Vliegtuigramp Tenerife

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Vliegtuigramp Tenerife

simulatie van de botsing
Overzicht
Datum	27 maart 1977
Type ramp	Botsing op startbaan
Locatie	Tenerife, Canarische Eilanden
Doden	583
Gewonden	61
Vliegtuig(en)
Vliegtuigtype	Boeing 747-121
Registratienummer	N736PA
Maatschappij	Pan American World Airways
Vliegtuignaam	Clipper Victor
Vluchtnummer	PA1736
Passagiers	382
Bemanning	14
Overlevenden	61
Vliegtuigtype	Boeing 747-206B
Registratienummer	PH-BUF
Maatschappij	KLM
Vliegtuignaam	Rijn
Vluchtnummer	KL4805
Passagiers	234
Bemanning	14
Overlevenden	0
Lijst van vliegrampen
Portaal Luchtvaart

De Vliegtuigramp van Tenerife vond plaats op 27 maart 1977, toen op het Canarische eiland Tenerife twee vliegtuigen van het type Boeing 747 op elkaar botsten. Hierbij kwamen 583 mensen om. De vliegramp is, als de terroristische aanslagen op 11 september 2001 niet worden meegerekend, nog steeds de grootste ramp uit de luchtvaartgeschiedenis.

Op 27 maart 1977 was de Pan Am-vlucht 1736 anderhalf uur te laat uit Los Angeles vertrokken naar de Canarische Eilanden, met een tussenlanding in New York waar nog eens 103 passagiers instapten. Aan boord waren in totaal 364 Amerikaanse passagiers voor een cruise op de Middellandse Zee. Toen de Pan Am-Boeing Clipper Victor de eindbestemming Las Palmas de Gran Canaria naderde, kreeg gezagvoerder Victor Grubbs te horen dat de luchthaven tijdelijk was gesloten in verband met een bomaanslag door een door Antonio Cubillo geleide afscheidingsbeweging en telefonische dreiging met een tweede aanslag. Grubbs wilde blijven rondcirkelen tot de luchthaven weer open ging. Dit werd echter geweigerd en de vlucht werd omgeleid naar de luchthaven Los Rodeos op het 110 kilometer noordwestelijk gelegen eiland Tenerife, niet ver van de hoofdstad Santa Cruz de Tenerife. Daar kwam het toestel aan rond 14:00 plaatselijke tijd. Het moest wachten tot er verder gereisd kon worden naar Las Palmas.

KLM-vlucht 4805, een chartervlucht vol met vakantiegangers van Holland International, voornamelijk Nederlanders, was dezelfde ochtend vanuit Amsterdam vertrokken naar Las Palmas. Ook dit toestel, de KLM-Boeing De Rijn, moest uitwijken naar Tenerife. Het was daar circa 25 minuten vóór de Pan Am-Boeing aangekomen.

Rond 15:00 werd Las Palmas weer vrijgegeven. Er waren geen andere bommen gevonden. Probleem was nu dat een deel van de taxibaan op Los Rodeos vol stond met toestellen die waren uitgeweken van Las Palmas. Daarom zou gedeeltelijk de startbaan moeten worden gebruikt als taxibaan.

Het KLM-toestel stond om 16:50 op het punt om door te reizen naar Las Palmas. De gezagvoerder had het toestel laten voltanken, waarschijnlijk om verder oponthoud in Las Palmas voor de terugreis naar Amsterdam te voorkomen. Tijdens het tanken blokkeerde het KLM-toestel de doorgang van het Pan Am-toestel. Dit was allang klaar voor vertrek, maar moest wachten tot de KLM-Boeing was vertrokken; de Pan Am-Boeing zou direct daarna vertrekken. De instructies van de verkeerstoren volgend, taxiede het KLM-toestel de hoofdlandingsbaan af, maakte aan het eind een draai van 180 graden en wachtte op toestemming voor vertrek. Het weer verslechterde: er kwam mist opzetten en die werd steeds dikker.

[bewerk] Fatale gebeurtenissen

Terwijl het toestel van de KLM naar het begin van de startbaan taxiede, kreeg de Pan Am-Boeing instructies om over dezelfde baan te taxiën tot aan de derde afslag, om vervolgens naar het vertrekpunt te gaan via de parallelle taxibaan. De afslagen waren echter niet genummerd. Omdat afslag 3 na een scherpe bocht van 135 graden niet alleen terug naar het volgeparkeerde terminalgebied zou leiden maar bovendien niet kan worden genomen door een toestel met de afmetingen van een Boeing 747, nam de bemanning aan dat de verkeersleiding deze niet zou hebben bedoeld. Besloten werd, naar men aanneemt, door te taxiën tot de wel geschikte afslag C4. Er is echter ook een theorie dat door de hevige mist de bemanning van de Pan Am-Boeing de derde afslag totaal miste en daarom doorreed over de startbaan.

Intussen gaf de luchtverkeersleiding het KLM-vliegtuig een klaring voor de route die genomen moest worden na vertrek. Aangezien er dichte mist was, met een zicht van ongeveer 300 meter, konden de KLM-piloten de voor hen op de startbaan taxiënde Pan Am-Boeing niet zien. Bovendien kon geen van beide vliegtuigen worden gezien vanaf de verkeerstoren, die niet was uitgerust met grondradar voor de banen.

Co-piloot Klaas Meurs was nog bezig de klaring van de verkeerstoren voor de vlucht te herhalen, toen gezagvoerder Jacob Veldhuyzen van Zanten zonder toestemming aan de start begon. Meurs restte niet anders dan de toren te melden: "We are at take-off." of "We are uh-taking-off." Omdat toestemming daarvoor nog niet was verleend, zag de toren dit als een bevestiging dat het KLM-toestel gereed stond voor vertrek en zei dat het moest klaarstaan voor verdere instructies. De Pan Am-bemanning meldde de toren dat men nog steeds op de startbaan aan het taxiën was. De twee berichten werden bijna gelijktijdig verzonden, maar geen van beide werd gehoord in de KLM-Boeing. Wel ving boordwerktuigkundige Willem Schreuder van het KLM-toestel op dat de verkeersleiding aan het Pan Am-toestel vroeg zich te melden zodra het de startbaan had verlaten. Hij vroeg daarop zijn gezagvoerder of het Pan Am-toestel wel van de startbaan was. Ofschoon dit niet het geval was, antwoordde Veldhuyzen van Zanten bevestigend.

Zodra de bemanning van de taxiënde Pan Am-Boeing de lichten van het aanstormende KLM-toestel zag, probeerde Grubbs zijn toestel scherp naar links van de startbaan weg te draaien, maar het was te laat. Ook een poging van Veldhuyzen van Zanten om door snel opstijgen nog over het Pan Am-toestel heen te wippen mocht niet baten. Hij trok zo abrupt op dat de staart van zijn toestel een groef van 22 meter in de startbaan maakte. De KLM-Boeing kwam niet over de Pan Am-Boeing heen doordat hij van tevoren heel veel getankt had. De neus van de KLM miste de Pan Am, maar de motoren boorden zich in het dak van het Amerikaanse vliegtuig. Het KLM-toestel, dat net los van de grond was, raakte om 17:06:50 plaatselijke tijd het Pan Am-toestel in de rechterflank. Een deel van de romp van de Pan Am-Boeing werd uit elkaar gescheurd. De KLM-Boeing vloog nog 150 meter door en crashte op de baan. Beide toestellen vlogen in brand. In het KLM-toestel kwamen alle 234 passagiers en de veertien bemanningsleden om. Van het Pan Am-toestel overleefden in eerste instantie 70 inzittenden de ramp. Negen van hen overleden later in het ziekenhuis. Zo kwamen uiteindelijk 335 van de 396 inzittenden om, onder wie negen van de zestien bemanningsleden. De Pan Am-gezagvoerder Victor Grubbs was een van de overlevenden.

Uit de Nederlandse groep die zich met het bergen en identificeren van de slachtoffers bezig hield, is later het Rampen Identificatie Team (RIT) ontstaan, dat onder meer bij de Bijlmerramp werd ingezet.

[bewerk] Schematisch

• De vliegtuigen staan geparkeerd aan het einde van de taxibaan. De KLM staat voor de Pan Am.
• De KLM is aangekomen bij het begin van baan 30 en staat klaar voor vertrek.
• De Pan Am is de eerste afslag gepasseerd.
• De Pan Am is de tweede afslag gepasseerd.
• De Pan Am heeft de derde afslag gemist. De KLM is begonnen aan de start.
• De Pan Am probeert de baan te verlaten, maar wordt geraakt door de KLM.

[bewerk] Onderzoek en maatregelen

Hoewel de ramp op Spaans grondgebied plaatsvond gingen de Amerikanen en de Nederlanders niet akkoord met een louter Spaans onderzoek. Uiteindelijk werd de ramp zowel door Spaanse autoriteiten als door Boeing, Pan Am, KLM, de National Transportation Safety Board (NTSB) en de Raad voor de Luchtvaart onderzocht.

Uit onderzoek van de cockpit voice recorders, de flight data recorders en de recorders in de verkeerstoren bleek dat de KLM-gezagvoerder enkele instructies van de verkeerstoren verkeerd had geïnterpreteerd. Dit was deels het gevolg van gebruik van dezelfde radiofrequentie (waardoor berichten van beide vliegtuigen naar de toren en vice versa elkaar stoorden), deels vanwege de niet-standaardzinnen die de KLM-bemanning en de verkeerstoren gebruikten en deels doordat Veldhuyzen van Zanten blijkbaar te snel conclusies trok. Dit laatste vonden de onderzoekers moeilijk voorstelbaar, aangezien de gezagvoerder bekend stond als een eersteklas piloot die andere KLM-vliegers had opgeleid. Toen zij de banden voor het eerst afluisterden begrepen zij aanvankelijk zelfs niet dat het toestel op het moment van het bevestigen van de vluchtroute aan de toren, de start reeds had ingezet.

Het bleek dat de radiotoren tegen het KLM-toestel zei: "Ok, wacht op instructies om op te stijgen." Op het moment dat dit werd gezegd begon ook de bemanning van het Pan Am-toestel te spreken. Hierdoor ontstond een heterodyne, waardoor van Zanten hoorde: "Ok" en daarna een storing. Van Zanten nam (kennelijk) aan dat dit de bevestiging was om op te stijgen.

Bij het ongeduld van Veldhuyzen van Zanten heeft wellicht meegespeeld dat de vlucht al uren vertraagd was. Nog niet zo lang voor het ongeluk was een nieuwe werk- en rusttijdenregeling ingevoerd. Uit overleg met het KLM-hoofdkantoor was hem bekend dat verdere vertraging ertoe zou kunnen leiden dat de KLM-bemanning tijdens de retourvlucht naar Amsterdam over het maximum aantal werkuren van die dag zou raken. De bemanning zou dan op Las Palmas haar verplichte rusttijd moeten nemen of moeten worden vervangen. Vervanging was echter niet mogelijk en daardoor zou verdere vertraging een verplichte overnachting van de passagiers betekenen met bijbehorende kosten.

Daarom ook had Veldhuyzen van Zanten de KLM-Boeing op Tenerife vol laten tanken, zodat hij Amsterdam kon bereiken en na landing op Gran Canaria geen verdere vertraging zou oplopen. De ironie is dat door het voltanken van de KLM-Boeing, uit voorzorg om nog meer vertraging te voorkomen, deze waarschijnlijk net te zwaar was om snel(ler) op te stijgen. Mogelijk had het ongeluk niet plaatsgevonden als de KLM-Boeing niet volgetankt was geweest.

Veldhuyzen van Zanten had veel ervaring met het trainen van piloten op een flightsimulator. Bij dergelijke trainingen werd echter doorgaans nogal losjes met de toestemming voor vertrek omgesprongen omdat Veldhuyzen van Zanten dan tevens optrad als gesimuleerde verkeersleiding. Hij was pas recent weer zelf gaan vliegen. Co-piloot Meurs, door Veldhuyzen van Zanten opgeleid, had nog maar weinig vlieguren op de Boeing 747. Het verschijnsel dat hier wellicht optrad werd door het onderzoeksteam 'leraarsyndroom' genoemd. Mogelijk hebben bij Veldhuyzen van Zanten in zijn verschillende rollen als leraar en captain tijdens de start realiteit en fictie door elkaar gespeeld. Zijn gezag en ervaring lijken zich hier tegen hem gekeerd te hebben.

Zowel Spaanse als Amerikaanse rapporten legden een groot deel van de schuld bij de KLM-bemanning. Het rapport van de Nederlandse Raad voor de Luchtvaart deed dit in veel mindere mate. Hierin werd de menselijke factor die bij dit ongeluk een grote rol had gespeeld, zoveel mogelijk weggemoffeld. KLM nam uiteindelijk 70 procent van de schuld op zich, Pan Am 30 procent.

Als gevolg van de ramp werden radicale veranderingen doorgevoerd zowel in de internationale luchtvaartregels als aan vliegtuigen. Het werd wereldwijd regel dat verkeerstorens en piloten Engelse standaardzinnen gebruiken. Vliegtuigfabrikanten begonnen apparatuur toe te voegen waarmee men door mist kan kijken. Ook cockpitprocedures werden gewijzigd: de hiërarchische verhoudingen werden verminderd en er werd meer aandacht besteed aan het nemen van besluiten na wederzijdse instemming. In de luchtvaartindustrie staat dit bekend als crew resource management, tegenwoordig onderdeel van de standaardtraining bij alle grote luchtvaartmaatschappijen.

Omdat het rond de luchthaven Los Rodeos dikwijls mistig is werd in het zuiden van Tenerife een tweede luchthaven aangelegd: luchthaven Reina Sofia. Deze luchthaven wordt tegenwoordig voor internationale vluchten gebruikt. Los Rodeos is hoofdzakelijk nog in gebruik voor vluchten tussen de Canarische Eilanden en beschikt inmiddels over een grondradar.

[bewerk] Monumenten, herdenking

Op de Amsterdamse begraafplaats Westgaarde bevindt zich het veld waar het merendeel van de Nederlandse slachtoffers is begraven, met een monument voor de slachtoffers van de ramp.

In 2002 is de Stichting Nabestaanden Slachtoffers Tenerife opgericht.

Op 27 maart 2007, 30 jaar na de ramp, werd op initiatief van de Stichting in het Auditorio de Tenerife van Santa Cruz de Tenerife de eerste internationale herdenkingsdienst voor de slachtoffers gehouden. Diezelfde dag werd op de Mesa Mota het International Tenerife Memorial onthuld. Dit 18 meter hoge monument in de vorm van een wenteltrap is gemaakt door de kunstenaar Rudi van de Wint. De herdenkingsplechtigheid en de onthulling van het monument zijn 27 maart 2008 vastgelegd in boek en op dvd.

[bewerk] Trivia

• De bij de ramp betrokken Boeing-747 van Pan Am voerde op 21 januari 1970 de allereerste Boeing-747-vlucht uit, van New York naar Londen.
• Veldhuyzen van Zanten, de piloot van het KLM-toestel, werd enkele jaren ervoor afgebeeld op reclameposters van de KLM. In de luchtvaartbranche was Veldhuyzen van Zanten een gerespecteerd piloot.
• Toen de KLM-directie van de ramp hoorde was de eerste reactie: "Waar zit Veldhuyzen van Zanten? Stuur hem onmiddellijk naar Tenerife om de zaak te onderzoeken!"
• Robina van Lanschot is de enige passagier van de verongelukte KLM-Boeing die aan de ramp ontsnapte. Ze zou in Las Palmas overstappen naar Tenerife, maar door de plotseling ingelaste tussenstop op Tenerife was ze al op haar bestemming. Zij verloor haar collega en aanstaande schoonzus Yvonne Wessels.

[bewerk] Slachtoffers van het KLM-toestel

De meeste van de 248 slachtoffers uit de KLM-Boeing 747 PH-BUF zijn in een massagraf op Uitvaartpark Westgaarde in Amsterdam begraven.

Bemanning van vlucht KL 4805

• Jaap (J. L.) Veldhuyzen van Zanten, Sassenheim, 50 jaar, gezagvoerder
• Klaas Meurs, Amstelveen, 42 jaar, eerste officier (begraven Algemene begraafplaats Opperdoes)
• Willem Schreuder, Voorburg, 48 jaar, boordwerktuigkundige
• C.W. Sonneveld, Haarlem, 46 jaar, purser
• Bertie (A.Th.A.) van Straaten, Schijndel, 42 jaar, assistent-purser (begraven begraafplaats St. Martinusstraat Beek (L))
• Helena Wilhelmina Fleur-Toby, Amstelveen, 27 jaar
• Angelique Caroline Bouvy, Noordwijk aan Zee, 24 jaar
• Mevr. B.M. Joosse-Wildschut, Castricum, 24 jaar
• Mevr. W.M. Keulen, Amsterdam, 30 jaar
• Anneke (J. M. L.) van Staveren-Maréchal, Alkmaar, 32 jaar
• Mevr. J.H.M. Schuurmans-Timmermans, Amersfoort, 30 jaar
• Marceline Mey-Lefeber, Amsterdam, 32 jaar
• Mevr. M.E. Viergever-Drent, Broek in Waterland, 29 jaar
• Ria (M.M.) Tom-Karseboom, Sassenheim, 35 jaar

Passagierslijst van vlucht KL 4805

[bewerk] A

• Michel Agsteribbe, Amsterdam, 66 jaar
• Christina Agsteribbe-Van Furth, Amsterdam, 64 jaar
• E. Arends, Arnhem, 25 jaar

[bewerk] B

• L. Bartels, Diemen, 44 jaar
• Mevr. E.C.M. Bartels-van Lingen, Diemen, 34 jaar;
• J.C.M. Beeris, Zeist, 50 jaar
• Mevr. J. Beeris-Van Essen, Zeist, 45 jaar
• J. Beeris, Zeist, 7 jaar (j.)
• W.H. Beke, Haren, 56 jaar
• Mevr. E.M. Beke-De Jong, Haren, 50 jaar
• Kees (C.G.) Bekker, Bodegraven, 31 jaar
• Marijke Bekker-Groenewoud, Bodegraven, 33 jaar
• Kees (C.H.) Bekker, Bodegraven, 7 jaar
• Gertjan Bekker, Bodegraven, 12 jaar
• K. Bereiter, Vogelenzang, 45 jaar
• Mevr. L. Bereiter-Van Lingen, Vogelenzang, 36 jaar
• Harrie van der Berg, Vinkel (gem. Nuland), 51 jaar
• Dien (R.) van der Berg-Van der Heijden, Vinkel (gem. Nuland), 52 jaar
• Tom (T.G.J.J.) Blekemolen, Purmerend, 27 jaar
• Suzanne Blekemolen-Broertjes, Purmerend, 22 jaar
• D. van de Bogert, Schore, 64 jaar
• C.J. Boon, Heerhugowaard, 35 jaar
• Mevr. L. Boon-Goossens, Heerhugowaard, 39 jaar
• R. Boon, Heerhugowaard, 7 jaar (j.)
• Mevr. Y.L. Bosma, Amsterdam, 22 jaar (begraven Begraafplaats Zorgvlied Amsterdam)
• C.M. Bouman, Santpoort, 22 jaar
• F. Bril, Reeuwijk, 36 jaar
• Mevr. C.S. Bril-Bolkenbaas, Reeuwijk, 32 jaar
• F. Bril, Reeuwijk, 6 jaar (j.)
• M. Bril, Reeuwijk, 3 jaar (j.)
• Corrie (C.J.M.) Broek-Op 't Hoog, Hoogeloon, 29 jaar
• Mevr. S. Bujalla, Essen (Duitsland), 30 jaar
• A. Bul, Mijdrecht, 46 jaar
• Mevr. O.A. Bul-De Boer, Mijdrecht, 45 jaar
• H.A. Bul, Mijdrecht, 15 jaar (m.)
• A. Bul, Mijdrecht, 13 jaar (m.)
• T.J. Burger, Kolhorn, 50 jaar
• Mevr. B. Burger-Bakker, Kolhorn, 50 jaar
• Cor (C.J.) Buys, Oud Loosdrecht, 48 jaar (begraven Begraafplaats Oud-Loosdrecht (NH))
• Ann (J.P.H.) Buys-Spruijt, Oud Loosdrecht, 46 jaar (begraven Begraafplaats Oud-Loosdrecht (NH))

[bewerk] C

• Wim (W.P.C) van Campfort, Eindhoven, 33 jaar
• Beppy (A.H.F) van Campfort-van Beek, Eindhoven, 34 jaar
• W.L. de Cock Buning, Voorburg, 73 jaar
• Mevr. J. de Cock Buning-Kuiper, Voorburg, 76 jaar
• Tinus (M.) Corbée, Sneek, 36 jaar
• Rika (H.T.) Corbée-Van der Werf, Sneek, 32 jaar
• Dikkie Corbée, Sneek, 12 jaar
• Jeanine Corbée, Sneek, 10 jaar
• Mirjam Corbée, Sneek, 8 jaar
• C. Crouwel, Capelle aan den IJssel, 41 jaar
• Mevr. I. Crouwel-Steketee, Capelle aan den IJssel, 37 jaar
• I.P.V. Crouwel, Capelle aan den IJssel, 8 jaar (m.)
• E.R.A. Crouwel, Capelle aan den IJssel, 7 jaar (j.)

[bewerk] D

• Mevr. H. van Delden, Den Haag, 36 jaar
• Mevr. R.T.M. Diepraam-Bosma, Amsterdam, 31 jaar (begraven Begraafplaats Zorgvlied Amsterdam)
• M. Diepraam, Amsterdam, 5 jaar (j.) (begraven Begraafplaats Zorgvlied Amsterdam)
• J.A. Diepraam, Amsterdam, 1 jaar (j.) (begraven Begraafplaats Zorgvlied Amsterdam)
• Mevr. C.W. van Dongen, Amsterdam, 37 jaar
• W. van Driel, De Bilt, 28 jaar
• Mevr. J.H. Droogleever-De Rave, Rotterdam, 46 jaar
• M. Droogleever, Rotterdam, 14 jaar (j.)
• P. Droogleever, Rotterdam, 9 jaar (j.)
• Hans (J.B.) van Druten, Amsterdam, 42 jaar

[bewerk] E

• J.C. Eekhout, Den Bosch, 30 jaar
• Mevr. M.C.P.F. Eekhout-Van der Steen, Den Bosch, 30 jaar
• S. Eekhout, Den Bosch, 2 jaar (m.)
• M. Eekhout, Den Bosch, 1 jaar (j.)
• Willie (W.A.C) van Eeten, Eindhoven, 27 jaar
• S.G. Eichhorn, Arnhem, 30 jaar
• Mevr. A. Eichhorn-Klop, 28 jaar
• Mevr. C.L. van de Elshout, Den Haag, 55 jaar

[bewerk] F

• J.H.N. Faassen, Den Haag, 31 jaar
• Mevr. E.C.M. Faassen-Van Vliet, 24 jaar
• G.W. Feuth, Zoeterwoude, 49 jaar

[bewerk] G

• F. Gantschnigg, St. Johann (Oostenrijk), 30 jaar
• B. Gantschnigg, St. Johann (Oostenrijk), 4 jaar (m.)
• Mevr. MJ. Geurts, Eindhoven, 21 jaar
• D.R.E. Gillis, Geysteren (Amerikaan), 49 jaar
• Mevr. J.E. Gillis, Geysteren (Amerikaanse), 47 jaar
• Jules Goudstikker, Bergen op Zoom, 56 jaar
• Marietje (M.V.) Goudstikker-Mion, Bergen op Zoom, 47 jaar
• C.J. van der Graaf, Utrecht, 53 jaar
• Mevr. W.N.A. van der Graaf-Huissen, Utrecht, 52 jaar
• Egbert Groen, Hoofddorp, 35 jaar (begraven Algemene begraafplaats Wilgenhof Hoofddorp)
• Anna (A.N.) Groen-Kant, Hoofddorp, 32 jaar (begraven Algemene begraafplaats Wilgenhof Hoofddorp)
• Gerrit Groenewoud, Badhoevedorp, 60 jaar (begraven Algemene begraafplaats Wilgenhof Hoofddorp)
• Rie (M.) Groenewoud-Jansen, Badhoevedorp, 58 jaar (begraven Algemene begraafplaats Wilgenhof Hoofddorp)
• Tini Groenewoud, Badhoevedorp, 16 jaar (begraven Algemene begraafplaats Wilgenhof Hoofddorp)
• W.C. Groot, Zwolle, 39 jaar
• Mevr. G. Groot-Battavee, Rotterdam, 36 jaar
• Mevr. E. Groot-Smith, Zwolle, 41 jaar

[bewerk] H

• G.J.A. Haarman, Weerselo, 34 jaar
• Mevr. W.P.F. Haarman-Siemerink, Weerselo, 33 jaar
• A. Haeck, Akersloot, 37 jaar
• Mevr. W.M. Haeck-Ottevanger, Akersloot, 32 jaar
• H.J. van Hamburg, Rotterdam, 44 jaar
• A.M. van Hamburg-Corpeleyn, Rotterdam, 42 jaar
• J. van Hamburg, Rotterdam, 9 jaar (j.)
• J.C. den Hartog, Hoorn, 34 jaar
• Mevr. M.J.C. Heisterkamp, Amsterdam, 31 jaar
• K. Heisterkamp, Amsterdam, 6 jaar (m.)
• Mevr. G. W. Helmink-Hendriks, Varsseveld, 54 jaar
• Mevr. E. van de Heuvel-Timofeef, Den Haag, 31 jaar
• Mevr. IJ. van de Heuvel-Van Schaik, Den Haag, 53 jaar
• Rietje (M. J.) D'Hondt-Pieterson, Hilversum, 57 jaar
• Elisabeth (E.M.T.) Op 't Hoog-Van Doormaal, Moergestel, 63 jaar
• Mieke (M.C.C.) Op 't Hoog-Van Doormaal, Moergestel, 25 jaar
• Annie (J.C.M) van den Hout-Op 't Hoog, Oisterwijk, 28 jaar

[bewerk] I

• P.L. Ittmann, Arnhem, 28 jaar
• Mevr. M.C.J. Ittmann-Uyting, Arnhem, 24 jaar

[bewerk] J

• Mevr. E. Jelgerhuis Swildens-Crans, Den Helder, 35 jaar
• Mevr. J.G. de Jong-Van Brussel, Rotterdam, 62 jaar

[bewerk] K

• F.H. Klappe, Schiedam, 45 jaar
• Mevr. C.H. Klappe-Van Buuren, Schiedam, 44 jaar
• Mevr. H.A. de Kleijn, Schore, 39 jaar
• Mevr. E.H. Klimmert-Van Waard, Enschede, 63 jaar
• Jan Klingers, Westzaan, 48 jaar (begraven Algemene begraafplaats Westzaan)
• Anniqje Klingers-Spoelders, Westzaan, 41 jaar (begraven Algemene begraafplaats Westzaan)
• N. Kloet, Reeuwijk, 21 jaar
• Mevr. J.E.M. Kolenberg, Andijk, 27 jaar
• Mevr. B. Krawinkler, St. Johann (Oostenrijk), 30 jaar

[bewerk] L

• Mevr. A.R. van der Louw, Amsterdam, 20 jaar

[bewerk] M

• H.K.P Manders, Den Haag, 65 jaar
• Mevr. J.E. Manders-Hartgring, Den Haag, 67 jaar
• R.J. Massaar, Schipluiden, 41 jaar
• Mevr. G.E. Massaar-Honders, Schipluiden, 35 jaar
• Mevr. E.J. van Meteren-De Boer, Amsterdam, 36 jaar
• R. van Meteren, Amsterdam, 11 jaar (j.)
• G. de Meyer, Rotterdam, 44 jaar
• R. van Moock, Amsterdam, 30 jaar
• Mevr. W.C. van Moock-Van Dijk, Amsterdam, 34 jaar
• Hanneke (J.H.) Mosterd, Zwolle, 22 jaar

[bewerk] N

• G.F. Nadort, Amsterdam, 51 jaar
• Mevr. P. Nadort-Van de Oudeweetering, Amsterdam, 55 jaar
• Everdina (E.J.) Navis-Ter Horst, Varsseveld, 56 jaar
• Mevr. M. Negenman, Hem (N.H.), 32 jaar
• J.A. Niemeyer, Eindhoven, 23 jaar
• J.H.G. Nijssen, Essen (Duitsland), 44 jaar

[bewerk] O

• P. Oosterom, Krimpen aan de Lek, 37 jaar
• Mevr. G. Oosterom-De Koning, Krimpen aan de Lek, 35 jaar
• P. Oosterom, Krimpen aan de Lek, ? jaar (j.)
• J. Oosterom, Krimpen aan de Lek, 8 jaar (j.)
• K. Oosterom, Krimpen aan de Lek, 7 jaar (j.)

[bewerk] P

• Mevr. I.I. Pabon, Arnhem, 25 jaar
• J.J. Paul, Nieuwerkerk aan de IJssel, 34 jaar
• Mevr. B.M. Paul-Dinkelaar, Nieuwerkerk aan de IJssel, 31 jaar
• M.R. Paul, Nieuwerkerk aan de IJssel, 9 jaar
• J.C.M. Peerdeman, Zwaag, 29 jaar
• D.E. Penate, Rhoon, 15 jaar (m.)
• G. van Piggelen, Driebergen, 52 jaar
• Mevr. J.C. van Piggelen-Peterson, Driebergen, 53 jaar
• Mevr. A.J. Plaat-Meijer, Amsterdam, 46 jaar
• Maria (M.A.) Poelman-Schouten, Loon op Zand, 35 jaar
• J. Pol, Amersfoort, 54 jaar
• Mevr. J. Pol-Vos, Amersfoort, 49 jaar
• Mevr. L.A. Post, Santpoort, 22 jaar
• Adriaan (A.J.) Provoost, Middelburg, 45 jaar
• Maatje Provoost-Geldof, Middelburg, 40 jaar
• Marlies (N.M.) Provoost, Middelburg, 14 jaar
• Anne-Marie Provoost, Middelburg, 12 jaar
• H.J. Pruijsers, Sprang-Capelle, 38 jaar
• Mevr. A.J. Pruijsers-Treffers, Sprang-Capelle, 37 jaar

[bewerk] R

• H.J. van Reems, Soest, 45 jaar
• Mevr. D. van Reems-Kok, Soest, 43 jaar
• A. Rodriguez, Amsterdam, 42 jaar
• Mevr. T. Rodriguez-Freysz, 56 jaar
• Wiel (W.J.) de la Roy, Venray, 39 jaar
• Annie (J.M.) de la Roy-Van de Akkers, Venray, 37 jaar
• G.J. Runshoff, Buren, 28 jaar
• Mevr. A.J.M. Runshoff-Hey, Buren, 27 jaar
• A.J.M. Runshoff, Buren, 5 jaar (m.)

[bewerk] S

• Mevr. M.C. Salgado, Amsterdam, 45 jaar
• Christina (C.L.) Sesink, Brummen, 24 jaar
• M.J. Simons, Eindhoven, 59 jaar
• Mevr. C.A. Simons-Franssen, 56 jaar
• Mevr. J.L. Smit, Amsterdam, 32 jaar
• V.E.B. Smit, Amsterdam, 5 jaar
• J.E. Smits, Brummen, 26 jaar
• H. Spruitenberg, Gouda, 43 jaar
• Mevr. M.A.M. Spruitenberg-Meeuwsen, Gouda (leeftijd onbekend)
• Mevr. G.A. Steendam, Deventer, 15 jaar
• J.H. Stolle, Apeldoorn, 38 jaar
• Mevr. A.W.J. Stolle-Van de Hel, Apeldoorn, 37 jaar

[bewerk] T

• R.C. Tiebie, Bergen (N-H.), 27 jaar
• R. Timmerman, De Wijk, 39 jaar
• Mevr. K. Timmerman-Steenbergen, De Wijk, 36 jaar
• L.J. Timmerman, De Wijk, 9 jaar (m.)
• R.J. Timmerman, De Wijk, 6 jaar (j.)
• C.R. Timmerman, De Wijk, 1 jaar (m.)
• Mevr. T.I. Twist, Rochester/New York (Amerikaanse), 22 jaar
• M. Twist, Rochester/New York (Amerikaanse), 1 jaar (m.)

[bewerk] V

• Lidy (A.A.) Valkenburg-Karpes, Hillegom, 42 jaar
• Nelleke (P.J.) Valkenburg, Hillegom, 16 jaar
• Anneke (J.P.) Valkenburg, Hillegom, 14 jaar
• Mevr. B.J. van der Veen-Whiting, Bennekom, 39 jaar
• M.A.M. van de Ven, Utrecht, 32 jaar
• Mevr. I. van de Ven-Bals, Utrecht, 26 jaar
• P. van de Ven, Utrecht, 1 jaar (j.)
• José (J.H.) van de Ven-d'Hondt, Roosendaal, 36 jaar (begraven Noorderbegraafplaats Hilversum)
• Gerhard (G.J.M) van de Ven, Roosendaal, 12 jaar (begraven Noorderbegraafplaats Hilversum)
• Desiree (D.J.) van de Ven, Roosendaal, 10 jaar (begraven Noorderbegraafplaats Hilversum)
• Mevr. M.G.J. Verhagen, Eindhoven, 22 jaar
• Dorothé (D.W.M.) Verhoeven-Van Mourik, Loon op Zand, 36 jaar
• J.P. van Vliet, Monster, 65 jaar
• Mevr. M.C. van Vliet-De Kok, 57 jaar
• C. Vos, Kolhorn, 57 jaar
• Mevr. A. Vos-Wardenaar, Kolhorn, 55 jaar

[bewerk] W

• R.K. Wachert, Amsterdam (Oostenrijker/Duitser?), 37 jaar
• I. Weeda, Wassenaar, 53 jaar
• Mevr. E. Weeda-Moret, Wassenaar, 47 jaar
• J.W. Welcker, Laren (N-H.), 51 jaar
• Mevr. J.R.M. Welcker-Robbers, Laren (N-H.), 51 jaar
• Mevr. J.S. Welcker, Laren (N-H.), 18 jaar
• R.J. Welcker, Laren (N-H.), 14 jaar (j.)
• H. Welter, Amsterdam, 31 jaar
• B.A. Werst, Amsterdam, 30 jaar
• Yvonne (Y.M.) Wessels, Leiderdorp, 24 jaar
• K. Westerkamp, Essen (Duitser), 35 jaar
• Mevr. K.E. Westerkamp-Vogt, Essen (Duitse), 32 jaar
• L.S. ten Wolde, Apeldoorn, 39 jaar
• Mevr. J. ten Wolde-Beekman, Apeldoorn, 39 jaar
• K.J. ten Wolde, Apeldoorn, 13 jaar (j.)
• H. ten Wolde, Apeldoorn, 9 jaar (m.)

[bewerk] Z

• Nicolaas (N.G.) Zandvliet, Leiden, 52 jaar
• Johanna (J.M.E.J.) Zandvliet-Hoogeveen, Leiden, 49 jaar
• Jacobus (J.J.N.C.) Zandvliet, Leiden, 18 jaar
• Margarethe (M.C.M.J.J.) Zandvliet, Leiden, 15 jaar
• Nicolaas (N.G.J.) Zandvliet, Leiden, 9 jaar
• Peter Zijp, Beverwijk, 29 jaar
• Mevr. J.C. Zijp-Van Haarlem, Beverwijk, 28 jaar
• R.R.C. Zijp, Beverwijk, 1 jaar (j.)
• Hans (J.M.H.) Zijp, Alphen aan den Rijn, 31 jaar
• Gerti (G.C.M.) Zijp-Van Amelsvoort, Alphen aan den Rijn, 30 jaar
• Petra (P.M.L.) Zijp, Alphen aan den Rijn, 3 jaar

[bewerk] Externe links

• International Tenerife Memorial
• Project Tenerife
• Aviacrash.nl
• Herdenking Tenerife
• Airdisaster.com (bevat o.a. foto's en (ATC)transcript)

28° 28´ N, 16° 20´ W