Haspengouw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Vochtig Haspengouw)
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het middeleeuwse bestuursgebied, zie Haspengouw (gouw)
Kerniel, een dorpje in Haspengouw (fruitbomen in bloei).

Haspengouw (Frans: Hesbaye) is een landstreek die zich uitspreidt over de Belgische provincies Limburg, Luik, Namen, Vlaams-Brabant en Waals-Brabant. Deze regio wordt gekenmerkt door een glooiend landschap van zeer vruchtbare gronden die gebruikt worden voor landbouw en veeteelt. Het is een deel van de Leemstreek (löss) en valt deels samen met het Haspengouws Plateau.

In het Limburgse deel bevinden zich de steden Bilzen, Borgloon, Sint-Truiden en Tongeren, het Luikse deel omvat de streek rond Borgworm en Hannuit. De steden Geldenaken, Landen, Tienen en Zoutleeuw liggen in het Brabantse deel van Haspengouw. Ten westen van dit Brabantse Haspengouw ligt de streek die Hageland heet.

Landschappelijk heeft het gebied veel gemeen met Toscane in Italië, dit geldt zeker voor Droog-Haspengouw en ook voor het nabijgelegen Hageland.

Droog-Haspengouw[bewerken]

Proefveld voor suikerbieten met de suikerfabriek van Hollogne-sur-Geer op de achtergrond

Droog-Haspengouw is het meer omvangrijke zuidelijke deel van de regio. Het ligt ten zuiden van de lijn: Eigenbilzen - Tongeren - Sint-Truiden. De zuidelijke grens ligt bij de rivier de Maas, waar het overgaat in de Condroz. Droog-Haspengouw is een belangrijk akkerbouwgebied met suikerbieten en tarwe.

In dit gebied is de grondwaterstand laag. Van de weinige riviertjes is de Jeker de belangrijkste. De meeste dalen zijn droogdalen. Het gebied loopt van 80-140 meter met, nabij de Maas, zelfs een heuvel van 200 meter hoogte. Dit gebied was vanouds bosarm en is tegenwoordig een zeer open landschap.

Het droge karakter van dit gebied komt omdat de ondergrond onder de lösslaag hier uit krijt bestaat, wat doorlaatbaar is voor water.

Vochtig-Haspengouw[bewerken]

Natte weiden in het brongebied van de Jeker in Lens-Saint-Servais

Vochtig-Haspengouw is het minder omvangrijke zanderige noordelijke deel en vormt een overgangsgebied naar de Kempen. Er wordt hier vooral fruit en zuivel geproduceerd. Vanwege de talrijke fruitboomgaarden worden in de lente jaarlijks "bloesemfeesten" gehouden. Ook fruitveilingen en stroopproductie zijn typisch voor de streek.

Dit deel, ten noorden van de lijn Eigenbilzen - Tongeren - Sint-Truiden, is lager gelegen, van 30 meter in het noordwesten tot 100 meter hoogte in het zuiden.

De vochtigheid komt voort uit de aanwezigheid van ondoordringbare lagen in de ondiepe ondergrond. Waar deze dagzomen vindt men bronnen. De belangrijkste rivier in vochtig-Haspengouw is de Demer. Hoewel het gebied vanouds bosrijk was, is het bosareaal steeds verder afgenomen. In 1950 bedroeg dit nog 9 km2.

Enkele van de meest noordelijk gelegen wijngaarden van België bevinden zich in deze streek.

Ook Maastricht (ten westen van de Maas) ligt eigenlijk in de Haspengouw, echter omdat deze stad in Nederland ligt, wordt ze niet tot dit gebied gerekend.

Cultuurhistorie[bewerken]

Haspengouw was, wegens haar vruchtbaarheid, een relatief dichtbevolkt gebied en van belang in zowel de Romeinse tijd als tijdens de Merovingen (Austrasië) en later. De taalgrens loopt door dit gebied. Deze kwam tot stand nadat het Romeinse Rijk instortte en de Franken, die het gebied veroverden, de Gallo-Romeinse cultuur assimileerden terwijl noordelijk van Haspengouw vrijwel geen mensen woonden en de Romeinse cultuur minder aanwezig was.

Haspengouw kenmerkt zich door een groot aantal kleine dorpen, vaak zogenaamde hoopdorpen. Vierkantshoeven zijn kenmerkend voor dit gebied.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]