Vierde wand

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De vierde wand is een begrip uit theaterwereld waarmee de voorkant van het toneel wordt aangeduid. De eerste drie wanden zijn de zijkanten en de achterkant van het toneel en de vierde wand is de denkbeeldige wand waar het publiek doorheen kan kijken naar de gebeurtenissen op het podium, maar die voor de personages in het toneelstuk solide en ondoorzichtig is.

Herkomst[bewerken]

Het begrip vierde wand ontstond halverwege de 19e eeuw, toen een aantal belangrijke wijzigingen plaatsvonden in de opvatting van toneel. Er werd vanaf dat moment naar een zo levensecht mogelijke voorstelling gestreefd, onder meer door de geschilderde decordoeken te vervangen door driedimensionale decorstukken en voorwerpen op het podium. Ook aan de wijze van spreken werden dingen veranderd. Voorheen waren acteurs gewend naar het publiek toe te spelen. Teksten werden als het ware voorgedragen aan de toeschouwers. Om tot geloofwaardigere scènes te komen, werd echter gekozen voor een andere aanpak. Acteurs begonnen het publiek te negeren en richtten hun teksten voortaan rechtstreeks tot een mede-acteur. Hierdoor ontstond als het ware een denkbeeldige muur tussen het publiek en de toneelspelers.

Deze wand werd door de introductie van de elektrische verlichting nog massiever, omdat de acteurs op het toneel door het frontlicht uit de zaal, het publiek nauwelijks meer konden zien.

Doorbreken[bewerken]

Het begrip vierde wand wordt ook gebruikt in andere vormen van fictie, zoals literatuur, film, televisie, radio, strips en videospellen. In die context komt de vierde wand vooral ter sprake als deze ‘doorbroken’ wordt. Met het doorbreken van de vierde wand wordt de stijlvorm bedoeld waarbij een personage (of de acteur) zich ineens rechtstreeks tot het publiek wendt en daarmee erkent dat de realiteit die werd opgeroepen een illusie is. Het doorbreken van de vierde wand wordt soms gebruikt voor een komisch effect.

In de film Pierrot le fou van Jean-Luc Godard doorbreekt Jean-Paul Belmondo de vierde wand.

In de Amerikaanse televisieserie House of Cards wordt de vierde wand geregeld doorbroken door protagonist Frank Underwood (Kevin Spacey).

Externe Link[bewerken]