Vlaamse Gebarentaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
V in Vlaamse Gebarentaal.

De Vlaamse Gebarentaal (of VGT) is de gebarentaal in Vlaanderen en de moedertaal of de eerste taal van zo'n zesduizend Vlamingen. Daarbovenop beheersen zo'n zevenduizend Vlamingen het als een tweede taal. VGT is een officieel erkende taal in Vlaanderen, met een eigen grammatica en woordenschat. De taal is historisch gegroeid vanuit de dovengemeenschap, maar wordt evengoed gebruikt door (slecht)horende personen. In Vlaanderen kan men ook cursussen volgen (van 20 lessen bestaande uit ongeveer 2 uur), onder leiding van Fevlado.[1]

Wat is VGT?[bewerken]

Algemeen[bewerken]

De Vlaamse Gebarentaal is een natuurlijke taal met een rijke geschiedenis en ze behoort tot dezelfde taalfamilie als de Nederlandse, de Franse en de Amerikaanse Gebarentaal.

Voor de start van het taalkundige gebarentaalonderzoek rond 1960 werden gebarentalen niet beschouwd als echte, volwaardige talen. Men dacht meestal dat doventaal een soort primitieve, universele, gestuele communicatievorm was. Intussen is voldoende aangetoond dat gebarentalen wel degelijk echte, natuurlijke, zelfstandige, volwaardige talen zijn. Voldoende aangetoond, dat wel, maar nog steeds niet algemeen bekend, zo blijkt. Er zijn nog heel wat mensen die aannemen dat gebarentalen vrij beperkte communicatiemiddelen zijn, die uitgedacht werden om aan mensen die zich niet in een gesproken taal kunnen uitdrukken toch de mogelijkheid te geven om een beetje te communiceren. Ook het idee dat gebarentalen een soort gestuele vormen zijn van gesproken talen en dat de Vlaamse Gebarentaal dus (gesproken) Nederlands is maar dan in (of met) gebaren, is nog wijdverspreid.

Vlaamse Gebarentaal, de gebarentaal die gebruikt wordt binnen de Vlaamse Dovengemeenschap, is niet beperkt, is niet universeel, is ook niet een soort "Nederlands maar dan in gebaren". Vlaamse Gebarentaal (of VGT) is een volwaardige, zelfstandige taal met een eigen lexicon (of gebarenschat)[2] en een eigen grammatica.

Dialecten[bewerken]

Tot voor kort werd wel eens beweerd dat er in Vlaanderen niet één gebarentaal was, maar wel een aantal dialecten en dat een Antwerpse dove een dove persoon uit West-Vlaanderen niet eens zou kunnen verstaan. Dat klopt echter niet. Een studie naar variatie in het lexicon van Vlaamse gebarentaalgebruikers heeft aangetoond dat die variatie inderdaad bestaat: Vlaamse Gebarentaal telt vijf dialecten die elk gebruikt worden in een regio die min of meer samenvalt met een Vlaamse provincie, omdat dit voortvloeit uit de locatie van de verschillende doveninstituten of -scholen. Tussen de Antwerpse, Limburgse, West-Vlaamse, Oost-Vlaamse en Vlaams-Brabantse varianten zijn er echter veel meer overeenkomsten dan er verschillen zijn. Het gaat dus wel degelijk om vijf varianten van één en dezelfde gebarentaal. Datzelfde onderzoek toont ook aan dat de verschillen in de toekomst enkel maar kleiner zullen worden. Vlaamse Gebarentaal kent momenteel een spontaan standaardiseringsproces waarbij de vijf varianten als het ware in elkaar vloeien.

Erkenning van de Vlaamse Gebarentaal[bewerken]

Aanhaling uit de toelichting bij het voorstel van decreet[3]:

Culturele erkenning houdt dus in dat de Vlaamse overheid de Vlaamse Gebarentaal erkent als de volwaardige taal van de Dovengemeenschap in Vlaanderen. Die 'erkenning' omvat hierbij de drie betekennissen van het woord: (1) de Vlaamse overheid bevestigt de juistheid van het feit dat de Vlaamse Gebarentaal de taal is van de Dovengemeenschap in Vlaanderen, (2) de Vlaamse overheid aanvaardt het bestaan van die taal ook op juridisch vlak en behandelt ze als dusdanig en (3) de Vlaamse overheid uit haar waardering voor deze taal.
Het is echter van belang dat die erkenning niet symbolisch blijft. Culturele erkenning brengt immers een aantal morele plichten met zich mee die enerzijds verankerd moeten worden in decreten van het Vlaams Parlement of die anderzijds acties vragen van de Vlaamse Regering.

Op 26 april 2006 werd in de plenaire zitting van het Vlaams Parlement, op unanieme wijze, de Vlaamse Gebarentaal officieel erkend.[4] [5][6]

Dit werd bereikt na een jarenlange strijd van de Vlaamse Dovengemeenschap. Het gelijktijdig zetelen van Helga Stevens in het Vlaams parlement, plus, de succesvolle petitie van het Doof Actie Front,[7] hebben hierbij als dankbare katalysator gewerkt.

Inmiddels blijft de erkenning van gebarentalen in de internationale dovengemeenschap één van de grootste agendapunten.

Verschillende gebarentalen[bewerken]

Land/regio Gebarentaal Gesproken taal
Vlag van België België (Flag of Wallonia.svg Franse Gemeenschap) LSFB Frans-Belgische Gebarentaal Langue des Signes de Belgique Francophone Frans
Vlag van België België (Flag of Flanders.svg Vlaanderen) VGT Vlaamse Gebarentaal Vlaamse GebarenTaal Nederlands
Vlag van China China CSL Chinese Gebarentaal Chinese Sign Language Chinees
Vlag van Duitsland Duitsland DGS Duitse Gebarentaal Deutsche GebärdenSprache Duits
Vlag van Frankrijk Frankrijk LSF Franse Gebarentaal Langue des Signes Française Frans
Vlag van Nederland Nederland NGT Nederlandse Gebarentaal Nederlandse GebarenTaal Nederlands
Vlag van Nicaragua Nicaragua ISN Nicaraguaanse Gebarentaal Idioma de Signos Nicaragüense Spaans
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk ÖGS Oostenrijkse Gebarentaal Österreichische GebärdenSprache Duits
Vlag van Turkije Turkije TİD Turkse Gebarentaal Türk İşaret Dili Turks
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk BSL Britse Gebarentaal British Sign Language Engels
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten ASL Amerikaanse Gebarentaal American Sign Language Engels
Vlag van Zweden Zweden STS Zweedse Gebarentaal Svenskt teckenspråk Zweeds
Vlag van Zwitserland Zwitserland (Duitstalig Zwitserland) DSGS Zwitserduitse Gebarentaal DeutschSchweizer GebärdenSprache Duits
Vlag van Zwitserland Zwitserland (Romandië) LSFSR Zwitsers-Franse Gebarentaal Langue des Signes Française de Suisse Romande Frans

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Het Vlaams Gebarentaalcentrum houdt zich vooral bezig met initiatieven die gericht zijn op het onderwijs van en onderzoek naar de Vlaamse Gebarentaal.
  1. Fevlado is de afkorting van Federatie voor Vlaamse Doven Organisaties
  2. (nl) wikilink - Een Woordenboek Vlaamse Gebarentaal is door de universiteiten van Gent, Brussel en Antwerpen ontwikkeld.
  3. Voorstel van Decreet, 15 februari 2006;
  4. Verslag, 13 april 2006;
  5. Aangenomen tekst in de plenaire vergadering, 26 april 2006;
  6. Dit voorstel is bekrachtigd in mei 2006 en als decreet gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 17 juli 2006: Volledig procedureverloop.
  7. Het Doof Actie Front  komt op voor de Vlaamse Gebarentaal en de belangen van haar gebruikers.