Virtual reality

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Virtual reality (afgekort: VR) beschrijft een omgeving die gesimuleerd is door een computer. De meeste virtual reality omgevingen zijn voornamelijk visueel; hetzij via een computer scherm, hetzij via speciale stereoscopische brillen. Sommige vr-omgevingen bevatten ook geluid.

Doorgaans kunnen gebruikers interactie hebben met de vr-omgeving. Soms gewoon via een keyboard, maar er is ook speciale randapparatuur zoals headmounted display afgekort hmd, de dataglove of cybergloves en de spacemouse voor dit doeleinde. De gesimuleerde omgeving kan lijken op een omgeving uit de werkelijkheid, bijvoorbeeld bij piloottrainingen in vr, maar het kan ook totaal anders zijn, bijvoorbeeld bij het manipuleren van 'virtueel' DNA via virtual reality.

In de praktijk is het lastig en computerintensief om een geloofwaardige virtual reality omgeving te creëren, als men de zintuiglijk waarneembare realiteit wil nabootsen. Maar VR heeft ook een geheel eigen abstracte verbeeldingstaal, die gecreëerd wordt in de digitale ruimte; cyberspace.

De term virtual reality is oorspronkelijk bedoeld als een term die aangeeft dat de gebruiker volledig 'ondergedompeld' wordt in de gesimuleerde omgeving,

Een handige standaard-taal om een vr wereld op te zetten is de taal VRML (Virtual Reality Markup Language), met aanvullend de nieuwste standaard x3d. Deze 3d scripttalen zijn te vergelijken met de wijze waarop html op internet bekend geworden is op het gebied van 2d technieken. Met x3d versmelten deze talen in de nieuwe xml taal. Een voorbeeld van vrml is te vinden via het Groninger Museum. Dit museum heeft Nederlands beeldend kunstenaar Martin Sjardijn opdracht gegeven een virtueel museum te bouwen dat over internet bereikbaar is.

Waarschijnlijk is het woord 'virtual reality' bedacht door Jaron Lanier in 1989. Lanier is als de oprichter van het bedrijf VPL Research een van de pioniers op dit gebied. Zijn bedrijf bouwde een van de eerste virtual reality systemen in 1980.

Virtual reality wordt vaak in een adem genoemd met Cyberspace. In deze context is cyberspace de gesimuleerde wereld, terwijl met virtual reality meer de ervaring bedoeld wordt.

[bewerken] CAVE

Naast de Head Mounted Display, waarbij men in visueel opzicht het meest volledig in VR verkeert (immersive VR), is een milder voorbeeld van virtual reality, de CAVE. Men heeft daarbij een redelijke overgang van de bestaande visuele werkelijkheid naar de virtuele realiteit. Een Cave is een kamer van projectiewanden, waarbij er op de wanden computergegenereerde beelden geprojecteerd worden. In combinatie met de shutter glasses die de gebruikers van de Cave moeten dragen, lijkt alles in 3d uit de muren te komen. Doordat er op de shutter glasses ook een positionerings-sensor zit, kunnen objecten zelfs van andere kanten bekeken worden door bijvoorbeeld te bukken. Ook kunnen hier vaak cybergloves gebruikt worden om objecten als het ware 'vast te pakken'.

Het rekenkundig instituut SARA te Amsterdam heeft een CAVE, maar deze is niet open voor publiek. De CAVE wordt gebruikt door onderzoekers van uiteenlopende disciplines als: medisch onderzoek, wiskunde, economie en chemie. Maar ook (complexe) infrastructurele werken als aquaducten, viaducten en bruggen worden bij SARA in de CAVE gerepresenteerd en beoordeeld op hun doelmatigheid. In de CAVE kunnen ze dan driedimensionale- en tijdsverbanden tussen experimentele resultaten in simulaties heel overzichtelijk 'bekijken'.

VR ontwikkelaar VisionaiR 3D uit Tilburg heeft een CAVE systeem dat wel open is voor publiek.

De Universiteit van Groningen heeft ook een CAVE, ze noemen het daar een Reality Cube. Deze wordt niet alleen voor onderzoek gebruikt, maar is ook beschikbaar voor commerciële toepassingen. Ze hebben daar ook een groot cilindervormig scherm dat gebruikt wordt om grotere groepen via stereo projecties onder te dompelen in de Virtual Reality.

[bewerken] Virtual Reality in fictie

Veel sciencefictionboeken, zoals Simulacron-3 (1964) van Daniel F. Galouye of Anderland van Tad Williams gaan over personen die vast zitten in virtual reality. In het boek Neuromancer (1984) van William Gibson staat een digitale wereld van computer data centraal, genaamd de matrix. Het boek wordt vaak genoemd als voorbeeld van virtual reality en tevens cyberspace, waarvan Gibson de bedenker is.

De Duitse regisseur Rainer Werner Fassbinder maakte in 1973 al een film hierover: Welt am Draht. De eerste (animatie)film die dit deed was Tron (1982). Een latere baanbrekende film met verbluffende 'special effects' was The Lawnmower Man (1992) en een recenter nog beroemder voorbeeld is de film The Matrix (1999) met nog fantastischer 'special effects'.

Deze films schilderen de Virtuele Wereld af als niet te onderscheiden van de 'echte' wereld. Hoewel inmiddels ook tast gesimuleerd kan worden en de computertechniek snelle vorderingen maakt, met name op het gebied van architectuurontwerp gekoppeld aan planning en begroting, datamining voor de petrochemie, games en VR simulatoren voor medici, militairen, de lucht- en scheepvaart en de automobielindustrie, heeft de VR technologie, waaronder head mounted displays (HMDs), processor power, bewegingssensoren, datagloves en bodysuits, alsmede de VR software, nog wel enige ontwikkeling door te maken voordat de gebruikerservaring overeenkomt met die van de echte werkelijkheid.

[bewerken] Virtual Reality als kaart

Ook in de cartografie wordt ten behoeve van Milieu Effect Rapportages van grote nieuwbouwprojecten, zoals de Hanzelijn en de HSL-Zuid steeds vaker gebruik gemaakt van VR. Daar waar de gebruiker naar toe kijkt, loopt of klikt, wordt driedimensionaal de omgeving van bijvoorbeeld nieuwbouwprojecten in beeld gebracht. Bij inspraak van omwonenden kunnen deze technieken veel helder maken, maar ook bij beleidsmakers en de ontwerpers zelf kan zo voorkomen worden dat wellicht (omgevings)factoren over het hoofd worden gezien. Zo laat de gemeente Apeldoorn omwonenden via internet een virtuele ballonvlucht maken over de stad zoals die er rond de 'kanaalzone' over een aantal jaren er uit moet komen te zien. Ook het bedrijf Movares maakt virtuele werelden.