Vianen (Utrecht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vianen
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Vianen Wapen van de gemeente Vianen
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Vianen
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 52° 0′ NB, 5° 6′ OL
Algemeen
Oppervlakte 42,39 km²
- land 39,45 km²
- water 2,94 km²
Inwoners (1 mei 2014) 19.625? (497 inw/km²)
Hoofdplaats Vianen
Belangrijke verkeersaders A2 A27
Politiek
Burgemeester (lijst) Wim Groeneweg (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.900 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 234.000
WW-uitkeringen (2007) 17 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 4130-4133
Netnummer(s) 0347
CBS-code 0620
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10887
Website www.vianen.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Vianen
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Vianen, september 2014
De Voorstraat in Vianen
Lekpoort (15e eeuw)
Stadsmuur en de Grote Kerk
Stadhuis
Grote Kerk

Vianen (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Utrecht. Tot 1 januari 2002 was het deel van de provincie Zuid-Holland.

Geografie[bewerken]

Ligging[bewerken]

De stad Vianen ligt aan de Lek in de Vijfheerenlanden en is uitgegroeid tot een belangrijke forensenplaats, met twee belangrijke Rijkswegen, de A2 en A27, die het gebied doorkruisen.

De gemeente Vianen is de enige Utrechtse gemeente ten zuiden van de rivier de Lek. De gemeente grenst in het noorden aan de Utrechtse gemeentes (met de klok mee) Lopik, IJsselstein, Nieuwegein en Houten, en wordt van deze vier gemeentes gescheiden door de Lek. In het zuiden grenst Vianen aan de gemeenten (van oost naar west) Culemborg, Leerdam en Zederik.

Kernen en buurtschappen[bewerken]

Kernen:

Buurtschappen:

Wijken[bewerken]

De kern Vianen bestaat uit:

Wijken:

Bedrijfsterreinen:

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: heerlijkheid Vianen

Zo'n 3400 jaar geleden waren de eerste nederzettingen in het dorp Vianen, maar het dorpje werd vaak geteisterd door overstromingen waardoor de bewoners steeds weer ergens anders gingen wonen. Rond het jaar 1000 na Christus kwamen er pas definitieve nederzettingen.

In 1336 gaf Willem van Duivenvoorde, de bouwheer van Vianen met zijn vrouw Heilwich van Vianen de eerste stadsrechten aan Vianen. Willem legde Vianen aan als vestingstad. De stad heeft verscheidene verdedigingswerken, zoals bijvoorbeeld de stadsmuren en de Lekpoort. Deze verdedigingswerken konden gebruikt worden om de bisschop van Utrecht onder druk te zetten, waardoor Vianen een concurrentiepositie kreeg ten opzichte van Utrecht. De stad ligt op een strategisch belangrijke ligging aan de Lek. Later lag de stad in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

De familie Brederode was belangrijk voor de historische ontwikkeling van Vianen. Ze maakten van Vianen een bloeiende stad, die tegelijkertijd ook een staat was. In 1414 werd Walraven I van Brederode door een huwelijk heer van Vianen. Het geslacht van Brederode bewoonde het kasteel Batestein, de familie van Brederode kwam van een adellijk geslacht en speelde in de geschiedenis van Holland al een belangrijke rol. In 1679 overleed Wolfert van Brederode, het laatste mannelijke geslacht van de familie. De heerlijkheid van Vianen werd geërfd door het Duitse huis Lippe, Vianen was in die tijd nog een van de Republiek onafhankelijk deel van het Duitse Rijk. In 1696 ging het kasteel Batestein in vlammen op, de Hofpoort is het enige wat er nu nog van over is.

In 1725 werd Vianen gekocht door de Staten van Holland en West-Friesland. Ongeveer 70 jaar later, na het uitroepen van de Bataafse Republiek in 1795, behoorde Vianen pas tot Holland.

Structuur[bewerken]

De stad Vianen heeft een kenmerkende opbouw en structuur. Het heeft een enigszins vierkante aanleg en het stratenpatroon is heel kenmerkend, daaraan zijn geen of weinig veranderingen aangebracht.

De stad is gebouwd rond de haven. Het was een vestingstad, aangelegd om de bewoners van Utrecht in de gaten te houden. Kenmerkend zijn daarom de stadsmuren, verdedigingswerken en kastelen.

Waar nu de Molenstraat is was voorheen de stadsmuur, van de stadsmuur zijn nog stukken te zien in de stad. Op de muur staat een oud kanon met kogels. Op een plattegrond kan je ook zien dat achter de Molenstraat water ligt, wat vaak kenmerkend is achter een stadsmuur.

Straatnamen[bewerken]

De straatnamen in het oude centrum wijzen er op dat er een molen is en dat de stichters/oprichters erg belangrijk voor de stad waren en daarom ook straatnamen naar hen vernoemd zijn. Aan alleen namen van oprichters kan je niet zo veel afleiden.

Er is wel een Monnikenhof, in en bij het Monnikenhof zijn alle straten vernoemd naar Monniken, bijvoorbeeld de straat Dominicushof.

In Vianen zijn er ook straten die de Langendijk en Kortendijk heten, van de dijken zelf zie je niks meer maar aan het feit dat de straten zo heten kan je concluderen dat er dijken waren op die plekken.

Ook aan de namen Kanaalweg, Havenweg en Brugstraat is af te leiden dat Vianen aan havens is ontstaan want veel namen daar om heen zijn daarvan afgeleid.

In Vianen is er een Voorstraat, die straat kom je tegen in verschillende dorpen en steden. De Voorstraat diende als ‘centrale as’ bij de oprichting van Vianen met daarbij de Kerkstraat en Achterstraat.

Gebouwen[bewerken]

Kasteel Batenstein[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Kasteel Batestein (Vianen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De binnenstad van Vianen is omringd door een rechte buitenmuur, op de muur staat nog een oud kanon met kogels. Binnen deze muren lag, bij het huidige Hofplein, kasteel Batestein, ooit een van de mooiste kastelen van Nederland. Een groot deel van het kasteel werd in 1696 voor een deel door brand verwoest en in de 19e eeuw werd het restant afgebroken. Tegenwoordig herinneren we alleen nog de Hofpoort en een pompje aan de lang vervlogen glorieuze dagen van dit machtige bouwwerk. Het kasteel werd bewoond door de familie Brederode.

Hervormde Kerk[bewerken]

De hervormde kerk is oorspronkelijk gewijd aan de Maria Hemelvaart. De drie onderste delen van de toren stammen uit de 14e eeuw.

Watertoren[bewerken]

De vroegere verdedigingstoren van kasteel Batestein, de ‘Simpeltoren’, heeft in 1929 plaatsgemaakt voor de watertoren. Dit was de eerste toren in Nederland die helemaal uit gewapend beton bestond.

Stadhuis[bewerken]

Een ander opvallend monument is het Stadhuis. Het is rond 1425 gebouwd en in 1473 is het uitgebouwd. Rond 1960 zijn er verschillende wapens geplaatst van steden en families, onder andere die van Brederode.

Stedelijk Museum[bewerken]

Het Stedelijk Museum is gehuisvest in een uit de 17e eeuw daterende Rooms-katholieke schuilkerk. De kerk heeft ongeveer 150 jaar lang als schuilkerk gefunctioneerd. Tegenwoordig is de schuilkerk een monumentaal gebouw. De collectie van het museum is in bezit van de gemeente en niet van het museum zelf, in de bovenzaal worden ook vaak kleine kunstbijeenkomsten gehouden. In het Stedelijk Museum is het VVV-Agentschap ondergebracht.

Politiek[bewerken]

De gemeenteraad van Vianen bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010
PvdA 4 3 4 2
Platform Vianen - 5 4 4
Lokaal Alert 3 2 3 2
VVD 3 2 2 3
CDA 3 3 2 2
SGP 2 1 1 2
ChristenUnie 1 1 1 1
D66 - - - 1
Overige 1 - - -
Totaal 17 17 17 17

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, een beschermd stadsgezicht en een oorlogsmonument, zie:

Verkeer en vervoer[bewerken]

De oude en de nieuwe brug in de A2

Vianen ligt in de noordelijke oksel van het knooppunt Everdingen (A2 / A27). Het knooppunt is vernoemd naar de kern Everdingen die iets ten oosten van het kruispunt ligt. Door het knooppunt, en de nabijgelegen Lekkruisingen van zowel de A2 als de A27 ontstaan vaak files op de snelwegen rond Vianen. Tot 1999 stond Vianen op de eerste plaats van de filetop-10 door de bottleneck die de oude Lekbrug in de A2 vormde. Inmiddels is die brug, gebouwd in 1936 als vervanging voor een schipbrug uit 1840, vervangen door een nieuwe brug. In 1999 werd de eerste helft opgeleverd en in 2006 de tweede helft. Bij de oplevering van de 2e brug werd deze voortaan Jan Blankenbrug genoemd (de brug is vernoemd naar Jan Blanken). In de toekomst zal als onderdeel van de verbreding van de A27 ook de Hagesteinsebrug in die weg worden vervangen.

Naast de files op de aangrenzende snelwegen kende Vianen het probleem van sluipverkeer dat een route door de gemeente zoekt wanneer er opstoppingen op de snelwegen ontstaan, bijvoorbeeld bij knooppunt Everdingen. Dit leverde overlast op voor de bewoners van de gemeente, zoals sterke verkeersdrukte, filevorming, verkeersonveiligheid, geluid-, stank- en trillingsoverlast. In de jaren ´90 is om het sluipverkeer te belemmeren een cordon van "doseerinstallaties" rond de gemeente gelegd, waarmee in principe alle sluiproutes gehinderd worden door wachttijden.

De Stichting Boogbrug Vianen strijdt voor het behoud van onder andere de oude Lekbrug. Zo is er al wel eens geopperd dat de brug nog nuttig kan zijn als de tram vanuit Nieuwegein over de Lekbrug wordt doorgetrokken naar Vianen.

Bij de afrit van de A2 ligt een busstation met een regionale functie; hier stoppen naast de buslijnen vanuit het concessiegebied Regio Utrecht ook doorgaande lijnen naar Utrecht vanuit bijvoorbeeld Oosterhout en Breda.

Zowel bij de afrit van de A2 als bij de afrit van de A27 is een carpoolplaats aanwezig.

De binnenstad van Vianen is met het fietsvoetveer "Vrevia" verbonden aan Vreeswijk (Nieuwegein).

De kern Vianen wordt in noord-zuid richting doorsneden door het Merwedekanaal, dat bevaren wordt door zowel beroeps- als pleziervaart. Tussen de binnenstad en De Hagen ligt een sluizencomplex. Binnen Vianen liggen een tweetal bruggen, de Hoge Brug en de Julianabrug, over het kanaal. Iets verder naar het zuiden tegen de wijk Blankenborch bevindt zich een passantenhaven voor de pleziervaart. Aan de overkant, op het bedrijventerrein De Hagen, bevindt zich een insteekhaven voor de beroepsvaart. Zowel ten noorden, aan de rivierzijde, als ten zuiden van het sluizencomplex en de havens bevinden zich losse aanmeermogelijkheden aan weerszijden van het kanaal.

Sport[bewerken]

Vianen kent twee voetbalverenigingen: VV Vianen en VV Brederodes.

Daarnaast beschikt Vianen over een hockeyclub, MHC Vianen, een korfbalvereniging KV Viko en een volleybalvereniging, Servia.

Voor watersport kun terecht bij zwem- en waterpolovereniging de Albatros

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren[bewerken]

Woonachtig[bewerken]

Externe links[bewerken]


Beluister

(info)