuroscience, Elsevier Saunders, Ierland, 2007, blz. 235-337 ISBN 978-1-4160-3345-2.
