Viktor Janoekovytsj

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Viktor Janoekovytsj
Viktor Janoekovytsj[1]
Viktor Janoekovytsj[1]
Geboren 9 juli 1950
Jenakijeve, Sovjet-Unie
Politieke partij Partij van de Regio's, (Oekraïens: Партія регіонів, Partija rehioniv; Russisch: Партия регионов, Partija regionov)[2]
Partner Ljoedmyla Oleksandrivna
Beroep politicus
Religie Oekraïens-orthodox (Moskou)
Handtekening Handtekening
4e president van Oekraïne
Aangetreden 25 februari 2010
Einde termijn 22 februari 2014
Voorganger Viktor Joesjtsjenko
Opvolger Oleksandr Toertsjynov (waarnemend)
9e premier van Oekraïne
Aangetreden 21 november 2002
Einde termijn 5 januari 2005[3]
President Leonid Koetsjma
Voorganger Anatolij Kinach
Opvolger Mykola Azarov (waarnemend)
12e premier van Oekraïne
Aangetreden 4 augustus 2006
Einde termijn 18 december 2007
President Viktor Joesjtsjenko
Voorganger Joeri Jechanoerov
Opvolger Joelia Tymosjenko
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Viktor Fedorovytsj Janoekovytsj[4] (Oekraïens: Віктор Федорович Янукович) (Jenakijive, 9 juli 1950) is een Oekraïens politicus en was van 25 februari 2010 tot 22 februari 2014 de president van Oekraïne. Tussen 2006 en 2007 was hij premier van Oekraïne. Op 22 februari 2014 sprak een meerderheid van de Verchovna Rada uit dat Janoekovytsj niet langer in staat is zijn grondwettelijke taken uit te voeren en werden vervroegde presidentsverkiezingen uitgeschreven voor 25 mei 2014.[5][6] Sinds 24 februari wordt Janoekovytsj door de overheid van Oekraïne gezocht voor 'massamoord op vreedzame demonstranten'. [7] Op 26 februari liet de nieuwe procureur-generaal Oleg Machnitski weten dat er een internationaal aanhoudingsbevel voor Janoekovytsj is uitgevaardigd.

Biografie[bewerken]

Janoekovytsj werd in het Donetsbekken geboren in een arbeidersgezin van Wit-Russische immigranten. Nadat hij wees was geworden, bracht hij zijn tienerjaren door bij zijn grootmoeder. In 1969 en 1970 werd hij wegens roof en geweldpleging tweemaal veroordeeld tot gevangenisstraffen.[bron?]
Vanaf 1969 werkte hij als gasinstallateur in een metaalfabriek en vanaf 1972 als elektricien bij een plaatselijk busbedrijf. In 1980 behaalde hij het diploma werktuigbouwkunde aan het Polytechnisch Instituut van Donetsk. Kort daarop werd hij lid van de CPSU en kreeg hij een managementfunctie in de transportsector, waarin hij snel zou opklimmen.

Zijn politieke carrière begon in augustus 1996, toen hij werd benoemd tot plaatsvervangend voorzitter van de administratie van de oblast Donetsk; in mei 1997 werd hij voorzitter. In 2001 studeerde hij vervolgens af aan de Oekraïense Academie voor Buitenlandse Handel als master in het internationaal recht, en kort daarop verkreeg hij de titels doctor en professor. Op voordracht van president Leonid Koetsjma volgde hij op 21 november 2002 Anatolij Kinach op als premier van Oekraïne.

Er wordt veel gespeculeerd over Janoekovytsj' plotselinge bliksemcarrière, temeer daar uit later gepubliceerde, handgeschreven documenten blijkt dat hij zelfs zijn eigen titels en de naam van zijn vrouw niet zonder spelfouten kon schrijven. Zijn aanhangers zien het slechts als een combinatie van zijn eigen kwaliteiten en de protectie van ex-kosmonaut en parlementariër Georgi Beregovoj. Ook het feit, dat hij vermoedelijk voor de KGB heeft gewerkt, kan een rol spelen. Voor geen van deze veronderstellingen bestaat echter enig bewijs.

Officieel was de eerste regering-Janoekovytsj de eerste echte coalitieregering, gesteund door een meerderheid van de Verchovna Rada, het Oekraïense parlement. In de praktijk was de benoeming van ministers toen nog exclusief voorbehouden aan de president. De regering verloor haar meerderheid in de zomer van 2004.

Janoekovytsj behoort tot een politieke stroming die nauwe betrekkingen onderhoudt met het zakenleven. Zijn aanhangers zijn gegroepeerd in de zogenaamde "Partij van de Regio's" (Партія Регіонів), die de meeste steun geniet in Oost-Oekraïne. De politieke agenda van deze groep bestaat uit decentralisatie, overheidssubsidies voor de noodlijdende industrie in het gebied, en een goed sociaal vangnet. De laatste maanden voor de presidentsverkiezingen heeft de regering veel geld uitgetrokken voor sociale voorzieningen en pensioenen, hetgeen door critici wordt beschouwd als een gevaarlijke, populistische zet die de economische groei in gevaar brengt.

Ook streven Janoekovytsj en zijn partij nauwere betrekkingen met Rusland na, alsmede een officiële status voor de Russische taal. In Zuid- en Oost-Oekraïne, waar een hoog percentage Russen woont en waar zelfs de meeste Oekraïners het Russisch als eerste taal hebben, bestaat hiervoor veel steun. Gedurende de twee jaar van zijn premierschap is Janoekovytsj een steeds anti-nationalistischere, anti-westersere en pro-Russischere toon gaan aanslaan, waarbij ook de West-Oekraïense regio's het moesten ontgelden.

Presidentsverkiezingen 2004[bewerken]

Op 31 oktober 2004 liep officieel de ambtstermijn van president Leonid Koetsjma af. Bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen die op die dag plaatsvonden, nam Janoekovytsj het op tegen ongeveer vijfentwintig andere kandidaten, waarvan de kandidaat van de democratische oppositie, Viktor Joesjtsjenko, de belangrijkste was. Uiteindelijk won Joesjtsjenko de verkiezingen met een gering verschil: 39,87 % van de stemmen was voor Joesjtsjenko tegen 39,32 % voor Janoekovytsj. Van de resterende kandidaten behaalde niemand meer dan 6 % van de stemmen. In deze verkiezingen, die in het teken stonden van geweld, fraude en wederzijdse beschuldigingen, genoot Janoekovytsj de onofficiële steun van president Koetsjma, al had deze hem nooit officieel tot "kroonprins" benoemd. De staatsmedia besteedden vrijwel uitsluitend aandacht aan de campagne van Janoekovytsj en de onafhankelijke media werden in hun functioneren gedwarsboomd.

De tweede ronde van de verkiezingen vond plaats op 21 november 2004. Het werd opnieuw een nek-aan-nekrace tussen Janoekovytsj en Joesjtsjenko, die uiteindelijk met een klein verschil (ca. 49 % versus 47 %) door Janoekovytsj werd gewonnen. De oppositie legde zich echter niet bij deze uitslag neer en riep de bevolking op tot massale stakingen en demonstraties, een oproep waaraan door miljoenen gehoor werd gegeven (de Oranjerevolutie). Intussen stapelden de bewijzen zich op, dat de tweede ronde van de verkiezingen gepaard was gegaan met een grootschalige verkiezingsfraude. Op 3 december werd de uitslag door het Oekraïense hooggerechtshof ongeldig verklaard. Een hernieuwde tweede ronde, die plaatsvond op 26 december 2004, werd overtuigend gewonnen door Joesjtsjenko, die uitkwam op 52,0 % van de stemmen, terwijl Janoekovytsj bleef steken op 44,2 %. Op 31 december heeft Janoekovytsj zijn ontslag aangekondigd.

Parlementsverkiezingen 2006[bewerken]

Op 26 maart 2006 deed hij mee aan de parlementsverkiezingen. Hij was lijsttrekker voor de Partij van de Regio's, die bij deze verkiezingen met 32,14 % van de stemmen als sterkste partij uit de bus kwam, hetgeen door veel analisten wordt toegeschreven aan het conflict dat er na de Oranjerevolutie gerezen was tussen zijn tegenstanders Viktor Joesjtsjenko en Joelija Tymosjenko. Eerst probeerden de partijen van Joestsjenko en Tymosjenko samen met de sociaaldemocraten van Oleksandr Moroz nog tot een regeerakkoord te komen om Janoekowitsj buiten de macht te houden, maar na enkele maanden onderhandelingen bleken de tegenstellingen toch onoverbrugbaar te zijn. Moroz besloot toen om Janoekowitsj te steunen. Nadat op 25 mei 2006 premier Joeri Jechanoerov het ontslag van zijn kabinet indiende, werd het nieuwe parlement ingezworen. Janoekovytsj heeft daarin zitting als fractievoorzitter van zijn partij.

Op 4 augustus 2006 werd Janoekovytsj opnieuw minister-president na door de president te zijn aangewezen. Zijn benoeming werd door het parlement goedgekeurd met 271 stemmen voor en 9 tegen. Na de vervroegde verkiezingen van 2007 werd hij opgevolgd door Joelija Tymosjenko (18 december 2007).

President[bewerken]

Na de tweede ronde van de verkiezingen in 2010 behaalde Janoekovytsj de meeste stemmen. De stemming vond plaats op 7 februari 2010. Janoekovytsj won de verkiezingen van premier Joelija Tymosjenko. Op 25 februari 2010 werd Viktor Janoekovytsj beëdigd als president van Oekraïne. In zijn inaugurele rede zei hij dat het land aan het begin stond van een nieuw tijdperk en kampt met schulden, armoede, corruptie en een instortende economie. Op 22 februari 2014 werd hij door het Verchovna Rada afgezet als president van Oekraïne. Op 23 februari 2014 werd Oleksandr Toertsjynov benoemd tot waarnemend president van Oekraïne.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Website van Viktor Janoekovytsj
  2. Website van Partij van de Regio's
  3. Vanwege de Oranjerevolutie nam Mykola Azarov het premierschap tijdelijk waar van 7 t/m 28 december 2004.
  4. Oekraïens: Віктор Федорович Янукович; [ˈβ̞iktor ˈfɛdoroβ̞ɪt͡ʃ januˈkoβ̞ɪt͡ʃ], Russisch: Виктор Фёдорович Янукович; Viktor Fjodorovitsj Janoekovitsj; [ˈvʲiktər ˈfʲodərəvʲɪtɕ͡ jɪnuˈkovʲɪtɕ͡].
  5. (en) P. Polityuk & M. Robinson, 'Ukraine parliament removes Yanukovich, who flees Kiev in 'coup, Reuters 22 februari 2014, geraadpleegd op 22 februari 2014.
  6. (nl) 'Parlement Oekraïne stemt in met afzetten Janoekovitsj', NU.nl 22 februari 2014, geraadpleegd op 22 februari 2014.
  7. Ukraine's Viktor Yanukovich 'Wanted For Mass Murder Of Peaceful Citizens' Huffington Post, 24 februari 2014