Vicente Filisola
Vicente Filisola (Ravello, 1789 - Mexico-Stad, 23 juli 1850) was een Italiaans-Spaans-Mexicaans militair.
Filisola werd geboren in Italië maar verhuisde op jonge leeftijd naar Spanje en schijnt zichzelf altijd eerder als Spaans dan als Italiaans beschouwd te hebben. In 1804 nam hij dienst in het Spaanse leger en vocht in de Napoleontische Oorlogen. In 1811 werd hij uitgezonden naar Nieuw-Spanje om aldaar de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog te bestrijden. Hij klom op tot kapitein en raakte bevriend met generaal Agustín de Iturbide. Toen deze in 1820 met de rebel Vicente Guerrero het plan van Iguala tekende waarbij Iturbide overliep naar de onafhankelijkheidsstrijders volgde Filisola hem dan ook.
Na de onafhankelijkheid van het Eerste Mexicaanse Keizerrijk benoemde Iturbide Filisola tot brigadier-generaal, en stuurde hem naar Centraal-Amerika in steun van de troepen van Gabino Gaínza die poogden Centraal-Amerika in het Mexicaanse keizerrijk te incorporeren, in de strijd tegen de liberalen die van Centraal-Amerika een onafhankelijke federatie gemodelleerd naar de Verenigde Staten poogden te maken. Vooral in El Salvador bestond een hevig verzet tegen de Mexicanen, maar Filisola wist te zegevieren, en op 9 februari 1823 werden de Salvadoranen op de knieën gedwongen. Een maand later werd Iturbide echter in Mexico tot aftreden gedwongen, en de nieuwe tijdelijke regering stond het Centraal-Amerika toe haar eigen gang te gaan. Op 1 juli werden dan ook de Verenigde Staten van Centraal-Amerika uitgeroepen. Filisola maakte van de gelegenheid gebruik en werd tot eerste staatshoofd benoemd, maar werd op 10 juli afgelost door een triumviraat van liberale Centraal-Amerikaanse notabelen onder leiding van Pedro Molina en keerde terug naar Mexico.
Ook na de val van Iturbide kon Filisola hoge posities in het Mexicaanse leger blijven bekleden, en in 1833 werd hij tot militair bevelhebber van het noordoostelijk grensgebied benoemd, belast met het toezicht op de Amerikaanse kolonisten in Texas. Tijdens de Texaanse Onafhankelijkheidsoorlog diende Filisola als tweede man van het Mexicaanse leger, naast president Antonio López de Santa Anna. Filisola vocht in onder andere de slagen om de Alamo en Goliad en na de nederlaag en gevangenneming van Santa Anna tijdens de slag bij San Jacinto was hij een van de ondertekenaars van het verdrag van Velasco en leidde hij de terugtrekking van de Mexicanen uit Texas. Hij kreeg de opdracht van de nieuwe president José Justo Corro Texas te heroveren, maar besloot niet verder te trekken van Matamoros, alvorens terug te keren naar Saltillo. Hij werd wegens desertie voor een krijgsraad gedaagd, maar in 1841 vrijgesproken.
Tijdens de Mexicaans-Amerikaanse oorlog had Filisola het bevel over twee Mexicaanse divisies. Hij overleed twee jaar na die oorlog aan cholera.
