Hommel (muziekinstrument)
| Hommel | ||||
| Hummel, Noardske Balke, Vlier | ||||
 |
||||
| Hommel met stemsleutel | ||||
| Classificatie | ||||
| Gerelateerde instrumenten | ||||
| citer, klavecimbel, cimbalom, hakkebord, piano, koto, dulcimer | ||||
|
||||
Een Hommel of Hummel is een muziekinstrument (een plankzither) uit de Lage Landen dat tegenwoordig met name in Zuid-Nederland en Vlaanderen nog gemaakt en bespeeld wordt. Het instrument staat ook wel bekend onder de namen Noardske Balke of Vlier. Het instrument is een voorganger van de hedendaagse dulcimer. Meestal is een hommel diatonisch (vandaar de 'ontbrekende' fretten op de toets), maar er zijn ook chromatische. Behalve de doorgaans unisono gestemde melodiesnaren zijn een aantal bourdonsnaren aanwezig die meestentijds meeklinken.
Het heeft twee groepen van snaren (bijvoorbeeld voor een instrument in G-stemming)
- melodiesnaren (bijvoorbeeld d-d)
- bourdonsnaren (bijvoorbeeld G-d-d)
Er zijn ook moderne ontwerpen waarbij er meerdere groepen van bourdonsnaren zijn. Dit instrument begint dan meer op een moderne citer te lijken. Men speelt met een plectrum in de rechterhand, de linkerhand op de snaren als op een piano. Men maakt hierbij alleen maar de noodzakelijke beweging met de rechterhand, dit in tegenstelling met de oude methode. Bij de oude methode glijdt men met een stokje in de linkerhand over de snaren waarmee de melodie wordt gevormd, terwijl de rechterhand een zeer ritmische beweging maakt over alle snaren.
Er zijn niet veel hommels meer over, hoewel er tegenwoordig in België lessen gegeven worden op de muziekschool[bron?]. In het boek 'Een Frysk Lietboek fen Waling Dykstra' (1897) wordt de Noardske Balke vermeld. Er werd al een Hommel genoemd in de Syntagma Musicum (1619) van Michael Praetorius. In Nederland is een Hommel bekend uit het jaar 1608, misschien wel de oudste van Europa (zie the Brussels Museum Of Musical Instruments Bulletin Vol V 1975 1/2).
