Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie
VVD.svg
Functiehouders
Partijvoorzitter Henry Keizer
Partijleider Mark Rutte (politiek leider)
Fractieleider Tweede Kamer Halbe Zijlstra
Fractieleider Eerste Kamer Loek Hermans
Delegatieleider Europees Parlement Hans van Baalen
Mandaten
Zetels in Tweede Kamer
Zetels in Eerste Kamer
Zetels in het Europees Parlement
Geschiedenis
Opgericht 24 januari 1948
Fusie van Partij van de Vrijheid en Comité-Oud
Algemene gegevens
Actief in Nederland
Richting Rechts
Ideologie Conservatief-liberalisme
Economisch liberalisme
Jongerenorganisatie JOVD
Wetenschappelijk Bureau Teldersstichting
Internationale organisatie LI
Europese fractie ALDE
Europese organisatie ELDR
Website vvd.nl
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) is een conservatief-liberale politieke partij in Nederland.

De VVD wordt vaak beschouwd als een economisch liberale partij anders dan de sociaalliberale Democraten 66 (D66) waar het mee samengaat in een liberale fractie in het Europees Parlement.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 kreeg de VVD de meeste stemmen, wat resulteerde in het verkrijgen van 41 van de 150 zetels in de Tweede Kamer. Mark Rutte is sinds 31 mei 2006 de partijleider van de VVD en minister-president sinds 14 oktober 2010. De fractievoorzitter in de Eerste Kamer is Loek Hermans, de voorzitter van de Eerste Kamer is Ankie Broekers-Knol. De huidige fractievoorzitter in de Tweede Kamer is Halbe Zijlstra, de voorzitter van de Tweede Kamer is Anouchka van Miltenburg. Hans van Baalen is de delegatieleider in het Europees Parlement.

Geschiedenis[bewerken]

Oprichting[bewerken]

Op 24 januari 1948 werd in Amsterdam de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) opgericht. Het heeft lang geduurd voordat de liberalen die van huis uit individualistisch zijn, zich wisten te verenigen in een landelijke partijorganisatie. Er hadden sinds 1885 met de oprichting van Liberale Unie heel wat afsplitsingen en naamsveranderingen plaatsgevonden. De VVD zou uiteindelijk ontstaan door een fusie van de Partij van de Vrijheid (PvdV) en het Comité-Oud. Het Comité-Oud bestond uit ontevreden leden van de Vrijzinnig Democratische Bond, die samen met de SDAP in 1946 opging in de Partij van de Arbeid. Pieter Oud (de voorzitter van Comité-Oud) was echter van mening dat de PvdA te veel een sociaaldemocratische koers op wilde en stapte samen met een aantal leden in 1947 uit de PvdA. Bij het kiezen van een naam voor de VVD, werd bewust afgezien van de term ‘liberaal’, omdat dit te veel negatieve associaties opriep. In de Tweede Wereldoorlog werd liberalisme namelijk in verband gebracht met de economische crisis en werkloosheid uit de jaren 30. Toch plaatste de VVD zichzelf ideologisch wel meteen in de liberale traditie, met een grote nadruk op vrijheid van het individu.

Pieter Oud[bewerken]

Bij haar eerste Tweede Kamerverkiezingen in 1948 behaalde de VVD onder Pieter Oud 8 zetels. De VVD schoof direct aan in het kabinet-Drees-Van Schaik, met onder andere de PvdA. Als partijvoorzitter en fractievoorzitter groeide Oud al snel uit tot de politiek leider van de partij. Onder zijn straffe leiding vertoonde het zeteltal van de VVD tot het einde van de jaren 50 een opwaartse koers. Het aantal zetels bedroeg zelfs 19 zetels in 1959. Van 1952 tot 1959 verkeerde de VVD in de oppositie, maar daarna zaten ze, behalve van 1965 tot 1967, continu in de regering tot 1973. In 1963 trad Oud terug als lijsttrekker en gaf het stokje over aan Edzo Toxopeus. Onder zijn opvolger en later ook Molly Geertsema bleven de zetelaantallen hangen op 16 à 17 zetels.

Straatarm[bewerken]

Vanaf het moment van oprichting drukte Oud samen met broer Melchiot zijn stempel op de partijorganisatie. Het partijapparaat bleef echter zwak, wat paste in de liberale traditie van een afkeer van een hechte partijorganisatie. In vergelijking met andere grote politieke partijen stond de VVD er financieel meestal slecht voor. Bij de oprichting was al duidelijk dat de VVD amper financieel op haar benen kon staan. De geldbehoefte liep altijd ver voorop bij de offerbehoefte van de leden. Het vermogen van de partij is altijd blijven zweven rond de nulgrens. Konden andere partijen in het verzuilde Nederland nog rekenen op verwante maatschappelijke organisaties om de kas te spekken, daar stond de VVD alleen. Ook heeft de VVD zich in eerste instantie tegen bijna elke vorm van overheidssteun verzet, maar uiteindelijk, na invoering altijd wel gebruik ervan gemaakt. Dit vooral omdat er anders ongelijkheid zou ontstaan tussen de partijen, beredeneerde men. In het boekjaar 1988 had de VVD zelfs een tekort van fl.536.000, waardoor het negatief vermogen opliep naar fl.644.000. Verschillende plannen moesten uitkomst bieden, zo was er zelfs een voorstel om het “Thorbeckehuis” aan de Koninginnegracht in Den Haag af te stoten. Dit voorstel werd door de ledenvergadering verworpen. De oplossing werd gevonden in flink te snijden in het personeelsbestand en de contributie te verhogen.

Hans Wiegel en de doorbraak[bewerken]

Fractievoorzitter Hans Wiegel in 1971

Dankzij de uiteindelijke ontzuiling brak de VVD door. Deze doorbraak begon onder aanvoering van Hans Wiegel als fractievoorzitter. Hans Wiegel volgde Geertsema op in 1971 en behaalde bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1972 22 zetels. Mede door een harde oppositie tegen het kabinet-Den Uyl behaalde hij ook in 1977 een winst van 6 zetels. Met 28 zetels wist de partij Joop den Uyl uiteindelijk uit het Catshuis te houden, door een coalitie te vormen met het CDA: het Kabinet-Van Agt I. Als vicevoorzitter en met regeringsverantwoordelijkheid verloor Wiegel in 1981 twee zetels en kwam uit op 26. De VVD belandde in de oppositiebanken. Wiegel trad terug en werd opgevolgd door Ed Nijpels. Ook gedurende deze periode steeg het ledental tot ongekende hoogte, 102.888 leden in 1982. Het tweede kabinet-Van Agt (bestaande uit CDA/PvdA/D66) hield maar 9 maanden stand en de VVD steeg naar 36 zetels bij de verkiezingen. Wederom keerde de VVD terug in het centrum van de macht, deze keer in het eerste kabinet-Lubbers. Bezuinigingen en de afslanking van de welvaartsstaat waren de inzet.

Een grote electorale dip[bewerken]

Als gevolg van interne affaires en conflicten ging in 1986 wederom een groot deel van de zetels verloren. Het restant van 27 zetels was wel genoeg om wederom regeringsverantwoordelijkheid te dragen in het tweede kabinet Lubbers. Nijpels werd in dit kabinet minister en opgevolgd als fractievoorzitter door Joris Voorhoeve. Als politiek leider van de VVD botste Voorhoeve regelmatig met Lubbers en veroorzaakte in 1989 de val van het kabinet. De VVD-fractie keerde zich tegen het regeringsvoorstel om het reiskostenforfait af te schaffen, terwijl de VVD-ministersploeg het kabinetsvoorstel bleef steunen. Na een afkeurende motie kondigde Lubbers het ontslag van het kabinet aan. Als ‘breker’ moest de VVD bij de verkiezingen de prijs betalen en verloor 5 zetels en belandde met 22 zetels in de oppositie.

Frits Bolkestein en de formatie van Paars[bewerken]

Frits Bolkestein

Joris Voorhoeve trok zijn conclusies uit de nederlaag en werd opgevolgd door Frits Bolkestein. De tijdgeest zat de liberale partij mee, met de ondergang van het communisme in Oost-Europa. Daarnaast kon de VVD zich goed profileren in de oppositie tegen het derde kabinet Lubbers van CDA en PvdA. De Tweede Kamerverkiezingen van 1994 brachten de VVD 31 zetels en ze werd bij de Provinciale-Statenverkiezingen in 1995 voor het eerst de grootste partij. Dit had tot gevolg dat de VVD ook de grootste fractie in de senaat kreeg. In 1994 ontstond er een mogelijkheid om zonder het CDA een kabinet te vormen en met D66 en PvdA een lang gekoesterde wens in vervulling te laten gaan. Dit zogenaamde Paarse kabinet was al sinds 1976 in voorbereiding, door middel van het toen nog geheime Des-Indes overleg. Ondanks deze lange voorbereiding leek Paars er in eerste instantie niet te komen. Na een lange formatieronde brak de VVD, omdat de PvdA alleen bereid was te bezuinigen op de overheidsorganisatie en niet wilde snijden in de sociale voorzieningen. Tegen advies van de fractieleiders in, gaf koningin Beatrix toch de formatie een tweede kans. Deze tweede formatieronde had wel succes en het eerste paarse kabinet was een feit. Frits Bolkestein bleef in de kamer en zette een aantal maatschappelijke vraagstukken op de politieke agenda, die tot dan toe onbespreekbaar waren geweest in politiek Den Haag, zoals islam en immigratie. Deze lijn werd in 1998 beloond met 38 zetels en de VVD werd daarmee de tweede partij. Kort na de formatie van het tweede kabinet Kok trad Bolkestein verrassend af als fractievoorzitter en werd opgevolgd door Hans Dijkstal.

De opkomst van het populisme[bewerken]

Gerrit Zalm

In aanloop tot de verkiezingen van 2002 leek de VVD opnieuw een enorme winst te gaan boeken. De opiniepeilers peilden in 2001 nog 50 zetels voor de VVD. De strategie die de VVD daarna koos was er één van bewaring van eenheid, een laag profiel houden en het voorkomen van controverse tot aan de verkiezingen. Een strategie die hopeloos mislukte, met de opkomst van Pim Fortuyn en diens LPF in de politiek. Dijkstal maakte als lijsttrekker mede dankzij deze gekozen strategie een weinig inspirerende en matte indruk op de kiezer en verloor fors bij de gemeente- en Tweede Kamerverkiezingen. De VVD die 1 jaar eerder nog als grootste partij gepeild werd verloor 14 zetels. Dijkstal kon niet anders dan zijn conclusies trekken en werd opgevolgd door Gerrit Zalm. Daarnaast koos de VVD ook voor een forse vernieuwing van de partijorganisatie. Zo stapte de partij landelijk over op het systeem van one-man-one-vote en zou de lijsttrekker direct door de leden gekozen worden. Ondanks het forse verlies bij de verkiezingen was er weinig alternatief dan toetreden tot het eerste kabinet-Balkenende (CDA/LPF/VVD). Door de snelle val van dit kabinet waarbij met name de LPF zich zeer impopulair maakte bij de kiezers wist de VVD in 2003 alweer 4 zetels terug te winnen, en trad wederom toe tot de regering. Zalm werd minister en opgevolgd door Jozias van Aartsen. Ondanks de winst bij de verkiezingen was nog geen sprake van een compleet herstel. Zo leverde de partij wederom zetels in bij de provinciale verkiezingen in 2003, en de Europese verkiezingen in 2004.

Discussies en verdeeldheid[bewerken]

Na de toetreding van Zalm tot het kabinet, kwam een oude discussie binnen de partij weer naar boven. De VVD heeft nooit willen kiezen of de politiek leider de fractievoorzitter of de aanvoerder van de VVD-ploeg in het kabinet is. Na een aantal botsingen tussen Gerrit Zalm en Jozias van Aartsen bepaalde de ledenvergadering dat Van Aartsen als fractievoorzitter de ‘politiek aanvoerder’ was. Na stevige discussies stelde de algemene vergadering van de VVD in 2005 een nieuw Liberaal Manifest vast. Van Aartsen gunde zijn fractieleden erg veel vrijheid en dat ging vaak ten koste van de eenheid. Zo leken Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders vaak een eigen koers te varen ten opzichte van de fractie. Toen de regie wat strikter werd, scheidde Geert Wilders zich in 2004 af van de partij, met name als gevolg van een conflict binnen de partij omtrent het al dan niet op termijn toetreden van Turkije tot de Europese Unie, iets waar Wilders onvoorwaardelijk tegen was. Voor het eerst scheidde hiermee een VVD'er zich af. Vlak voor de verkiezingen deed Anton van Schijndel hetzelfde. De teleurstellende uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2006 was voor Van Aartsen aanleiding om eveneens terug te treden. Daarom vond er een intern referendum plaats over de nieuwe lijsttrekker voor de komende verkiezingen.

Herstel onder Rutte[bewerken]

Minister-president Mark Rutte in 2010

Het was de eerste keer dat de leden zo direct hun lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen konden kiezen. De twee voornaamste kandidaten hadden een duidelijk verschillende stijl: Mark Rutte die alleen ervaring had als staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en zich op de linkervleugel richtte en Rita Verdonk die als minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie onder Balkenende II al een gevestigde naam was geworden, en vooral de rechtervleugel aansprak. Aanvankelijk leek Rita Verdonk de lijsttrekkersverkiezingen te winnen, maar dit kwam mede doordat opiniepeilers vooral de electorale achterban peilden en geen goede methode hadden om leden te peilen. Ondanks deze peilingen bleek binnen de partij uiteindelijk een meerderheid van 51% voor Mark Rutte te kiezen, tegen 46% voor Rita Verdonk. De VVD was ondertussen in de peilingen gestegen naar 36 zetels, mede door de vele media-aandacht voor de ledenraadpleging.

Het bleek vanaf september toen de campagnes op gang kwamen niet mogelijk deze score vast te houden. De partij leek verdeeld te zijn en verloor uiteindelijk toch 6 zetels bij de verkiezingen. Voor het eerst in de geschiedenis haalde een kandidaat op een lijst meer stemmen dan de lijsttrekker. Om de kiezers niet te schofferen, wilde Rita Verdonk een onderzoek naar wat deze uitslag zou moeten betekenen voor het politiek leiderschap, hierbij gesteund door Hans Wiegel en Frits Bolkestein. Besloten werd dat een commissie onder leiding van Sybilla Dekker de recente campagnes van de partij onderzoekt.

Op 14 september 2007 heeft Mark Rutte Rita Verdonk op grond van een fractiebesluit uit de VVD-fractie gezet. Aanleiding hiervoor waren publicaties over een bijeenkomst waarin zij gesteld had dat de VVD onzichtbaar was in debat over het vreemdelingenbeleid,[1] waardoor er geen vertrouwen meer bestond om met haar verder te werken. Het fractiebesluit ontketende een discussie binnen de gehele partij over de juistheid van het besluit zelf en de toekomst van de partij. Tijdens de algemene ledenvergadering op 15 september 2007 - die eigenlijk de uitslag van het onderzoek van Sybilla Dekker zou behandelen - werd door een aantal leden opgeroepen tot onder andere het opstappen van Mark Rutte en het partijbestuur of zelfs het terugdraaien van het fractiebesluit. Twee derde van de aanwezige leden steunde echter het besluit van de fractie. Uiteindelijk werd alleen een motie aangenomen waarbij het partijbestuur - met medewerking van een aantal ereleden - een poging moet ondernemen om Rita Verdonk voor de VVD actief te laten blijven. Verdonk maakte op 17 september 2007 bekend haar zetel in de Tweede Kamer te behouden en dat ze ook haar lidmaatschap van de VVD niet opzegt. Zij vormt daarmee naast de reguliere fractie van de partij een VVD-eenmansfractie. Op maandag 15 oktober 2007 heeft Verdonk haar partijlidmaatschap van de VVD opgezegd.

Voor de Europese Parlementsverkiezingen 2009 hield de partij ook een referendum tussen Toine Manders en Hans van Baalen. Van Baalen won en Manders kwam op de derde plek van de kandidatenlijst. De VVD kwam tijdens Tweede Kamerverkiezingen van 2010, die op 9 juni gehouden werden, als grootste uit de bus met 31 zetels. De PvdA kreeg één zetel minder. Hierdoor mocht de VVD beginnen met formeren. Nadat tijdens de daarop volgende kabinetsformatie de onderhandelingen over een rechts meerderheidskabinet (VVD/PVV/CDA) en een Paars-Plus kabinet (VVD/PvdA/D66/GL) stukliepen, en de PvdA niet tot een middenkabinet (VVD/PvdA/CDA) wilde toetreden, besloot men uiteindelijk te onderhandelen over een rechts minderheidskabinet bestaande uit VVD en CDA, met gedoogsteun van de PVV. Na een interne crisis in het CDA waren de onderhandelingen uiteindelijk succesvol; het regeer- en gedoogakkoord werden voltooid op 28 september. Op 14 oktober 2010 werd Mark Rutte als eerste VVD'er minister-president van Nederland. Hoewel de partij onder zijn leiding verder van het liberalisme verwijderd is geraakt in de richting van het conservatisme,[bron?] is Mark Rutte wel de eerste liberale premier sinds Pieter Cort van der Linden die deze functie bekleedde tussen 1913 en 1918.

Op 23 april diende Mark Rutte het ontslag van het kabinet bij koningin Beatrix in nadat de PVV zijn gedoogsteun twee dagen eerder had ingetrokken. Dit gebeurde naar aanleiding van de stukgelopen onderhandelingen over de bezuinigingen als gevolg van de economische crisis.

Op 26 april sloot de VVD met de fracties van CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie een Begrotingsakkoord 2013 over miljarden euro's bezuinigen en hervormen om het begrotingstekort 2013 binnen de norm van 3% te krijgen. Met dit akkoord wist de VVD voor haar belangrijke hervormingen op de arbeidsmarkt, AOW en pensioen en in de zorg te realiseren. Een deel van deze hervormingen was tijdens het kabinet met CDA en PVV niet mogelijk, omdat de PVV deze hervormingen blokkeerde. Mark Rutte noemde het Begrotingsakkoord een historisch akkoord. Rutte was blij dat het akkoord aan de 3% norm voldeed.[2]

Op 12 september 2012 behaalde de VVD bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer 41 zetels, het hoogste aantal ooit. Na een relatief snelle kabinetsformatie werd het kabinet-Rutte II, bestaande uit VVD en PvdA, op 5 november 2012 ten overstaan van koningin Beatrix beëdigd.

Programma[bewerken]

Belangrijke programmapunten van de VVD zijn:[3]

Organisatie[bewerken]

Partijorganisatie[bewerken]

De algemene vergadering[bewerken]

De algemene vergadering is het hoogste orgaan binnen de VVD. Op deze algemene vergadering worden huishoudelijke en politieke besluiten genomen. Leden worden via het partijblad Liber en de website uitgenodigd om deel te nemen aan deze vergadering. In de uitnodiging staan alle onderwerpen die er ter sprake gaan komen. De algemene vergadering wordt twee keer per jaar georganiseerd: als regel in mei en november. Normaal is de algemene vergadering een algemene ledenvergadering. Hier heeft ieder aanwezig lid één stem; hij mag ook nog voor hoogstens twee niet aanwezige leden per volmacht stemmen. Alleen voor de besluitvorming over reglementenkwesties bestaat nog de vergadering van afgevaardigden, die worden aangewezen door afdelingen. Iedere afdeling heeft per 50 leden (naar boven afgerond) 1 stem.

Daarnaast is de mogelijkheid tot een ledenraadpleging. Via dit systeem krijgt iedereen die mag stemmen gedurende een bepaalde periode de gelegenheid om te stemmen over een onderwerp. Voorbeelden hiervan zijn ledenraadplegingen voor partijvoorzitter, lijsttrekker of kandidatenlijst. Het is ook mogelijk een ledenraadpleging over een onderwerp te houden.

Afdelingen[bewerken]

In een gemeente waar ten minste tien leden van de VVD wonen, kan in principe een afdeling worden opgericht. Er zijn zelfs enkele afdelingen gevestigd in het buitenland. (bijvoorbeeld Brussel, Antwerpen, New York, Duitsland) Net als landelijk is binnen de afdeling de ledenvergadering het hoogste orgaan. Een afdeling moet minimaal één ledenvergadering per jaar houden. De ledenvergadering van een afdeling heeft een aantal taken:

  • het vaststellen van (wijzigings-)voorstellen voor de landelijke algemene vergadering en de ledenvergadering van de kamercentrale;
  • besluitvorming over de kandidaatstelling bij de gemeenteraadsverkiezingen;
  • voorstellen van kandidaten voor Provinciale staten, de Staten-generaal en het Europees parlement.

Naast deze taken houden afdelingen zich nog bezig met inhoudelijke discussies en meepraten over de liberale koers, zich inzetten voor het voeren van een permanente campagne, werven van leden en het organiseren van cursussen, politiek cafés en andere activiteiten. Uiteraard is het gemeentelijk beleid één van de meest naar voren springende onderwerpen waar de afdeling zich mee bezighoudt.

De regio (voormalige ondercentrale)[bewerken]

Vanaf 1 januari 2005 zijn ondercentrales als bestuurslaag afgeschaft, echter kunnen afdelingen als ze dat willen nog samenwerken in regionaal verband. De leden van het regiobestuur zijn dan het regio-contact uit de leden van de samenwerkende afdelingen benoemd. Mogelijke taken voor het nieuwe regio bestuur is coördinatie van PR, ledenwerving, opleiding en training en uitwisselen van kennis.

De provinciecentrale[bewerken]

Eenmaal in de vier jaar treedt in elke provincie een provinciecentrale op. Provinciecentrales zijn belast met de kandidaatstelling voor leden van de Provinciale Staten en bevordering van verkiezing van deze kandidaten. Buiten Noord- en Zuid-Holland valt de provinciecentrale in de praktijk samen met de betreffende kamercentrale.

De kamercentrale[bewerken]

De kamercentrales (KC's) vormen het middenniveau tussen de landelijke organisatie en de plaatselijke afdelingen. Het takenpakket van de KC omvat onder andere de kandidaatstelling voor de Tweede Kamer, het meewerken aan de kandidaatstelling voor andere vertegenwoordigende lichamen, het bevorderen van het goede verloop van de werkzaamheden in de afdelingen in haar gebied, het verzorgen van PR-, opleidings- en trainingsactiviteiten, het begeleiden van talent alsmede het benoemen van partijraadsleden en vertegenwoordiging in het Liberaal Vrouwen Netwerk.

De indeling van de kamercentrales is eigenlijk gekoppeld aan de Kieswet, maar buiten Noord- en Zuid-Holland valt het gebied van een kamercentrale samen met dat van een provincie. Voor verkiezingen van de leden van de Tweede Kamer kent Nederland volgens de Kieswet negentien rijkskieskringen. De VVD telt echter geen negentien maar zeventien kamercentrales, omdat de KC Gelderland en de KC Brabant zich uitstrekken over het gebied van ieder twee rijkskieskringen.

De centralevergadering kiest het bestuur van hun kamercentrale. Dat bestaat uit een voorzitter, één of meer vicevoorzitters, de secretaris, de penningmeester en één of meer andere leden voor het vervullen van bepaalde taken (zoals PR, jongerenbeleid, talentmanagement en opleiding en training). Allen worden in functie benoemd. Tevens zijn er diverse leden met een adviserende stem: vertegenwoordigers van het Liberaal Vrouwen Netwerk, Bestuurdersvereniging en de Provinciale Statenfractie.

Bestuursleden belast met jongerenbeleid binnen de KC, gebeurt op voordracht van het JOVD en VVD hoofdbestuur.

Evenals in de afdelingen berust het hoogste gezag bij de ten minste één maal per jaar te houden centralevergadering. Alle leden hebben toegang tot deze vergadering, mogen het woord voeren en hebben stemrecht.

De partijraad[bewerken]

De partijraad is het adviescollege van de VVD, dat ook politieke uitspraken kan doen. Een stemgerechtigd lid van de partijraad wordt gekozen door de ledenvergadering van een kamercentrale. Hoe meer VVD-leden in de kamercentrale, hoe meer plaatsen er door de kamercentrale vervuld mogen worden. De zittingsduur is drie jaar. Elk jaar treedt een derde van deze leden volgens rooster af, waarbij zij één maal herkozen kunnen worden. Adviserende leden van de partijraad zijn de leden van het hoofdbestuur, één vertegenwoordiger van elk kamercentralebestuur, de leden van de VVD-fracties in de Staten Generaal en het Europees Parlement, de voorzitters van de partijcommissies en van de VVD Bestuurdersvereniging, de voorzitter en directeur van de Teldersstichting, de ereleden van de VVD en maximaal tien speciaal door het hoofdbestuur benoemde leden.

Het hoofdbestuur[bewerken]

De VVD wordt bestuurd door het hoofdbestuur (HB), dat bestaat uit een door ledenraadpleging gekozen voorzitter, één of meerdere vicevoorzitters, een penningmeester, algemeen secretaris en secretarissen voor de organisatie. De vergaderingen van het HB worden met adviserende stem bijgewoond door de voorzitters van de Kamerfracties, een vertegenwoordiger van de VVD-fractie in het EP, een vertegenwoordiger van de VVD-leden in de Raad van Ministers (bij regeringsdeelname), de voorzitter van de VVD Bestuurdersvereniging en de Landelijk Voorzitter van de JOVD. De hoofdbestuursleden worden door de algemene vergadering voor de tijd van drie jaar verkozen en zijn één maal herkiesbaar. De leden van het HB hebben een onderlinge taakverdeling.

Zo is ten minste één lid in het bijzonder belast met de organisatie van de partij, één met de politiek-inhoudelijke discussie, één met de in- en externe communicatie, één met de opleidings- en trainingsactiviteiten van de Haya van Somerenstichting en één met het onderhouden van contacten met buitenlandse liberale partijen. Het hoofdbestuur wordt ondersteund door bezoldigde medewerkers. Zij vormen onder leiding van de directeur het Algemeen Secretariaat, gevestigd in het Thorbeckehuis in Den Haag.

Huidig hoofdbestuur[bewerken]
  • Henry Keizer (voorzitter)
  • Wiet de Bruin (vicevoorzitter)
  • Judith Tielen (algemeen secretaris)
  • Ger Jaarsma (penningmeester)
  • Jock Geselschap (Internationaal secretaris)
  • Marianne Schuurmans-Wijdeven (Opleiding en Training)
1rightarrow blue.svg Zie: lijst van hoofdbesturen van de VVD voor hoofdbestuurders uit het verleden

Themabijeenkomsten[bewerken]

Met enige regelmaat worden op landelijk niveau bijeenkomsten georganiseerd die tot doel hebben om maatschappelijke kwesties of bestuurlijk problemen binnen de samenleving centraal te stellen en liberale antwoorden hierop te formuleren. In samenwerking met onder andere Kamerleden, specialisten uit het veld, landelijke partijcommissies en het Algemeen Secretariaat worden deze bijeenkomsten voorbereid.

Flitscongressen[bewerken]

Om in te kunnen spelen op de landelijke politieke actualiteit organiseert de VVD met enige regelmaat zogeheten Flitscongressen. In tegenstelling tot themabijeenkomsten zijn de onderwerpen minder ver van tevoren bekend maar kan, mocht hier aanleiding tot toe zijn, de VVD als partij wel op een snelle en inhoudelijke wijze reageren op debatten in de samenleving.

Jongerenorganisatie[bewerken]

De JOVD is de aan de VVD gelieerde politieke jongerenorganisatie.

Wetenschappelijk bureau[bewerken]

De Teldersstichting is het wetenschappelijk bureau van de VVD dat tot doel heeft op wetenschappelijk verantwoorde wijze vraagstukken van maatschappelijk belang, in het bijzonder die van staatkundige, sociale, economische of juridische aard, te onderzoeken met de liberale beginselen als uitgangspunt. Zij doet dit onder andere ten behoeve van het liberalisme. De stichting is genoemd naar de liberale rechtsgeleerde prof. mr. B.M. Telders. De Teldersstichting is tevens uitgever van het tijdschrift 'Liberaal Reveil'.

Opleidingscentrum[bewerken]

De Haya van Somerenstichting verzorgt opleidingen en trainingen voor VVD- en JOVD-leden. Voor iedere groep (aanstaande) politici zijn er specifieke cursussen, zoals politieke oriëntatie, discussietechnieken, presentatietechnieken, oppositievoeren, onderhandelen en crisissimulaties, mediatraining en cursussen gemeenteraad en een kadercursus. De stichting is naar Haya van Someren genoemd.

Europa en Internationaal[bewerken]

In het Europees Parlement werkt de VVD samen met D66 met 46 andere liberale partijen in de European Liberal Democrat and Reform Party (ELDR). De ELDR vormt samen met enkele onafhankelijke partijen de ALDE Group, die met 88 leden de derde coalitiegroep is in het Europese Parlement.

Het Internationaal Secretariaat van de VVD is verantwoordelijk voor de internationale contacten en samenwerking van de VVD. De belangrijkste doelstelling is het goed onderhouden en versterken van de relaties met zusterpartijen en bijdragen aan de capaciteitenopbouw van liberale partijen in Oost-Europa, de Balkan en ontwikkelingslanden.

De VVD is medeoprichter van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie, een organisatie van zeven Nederlandse politieke partijen die democratiseringswerk steunt in 17 landen.

Feiten en cijfers[bewerken]

Zetels in de Tweede Kamer[bewerken]

Zetelaantal van de VVD tussen 1956 en 2012

Nadat het aantal Tweede Kamerzetels werd verhoogd van 100 naar 150

1rightarrow blue.svg Zie: lijst van Tweede Kamerleden voor de VVD voor leden van de diverse fracties

Zetels in de Eerste Kamer[bewerken]

Nadat het aantal Eerste Kamerzetels werd verhoogd van 50 naar 75:

1rightarrow blue.svg Zie: lijst van Eerste Kamerleden voor de VVD voor leden van de diverse fracties

Zetels in het Europees parlement[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie: lijst van Europees Parlementsleden voor de VVD voor leden van de diverse fracties

Electoraat[bewerken]

Percentage VVD-stemmers bij de Tweede Kamerverkiezingen 2010 per gemeente.

Hoewel de aanhang van politieke partijen niet meer vaststaat en verkiezingsuitslagen behoorlijk kunnen schommelen, heeft de VVD veel aanhang in de voorsteden. Met name Wassenaar, Rozendaal, het duingebied ten westen van Haarlem en het Gooi zijn bolwerken van de VVD. De gemeente waar de VVD bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 procentueel de meeste stemmen haalde was Laren (ruim 45%). Van oudsher behaalt de VVD (en haar voorgangers) ook veel stemmen in Drenthe, waar met name in de zanddorpen een relatief groot aantal vrijzinnige protestanten, inmiddels grotendeels ontkerkelijkt, liberaal stemt. Minder aanhang heeft de partij in de oude wijken van grote steden en in de provincies Friesland, Groningen en Overijssel. De partij scoort voorts laag in gebieden waar veel sociaal zwakkeren wonen.

Ledenontwikkeling[bewerken]

Ledenaantallen VVD
Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden
1948 22.175 1968 35.000 1988 68.735 2008 36.832
1949 21.771 1969 ? 1989 64.554 2009 37.703
1950 21.271 1970 38.000 1990 59.074 2010 36.371
1951 ? 1971 ? 1991 55.654 2011 37.942
1952 ? 1972 41.536 1992 53.755 2012 38.228
1953 26.777 1973 68.414 1993 53.390 2013 35.362
1954 30.000 1974 78.759 1994 53.465 2014 33.498
1955 ? 1975 82.831 1995 53.465
1956 ? 1976 87.751 1996 52.355
1957 ? 1977 97.396 1997 52.197
1958 ? 1978 100.510 1998 51.585
1959 35.000 1979 92.341 1999 48.991
1960 ? 1980 85.881 2000 48.092
1961 ? 1981 92.830 2001 47.441
1962 ? 1982 102.888 2002 47.441
1963 30.000 1983 95.528 2003 46.391
1964 ? 1984 89.120 2004 44.099
1965 30.000 1985 86.821 2005 41.861
1966 35.000 1986 84.617 2006 40.157
1967 ? 1987 76.282 2007 40.849

Bron: VVD - ledental (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen)

Fractievoorzitters[bewerken]

Binnen de VVD is en was de fractievoorzitter in de Tweede Kamer meestal de politieke leider van de partij. Omdat de liberalen om staatsrechtelijke redenen niet wensten vast te leggen dat hun leider nu juist wél of juist niet in het kabinet zetelt ontstonden over het leiderschap nu en dan problemen. Bij de vaststelling van het Liberaal Manifest in 2005 heeft de VVD uitgesproken dat de gekozen lijsttrekker als politiek leider voorzitter van de Tweede Kamerfractie hoort te worden als hij niet minister-president wordt.

Bewindslieden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie lijst van bewindslieden voor de VVD voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De VVD heeft deelgenomen aan 15 kabinetten sinds 1948. Hoewel de VVD historisch gezien altijd een van de grootste partijen is, heeft de partij slechts tweemaal de premier geleverd. Invloedrijke bewindslieden waren:

  • Dirk Stikker, minister van Buitenlandse Zaken (1948-1952)
  • Henk Korthals, viceminister-president, minister van Verkeer en Waterstaat (1959-1963)
  • Edzo Toxopeus, minister van Binnenlandse Zaken (1959-1965) en vicepremier (1963-1965)
  • Johan Witteveen, minister van Financiën (1963-1965, 1967-1971) en vicepremier (1967-1971)
  • Molly Geertsema, viceminister-president, minister van Binnenlandse Zaken (1971-1973)
  • Hans Wiegel, viceminister-president, minister van Binnenlandse Zaken (1977-1981)
  • Gijs van Aardenne, minister van Economische Zaken (1977-1981, 1982-1986) en vicepremier (1982-1986)
  • Frits Korthals Altes, minister van Justitie (1982-1989)
  • Rudolf de Korte, minister van Binnenlandse Zaken (1986-1989) en vicepremier (1986-1989)
  • Ed Nijpels, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (1986-1989)
  • Neelie Kroes, minister van Verkeer en Waterstaat (1982-1989)
  • Frits Bolkestein, minister van Defensie (1988-1989)
  • Hans Dijkstal, viceminister-president, minister van Binnenlandse Zaken (1994-1998)
  • Joris Voorhoeve, minister van Defensie (1994-1998)
  • Jozias van Aartsen, minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (1994-1998) en Minister van Buitenlandse Zaken (1998-2002)
  • Annemarie Jorritsma, minister van Verkeer en Waterstaat (1994-1998) en minister van Economische Zaken en vicepremier (1998-2002)
  • Gerrit Zalm, minister van Financiën (1994-2002; 2003-2007) en vicepremier (2003-2007)
  • Benk Korthals, minister van Justitie (1998-2002) en minister van Defensie (2002)
  • Johan Remkes, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2002-2007) en viceminister-president (2002-2003)
  • Hans Hoogervorst, minister van Financiën (2002-2003) en minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2003-2007)
  • Henk Kamp, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, minister van Defensie (2002), minister van Defensie (2003-2007), minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2010-2012) en minister van Economische Zaken (2012-heden)
  • Rita Verdonk, minister voor Vreemdelingenbeleid en Integratie (2003-2006), minister voor Integratie, Jeugdbescherming, Preventie en Reclassering (2006-2007), minister van Justitie (2006)
  • Ivo Opstelten, minister van Veiligheid en Justitie (2010-heden)
  • Mark Rutte, minister-president (2010-heden)
  • Edith Schippers, minister van Volksgezondheid, Welzijn & Sport (2010-heden)
  • Melanie Schultz van Haegen, minister van Infrastructuur & Milieu (2010-heden)

Ereleden[bewerken]

Overleden ereleden[bewerken]

Ereleden[bewerken]

Honorair archivaris[bewerken]

  • W.J.A. van den Berg (benoemd op 15 november 1993)
  • L.H.M. Osterholt (benoemd op 15 maart 1999)

Volksvertegenwoordigers en bestuurders[bewerken]

De fractievoorzitters staan vetgedrukt.

Regering[bewerken]

In het kabinet-Rutte II is de VVD vertegenwoordigd met zeven ministers en drie staatssecretarissen.

Ministers:

Staatssecretarissen:

Tweede Kamer[bewerken]

De Tweede Kamerfractie van de VVD heeft sinds de verkiezingen van 20 september 2012 een omvang van 41 leden.

1rightarrow blue.svg Alle (voormalige) Tweede Kamerleden voor de VVD

Eerste Kamer[bewerken]

De Eerste Kamerfractie van de VVD behaalde bij de verkiezingen van 23 mei 2011 16 zetels:

1rightarrow blue.svg Alle (voormalige) Eerste Kamerleden voor de VVD

Europees Parlement[bewerken]

Sinds de Europese Parlementsverkiezingen van 2014 zitten de volgende drie politici namens de VVD in het Europees Parlement:

Ten opzichte van de Europese Parlementsverkiezingen van 2009 boekte de VVD een kleine winst. Het zetelaantal bleef echter gelijk. De VVD maakt - samen met D66 - deel uit van de fractie van Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa.

1rightarrow blue.svg Zie ook lijst van VVD-Europarlementariërs voor de periode 2009-2014
1rightarrow blue.svg Alle (voormalige) Europees Parlementsleden voor de VVD

Provincies[bewerken]

Gedeputeerde Staten[bewerken]

Commissaris van de Koning(in):

Gedeputeerden:

Provinciale Staten[bewerken]

Totaal: 112 / 566 = 19,79%

Gemeenten[bewerken]

Momenteel zijn ongeveer 110 burgemeesters in Nederland van VVD-huize. Enkele bekende VVD-burgemeesters zijn Annemarie Jorritsma (Almere), Jan van Zanen (Utrecht), Jozias van Aartsen (Den Haag), Arno Brok (Dordrecht), Theo Weterings (Haarlemmermeer), Onno Hoes (Maastricht).

De partij heeft daarnaast ongeveer 270 wethouders en 1400 gemeenteraads- en deelgemeenteraadsleden in ruim 460 gemeenten en deelgemeenten.

Waterschappen[bewerken]

De waterschapsverkiezingen in november 2008 vinden voor het eerst plaats met behulp van een lijstenstelsel in plaats van voorheen het personenstelsel. De VVD heeft zich in bijna alle waterschappen als lijst geregistreerd, en behaalt in totaal 59 zetels.

Literatuur[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. De Telegraaf "Verdonk uit weer kritiek" 13 september 2007
  2. NRC Handelsblad "Lenteakkoord is historisch" 25 mei 2012
  3. VVD overzicht standpunten