Vleesvervanger
Vleesvervangers worden gemaakt van eiwitten uit planten of schimmels. Het eiwit kan bijvoorbeeld afkomstig zijn van planten (bijvoorbeeld noten, of peulvruchten zoals met name sojabonen, maar ook (kikker-)erwten, tuinbonen en pinda's), schimmels (zoals paddenstoelen), zuivel of ei. Vleesvervangers (het woord zegt het al) zijn bedoeld om de functie van vlees als maaltijdcomponent bij de warme maaltijd, of de functie van vleeswaren als snack of als broodbeleg, te vervangen. Sommigen doen dit vanwege de voedingsstoffen, anderen gaat het slechts om een 'hartigheid' bij de maaltijd. De term is wat verwarrend omdat de meeste vegetariërs een voedingspatroon hebben waarbij gevarieerd eten centraal staat. Het woord veronderstelt dat een onderdeel uit het gangbare menu vervangen zou moeten worden. Beter is te spreken van een plantaardig of ander eiwitproduct (zie ook: Trivia).
Inhoud |
[bewerken] Gebruik
De producten zijn oorspronkelijk gemaakt voor vegetariërs, maar worden in toenemende mate ook gegeten door consumenten die minder vlees willen eten. Ze zijn niet noodzakelijk geschikt voor veganisten. Vleesvervangers op basis van planten, schimmels of lupine zijn in principe geschikt voor veganisten. Soms bevatten deze echter ook (kleine hoeveelheden) ei, caseïne of zuivel, wat ze dan ongeschikt maakt voor veganisten. Een vleesvervanger is niet hetzelfde als kweekvlees dat uit dierlijke cellen gekweekt wordt. In 2009 werd er in Nederland voor 62 miljoen euro aan vleesvervangers omgezet. [1]
TVP is de laatste jaren verkrijgbaar in steeds meer verscheidene vormen en groottes, zoals gruis of granules (voor 'gehakt'), brokken, stukjes en reepjes, en grote lappen (voor 'schnitzels'). Het is de vleesvervanger waar de consument zelf burgers en dergelijke mee kan vervaardigen zonder overgeleverd te zijn aan de soms saaie vlugklaarproducten van de supermarkt.
[bewerken] Geschiedenis
Traditionele sojaproducten als tofoe en tempeh zijn al langer bekend in Nederland, geïntroduceerd dankzij ons koloniaal verleden. In Indonesië is het bekend als tahoe (ook wel tao-hu), maar in Japan was al vele eeuwen bekend als 'tofu', waar leerlingen het vakmanschap leren van een tofu-meester. In het Oosten zijn tofu-winkels even talrijk als bakkerijen bij ons in het Westen. Door de rijke historie zijn er in Japan gespecialiseerde tofu-restaurants te vinden die reeds langer dan vier eeuwen in honderden diverse soorten tofu bereiden. De oudste gevonden Zen-tofu recepten van Boeddhistische monniken stammen uit de 13e eeuw. [2]
De Zevendedagsadventisten, die gezonde en vegetarische voeding promoten vanuit hun geloofsovertuiging, heeft een grote invloed gehad in de Westerse ontwikkeling van vegetarische voeding. Denk hierbij aan zevendedagadventist Dr. J.H. Kellogg (van onder meer de cornflakes) of producenten als La Sierra Foods en Worthington Foods. In 1922 werd TVP onder de naam 'Soy Bean Meat' in Tennessee (VS) als eerste commercieel op de markt gebracht. [3] [4] Zo werd TVP ontwikkeld door Ellen G. White, oprichtster van de Zevendedagsadventisten in de Verenigde Staten.
[bewerken] Heden
Nieuwer zijn vleesvervangers van zuivel (bijvoorbeeld Valess) of schimmelculturen (bijvoorbeeld Quorn). Een assortiment van vleesvervangende producten is te koop in bijna iedere supermarkt en natuurvoedingswinkel. Vaak betreft het imitaties van vleesproducten (burger, schnitzel, filet, balletjes), soms ook meer creatieve nieuwe producten (bijvoorbeeld rondo's en groenteschijven). [5]. Het product 'Beeter' van producent Ojah is vooralsnog alleen gebaseerd op soja, is de eerste vleesvervanger met vezels (imitatie van spiervezels in echt vlees) en werd najaar 2010 op kleine schaal op de markt gebracht[1]. Medio 2011 opende Ojah haar eigen productiefabriek in Nederland.
In de toekomst kunnen ook algen als eiwitbron gebruikt worden, omdat algen voor 50% uit eiwit bestaan. Ook is het denkbaar om delen van de suikerbiet die ongeschikt zijn voor suikerproductie als bron voor vleesvervangers te gaan gebruiken.
[bewerken] Merken
- Alpro
- Beeter
- GoodBite
- Gourmet's Vegi
- Provamel (biologisch)
- SoFine
- Tartex (biologisch)
- Tivall
- Soyes
- Quorn
- Valess
- Vegan Wonderland
- Veggie deluxe
- (De) Vegetarische Slager
- Vivera
[bewerken] Trivia
Vaak wordt soja als 'vleesvervanger' aangeduid, maar TVP wordt juist vanwege de hoeveelheid hoogwaardige plantaardige eiwitten en haar cholesterol-arme kwaliteit, in grote hoeveelheden aan vleesproducten toegevoegd door de vleesindustrie, [6] onder de noemers 'vullers' en 'meat-extenders'. In vakbladen van de vleesindustrie zijn tijdens het doorbladeren zelfs meer advententies te vinden van TVP-producenten dan in magazines voor vegetariërs.[7][8][9][10] De term 'vervanger' voor vlees is dus feitelijk niet een juiste, ook niet waar het het gebruik door vegetariërs in plaats van vlees betreft.
[bewerken] Externe websites
[bewerken] Bronnen
- ↑ a b Volkskrant Magazine 11 Sep 2010, pp 40-42.
- ↑ The little tofu book, by Linda Sonntag - 1987 Piatkus, London (ISBN 9062914454)
- ↑ The Seventh-Day Adventists and Ellen G. White: Diet, Health & Vegetarianism, by William Shurtleff and Akiko Aoyagi, Soyinfo Center, Lafayette, California (VS)
- ↑ Vegetarian cooking for dummies, Suzanne Havala bij uitgeverij 'Foster City' (ISBN 9043006092)
- ↑ Voedingscentrum: Wat zijn goede alternatieven voor vlees?
- ↑ Heinz, G. & Hautzinger, P. "Meat Processing Technology", "Food and Agriculture Organization", 2007.
- ↑ Meat International – Worldwide magazine on meat trade and technology en World Poultry – Magazine on production Processing & Marketing, uitgeverij Reed Business
- ↑ Vlaamse EVA-Magazine
- ↑ Magazine Leven van de Nederlandse Vegetariërs Bond (NVB)
- ↑ BBC's vegetarisch magazine 'Good Food'
