Vlet
Een vlet is een klein vaartuig van hout, staal of tegenwoordig ook kunststof.
Qua afmetingen en gebruik wordt het tot de sloepen gerekend, maar door het bovenwater oplopende vlak (bodem) is het een aak. Het verschil met een sloep is de aan de voorzijde schuin oplopende bodem en zijden van de vlet, (de voorsteven van een sloep is vrijwel recht en verticaal) en het ontbreken van een middenkiel, maar er zijn twee kimkielen.
Uit de oorspronkelijke roei- en zeilvletten zijn de motorvletten ontwikkeld. Deze vletten zijn buitengewoon sterk door de ronde rompvorm; daardoor zijn ze ook heel erg wendbaar en zeewaardig. Motorvletten zijn veel gebouwd voor baggerbedrijven, die er uitstekende werkschepen aan hadden. Veel van deze vletten hadden ook een voorziening om te slepen. Deze motorvletten zijn dankzij de baggerindustrie over de gehele wereld uitgezworven. Vaak werden ze na afloop van een werk ter plaatse verkocht. Aangezien ze onverslijtbaar zijn kom je ze ook nu nog overal tegen.
Hoewel de oorspronkelijke vorm (ronde lijnen, alleen het achterschip was plat) heel lang gebruikt is zijn er in de jaren vanaf 1970 aangepaste ontwerpen gekomen, zoals de knikspantvlet en de multi-knikspant. Met name de multi-knikspant wordt veel toegepast in de jachtenbouw omdat deze eenvoudiger en dus goedkoper te bouwen zijn. Er is dan sprake van misschien wel 4 tot 6 'gangen' waaruit de romp wordt opgebouwd.
Veel motorvletten zijn ook in gebruik (geweest) als peilboot waarbij de geringe diepgang en de zeer grote wendbaarheid belangrijke voordelen waren. Bij dit laatste type was het belangrijk dat de schroef en het roer minder diep waren als de romp. Zodat in geval van vastlopen het vaartuig zichzelf los kon wrikken.
Nadat in de baggerindustrie door de schaalvergroting behoefte ontstond aan grotere werkschepen raakte de motorvlet daar uit de gratie. De kustverdedigingswerken - met name in Engeland tegen de eeuwwisseling - maakte het weer noodzakelijk om op ondiep water te kunnen werken. Aanvankelijk werden hiervoor ponton-achtige vaartuigen gebruikt maar om de nadelen qua vaareigenschappen hiervan te verbeteren werd toch weer een vlet-achtig vaartuig ontwikkeld. Deze Nederlandse ontwikkeling wordt het 'shoalbuster' type genoemd en werd ontwikkeld door de Nederlandse werf Damen. Deze 'shoalbuster' verenigt de eigenschappen in zich van vlet (de ronde vormen) en ponton (het draagvermogen); is zeer veelzijdig en wordt ook wereldwijd ingezet.
Inhoud |
[bewerken] Benaming
Vlet komt van vlot wat in oudnederlands ondiep betekent, een vlet of vlotschip was dus een ondiep stekend schip, met een platte bodem, waarmee je ook bij laagtij of lage waterstand de bestemming kon bereiken (je was er vlot). Het Engelse woord flat in de betekenis van plat is hiervan afkomstig.
[bewerken] Vletter
De bestuurder van een vlet wordt een vletter genoemd. Vletters worden vaak in associatie gebracht met baggeraars. Rond de 19de eeuw wordt de term ook gebruikt om een Loods aan te duiden.
[bewerken] Verschillen
Er zijn verschillende soorten vletten, De oude zijn altijd in hout gebouwd, als de ijs vlet,haringvlet en de Helderse vlet. de moderne voor pleziervaartuig gebruikte vletten zijn vaak in staal gebouwd zoals de Lelievletten en Beenhakker-vletten. In een vlet kun je over het algemeen roeien, wrikken en zeilen. Roeien gaat in een vlet meestal met zes personen en een roerganger. Wrikken gebeurt altijd door één persoon. Zeilen doe je in de grotere (meer dan viermeter) meest stalen vlet, met vier personen, de kleinere houten of kunststof vlet alleen of met twee. Bij het zeilen in een vlet maak je gebruik van een fok en een grootzeil. Vroeger was dit algemeen een spriettuig, maar nu veelal een toren of bazaantuig: zie tuigage
[bewerken] Heldersevlet
De helderse vlet is een houten scheepje gebouwd in de kop van Noord-Holland voor gebruik in de haven van Den Helder en voor de dobbervisserij op het wad. Het is rond van bouw en in plaats van een middenkiel zijn er twee kimkielen. Verder een platte spiegel, en de smalle huidgangen komen voor niet tegen een steven, maar lopen vloeiend naar boven, waar ze samenkomen in een klos. Omdat dit samen met de manier van voortbewegen door middel van het wrikken een ideaal scheepje was voor de smalle geulen op het wad is het tot 1950 op de wadden eilanden in gebruik gebleven. De laatste originele vletten sleten hun leven als plantenbak. Ze worden echter naar oud model weer gebouwd van hardhout met een motor, als pleziervaartuig.
[bewerken] Haringvlet
Ook ansjovis of botvlet genoemd. Een met een sprietzeil uitgeruste vlet voor de vangst van bot met hoekwant in de ondiepekust wateren en het wad, of de vangst van ansjovis met de ziënnetten. Omdat de ansjovis zeer winstgevend was werd er door jan en alleman op gevist met alles wat drijven kon, maar de vlet was net als de Staversejol bij uitstek geschikt voor het vissen met de tere ziënnetten door het ontbreken van zijzwaarden.
[bewerken] IJsvlet
Door de kimkielen en de lichte bouwwijze van de vlet kon hij in de winter ook op het ijs worden gebruikt voor het ijsvissen en botkloppen. Hij werd dan volgeladen met alle benodigde materialen en als een slede megenomen op het ijs.
[bewerken] Lelievlet
De lelievlet is de meest gebruikte stalen zeil-, roei- en wrikboot bij zeeverkennersgroepen van Scouting Nederland en bij het Zeekadetkorps Nederland. De lelievlet is een knikspantvlet en is gebaseerd op een ontwerp van Beenhakker. Omdat deze vlet - die tegenwoordig commercieel wordt gebouwd door Tukker en in projecten door scholen - bij het Zeekadetkorps Nederland geen lelievlet mag heten, spreekt men daar van een Beenhakkervlet. De term lelie verwijst namelijk naar de Franse lelie, het zeilteken van de vletten van Scouting.
 |
Zie de categorie Punts van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
