Volkswagen Transporter

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Volkswagen 'Plattenwagen' 1947, de basis voor de Transporter
1952 T1
1963 T1c Kombi met de 'pet' boven de voorruiten
T2c
T3 luchtgekoeld
T3 (watergekoeld)
T4a
T4 Brandweerwagen
T5 Multivan
T5 Ambulance

Transporter is de naam voor een bestelwagen van de Duitse autofabrikant Volkswagen, die intern bekendstaat als Typ 2 (de Volkswagen Kever heette intern Typ 1). Sinds 1990, met de komst van de T4 variant, is Transporter ook als naam geregistreerd. Voor de diverse modellen zijn door de jaren heen diverse bijnamen gebruikt, waarbij VW-Bus de algemeen gebruikte is.

Onder de naam Typ 2 zijn inmiddels 5 varianten op de markt gebracht, van T1 tot T5. Typ 2 is dus, in tegenstelling tot wat nog wel eens wordt gedacht, niet synoniem met een T2-bus.

De Typ 2 is het tweede model dat door het naoorlogse Volkswagen geproduceerd werd; eerder fabriceerde het bedrijf alleen de Volkswagen Kever. De productie begon in 1950. Het model kan worden beschouwd als de voorloper van busjes voor personen- en goederenvervoer.[bron?] In de jaren zestig en zeventig werd de Typ 2 een populair hippiebusje, voornamelijk omdat het veel ruimte bood aan personen en levensmiddelen.

Geschiedenis[bewerken]

Het idee voor de Typ 2 is afkomstig van de Nederlandse Volkswagen-importeur Ben Pon.[1] Toen hij op 23 april 1947 bij de Volkswagenfabriek in Wolfsburg op bezoek was zag hij daar een transportwagen op een Volkswagen Kever bodemplaat, die werd gebruikt voor intern transport. Met deze Plattenwagen als uitgangspunt schetste hij een busje. In 1948 besloot Heinrich Nordhoff dat Volkswagen de schets zou uitwerken. Al snel bleek dat de bodemplaat van de Kever te zwak was om een vol beladen bestelwagen te dragen. In plaats daarvan kwam een ladderchassis met een zelfdragende carrosserie. Het resultaat werd beproefd in de windtunnel van de Technische Universiteit van Braunschweig. Toen de luchtweerstand nogal hoog bleek werd door de universiteit een afgeronde vorm voorgesteld. Daarmee werd de luchtweerstand lager dan die van de Kever. De serieproductie van het nieuwe model begon op 8 maart 1950.

De Typ 2 was naast de Citroën TUB (later HY) een van de eerste auto's waarin de bestuurder recht boven de vooras van het voertuig zat. Deze bouwwijze werd overgenomen door de concurrentie, in de Verenigde Staten door Chevrolet in de Chevrolet Greenbrier, in Europa bijvoorbeeld door de Fiat 238. Tegenwoordig is het in Europa en Oost-Azië veruit de meest gebruikte configuratie voor lichte bestelwagens. Van het model verschenen talloze uitvoeringen, niet alleen van Volkswagen zelf, maar ook van Westfalia (camper). Tot de komst van de Volkswagen Eurovan zat de motor achterin, waardoor een vlakke laadvloer niet mogelijk was. Dit was een erfenis van de Volkswagen Kever waarop het model was gebaseerd.

Modellen[bewerken]

T1[bewerken]

Het allereerste Type 1-model, met de voorruit met een metalen spijltje in het midden, de ‘spijlbus’ of de Microbus / Transporter, werd geproduceerd tussen 8 maart 1950 en het eind van 1967. Eerst werd de bus nog in Wolfsburg geproduceerd; vanaf 8 maart 1956 werd een gloednieuwe autofabriek in Hannover gebruikt voor de productie. De Microbus / Transporter heeft als interne benaming bij Volkswagen de Type 2 (de cijfers achter de 2 geven aan om welk model het gaat).

In februari 1955 kwam het vernieuwde model op de markt. Volkswagen had de carrosserie ingrijpend gewijzigd. Het dak kreeg een luifel boven de voorruiten, waarin roosters kwamen voor aanvoer van verse lucht, en de motorklep en motorruimte werden aanzienlijk lager uitgevoerd. Daardoor ontstond ruimte voor een achterklep, zodat bouwvakkers, loodgieters en timmerlieden materialen van grotere lengte konden vervoeren die via de achterklep geladen konden worden. Evenals dit bij de Volkswagen Kever het geval was werd in de Transporter een 4-cilinder boxermotor met een cilinderinhoud van 1131cc toegepast, die 25 pk leverde. Ook bij de Transporter lag deze motor achterin en was hij luchtgekoeld. In 1953 werd dit een 1192cc 30 pk motor. Een versie van 36 pk was ook verkrijgbaar. Deze had dezelfde cilinderinhoud maar kon dankzij een hogere compressie wat meer vermogen leveren. Deze versie werd in 1955 de standaardmotor. Een 40 pk motor kwam vanaf 1959 op de markt, maar bleek dusdanig storingsgevoelig dat VW alle wagens terugriep naar de garage en de motoren verving.[bron?]

De eerste versies van de T1 (Transporter 1ste generatie) werd T1a genoemd. T1b betrof een wagen met een iets langere daklijn boven het voorraam en een kleinere motorruimte. Vanaf modeljaar 1963 werden de wagens aangeduid als T1c; de achterdeur was breder uitgevoerd. Daarnaast werden in datzelfde jaar de scharnierende laaddeuren aan de zijkant vervangen door een schuifdeur. De introductie van wat aanvankelijk een zwaar transport Transporter werd genoemd – hij kon 1000 kg vracht vervoeren in plaats van 750 – bleek dermate succesvol dat deze uitvoering de standaard-Transporter werd. Het model was verkrijgbaar met een nieuwe 1493cc motor (1.5L of ‘1500’ genoemd) die 51 pk leverde. Nadat de Kever vanaf 1967 met dezelfde motor werd uitgerust, werd het vermogen opgevoerd tot 53 pk. De motoren van deze Transporters bleken uiterst betrouwbaar en gingen zonder problemen meer dan 250.000 km mee. Met de jaren zestig als ijkpunt was deze betrouwbaarheid zeer hoog te noemen.
De uitvoering als pick-up was in de Verenigde Staten populair. Té populair waarschijnlijk, want er werd 25% extra belasting op geheven. Deze belasting werd bekend als de ‘chicken-tax’ omdat de Bondsrepubliek tegelijkertijd de belasting op import diepvrieskip verhoogde.[bron?]

In 1967 kwam een eind aan de Duitse productie van de 'spijltjesbus'. Hij werd opgevolgd door de T2, maar het model werd nog tot 1975 in São Bernardo do Campo, Brazilië geproduceerd. Bij de Braziliaanse busjes werden enkele verbeteringen toegepast die in de T2 waren doorgevoerd, zoals een gewijzigd front en grotere achterlichten. Deze zogenaamde T1.5 werd tot 1996 geproduceerd.

Bezitters van T1’s refereren vaak aan het aantal ramen dat hun busje heeft om onderscheid te kunnen maken tussen de vele passagiersuitvoeringen. De ‘basis’-Kombi Transporter is die met 11 ramen: twee voorramen (wegens het middenspijltje); drie zijramen aan ieder kant, een raam in iedere voordeur en één achterraam. Het ‘DeLuxe’-model is een 15-ramer: deze kent vier zijramen en aan weerszijden van het achterraam een gebogen achterraampje. Dit model was niet in Europa verkrijgbaar. De 23-ramer werd in de VS ‘sunroof deluxe’ genoemd; deze had aan iedere wagenkant 8 kleine panoramaraampjes. Een 21-ramer had de gebogen achterraampjes niet. De 21- en 23-ramer kregen later de bijnaam Samba’s. ‘Echte’ Samba’s zijn echter 21- of 23-ramers met de meest luxe uitvoeringen die verkrijgbaar waren: chromen lijsten, een uitgebreider dashboard en een canvas open dak standaard. Samba’s werden geproduceerd vanaf 1951. Het was een uitvoering die niet in de T2 – T5 werd gecontinueerd. (Luxe tot zeer luxe uitvoeringen van de T2 – T5 bestaan echter wel: Caravelle’s; California’s en Multivan’s bijvoorbeeld.) Een goede Samba kostte anno 2009 dertigduizend tot veertigduizend euro, maar soms ook nog meer.[bron?] Op 1 augustus 1967 kwam een compleet venieuwd model met panoramische voorruit op de markt.

Model codes

21 - Bestelwagen 22/28 - Microbus 23 - Kombi 24/25 - Microbus Deluxe 26 - Enkelcabine en Dubbelcabine 27 - Ambulance 28 - Microbus - korte middenbank 29 - Prototype
211 Laaddeuren rechts, links gestuurd 221 Laaddeuren rechts, links gestuurd, volle lengte middenbank 231 Laaddeuren rechts, links gestuurd 241 Laaddeuren rechts, links gestuurd, volle lengte middenbank 261 Enkelcabine, klep gereedschap kompartiment rechts, links gestuurd 271 Laaddeuren rechts, links gestuurd 29 Prototype Transporters
213 Laaddeuren links, links gestuurd, M-code 023 tot 1959 223 Laaddeuren links, links gestuurd, volle lengte middenbank, M-code 062 tot 1959 233 Laaddeuren links, links gestuurd, M-code 033 tot 1959 en M-code 087 met zonnedak tot 1959 244 Laaddeuren links, rechts gestuurd, volle lengte middenbank 263 Enkelcabine, klep gereedschap kompartiment links, links gestuurd 273 Laaddeuren links, links gestuurd, M-code 081 tot 1959
214 Laaddeuren links, rechts gestuurd 224 Laaddeuren links, rechts gestuurd, volle lengte middenbank 234 Laaddeuren links, rechts gestuurd 251 Laaddeuren rechts, links gestuurd, korte middenbank 264 Enkelcabine, klep gereedschap kompartiment links, rechts gestuurd 274 Laaddeuren links, rechts gestuurd
215 Laaddeuren links en rechts, links gestuurd 225 Laaddeuren rechts, zonnedak, links gestuurd, volle lengte middenbank 235 Laaddeuren rechts, zonnedak, links gestuurd 265 Dubbelcabine, cabine deur rechts, links gestuurd
216 Laaddeuren links en rechts, rechts gestuurd 228 Laaddeuren links, zonnedak, rechts gestuurd, volle lengte middenbank 237 Laaddeuren rechts, zonnedak, links gestuurd 267 Dubbelcabine, cabine deur links, links gestuurd
281 Laaddeuren rechts, links gestuurd, korte middenbank 238 Laaddeuren links, zonnedak, rechts gestuurd 268 Dubbelcabine, cabine deur links, rechts gestuurd
285 Laaddeuren rechts, zonnedak, links gestuurd, korte middenbank

T2[bewerken]

Vanaf modeljaar 2006 wordt een vloeistofgekoelde motor geplaatst

In 1967 werd de tweede generatie Type 2 geïntroduceerd, de Panoramabus. Dit model heeft grote zijramen, en een gewelfde voorrruit zonder middenspijl. Behalve uiterlijke wijzigingen, kende het nieuwe exemplaar ook enkele motorische verbeteringen. Met 1.6 L en 48 DIN pk (35 kW) werd het vermogen van de motor groter.

Ook van de T2 werden verschillende versies gemaakt. De modellen van voor 1971 worden T2a genoemd. In 1972 is een overgangsmodel geproduceerd dat de modelnaam T2a/b kreeg. Een front van de a en achterkant van het b model zijn belangrijkste kenmerken. Type 2's van tussen 1972 en het begin van de jaren '80 hebben de naam T2b, en de term T2c is bedoeld voor de bussen met verhoogde daken die in de vroegen jaren '90 speciaal voor Amerikaanse marktkoopmannen werden gebouwd.
De T2 werd eerst in Duitsland, daarna in Mexico en vervolgens in Brazilië gebouwd. Vanaf modeljaar 2006 is een vloeistofgekoelde motor geplaatst, waarmee het tijdperk van de luchtgekoelde boxermotor ten einde kwam. Op 20 december 2013 werd de laatste T2 gebouwd; het type voldoet niet meer aan Braziliaanse veiligheidseisen.het aantal geproduceerde voertuigen was rond 80.000[2]

Variaties[bewerken]

De Type 2 was in een aantal kenmerkende variaties verkrijgbaar:

  • zonder ramen en meubilair in de achterzijde
  • met verhoogd plafond
  • met verplaatsbare stoelen
  • met comfortabeler inrichting
  • met 'skylight'-ramen en uitschuifbaar zonnedak
  • pick-up
  • pick-up met dubbele rij stoelen
  • camper (gebouwd door Westfalia en Winnebago Industries)
  • met zowel kampeer-, laad- als passagiersruimte

T3[bewerken]

De T3 kent verschillende benamingen. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland werd het nieuwe type T25 genoemd en in de Verenigde Staten gebruikte men de naam Vanagon voor de bus. Dit model, dat gemaakt werd tussen 1979 en 1992, kenmerkt zich door een strakker uiterlijk en een totaal vernieuwde techniek. Vanaf 1980 werden watergekoelde dieselmotoren ingebouwd en vanaf 1983 watergekoelde benzinemotoren (herkenbaar aan een klein grilletje boven de bumper).
Het prominente VW-logo op de voorzijde van de T1's en T2's werd nu een bescheiden logo op de grille. Officieel werd de T3 in 1990 vervangen door de T4. In een fabriek in in Graz bleef Volkswagen het model echter tot 1992 produceren voor onder andere de Deutsche Post en de Bundeswehr, maar tot 2003 werden in Zuid-Afrika ook nog T3's geproduceerd.

De naam Caravelle werd geïntroduceerd voor de passagiersversie.

De T3 is geleverd met de volgende motoren:

Benzine:
1.6 4 cilinder boxermotor - luchtgekoeld 55 pk (motorcode CT)
2.0 4 cilinder boxermotor - luchtgekoeld 70 pk (motorcode CU)
1,9 4 cilinder boxermotor - watergekoeld - zonder katalysator 60/78 pk (motorcode DF/DG)
2.1 4 cilinder boxermotor - watergekoeld - zonder katalysator 112 pk (motorcode DJ)
2.1 4 cilinder boxermotor - watergekoeld - met katalysator 95 pk (motorcode MV/SS)
Diesel:
1.6 D 4 cilinder lijnmotor 52 pk (motorcode CS)
1.7 D 4 cilinder lijnmotor 55 pk (motorcode KY)
1.6 TD 4 cilinder lijnmotor 70 pk (motorcode JX)

T4[bewerken]

Na de T3 werd de Typ 2 ingrijpend gewijzigd, en werd de T4 leverbaar. De motor die zich tot dan achterin bevond, werd voorin geplaatst en tevens werd voorwielaandrijving toegepast. Zo werd een vlakke laadvloer mogelijk. De wijziging had ook gevolgen voor de vormgeving. De T3 had al geen rechte voorzijde meer, maar de T4 kreeg een schuin aflopende voorzijde en bovendien zat de bestuurder niet meer boven de vooras. Ook nieuw was, dat de koper vanaf nu voor een gewone of een 40 cm verlengde versie kon kiezen. Tevens was de T4 optioneel met Syncro vierwielaandrijving beschikbaar. De T4 werd vanaf 1990 geleverd. Volkswagen leverde al langer onder de naam Transporter, maar vanaf nu zou deze naam aan de bestelversie voorbehouden blijven. De personenversies werden Caravelle en Multivan genoemd, waarbij de zetels respectievelijk vooruit of naar elkaar toe keken. Vaak wordt de 88pk motor getuned naar minstens 102 pk, een andere originele specificatie.

De T4 is geleverd met de volgende motoren:

2.5 TDII

Benzine:
1.8 4 cilinder lijnmotor 66 pk
2.0 4 cilinder lijnmotor 84 pk
2.5 5 cilinder lijnmotor 110 pk
2.5 5 cilinder lijnmotor 115 pk
2.8 6 cilinder VR6-motor 140 pk
2.8 6 cilinder VR6-motor 204 pk (deze wordt niet meer met VR6 aangeduid maar met V6)
Diesel:
1.9 D 4 cilinder lijnmotor 60 pk (128 Nm)
1.9 TD 4 cilinder lijnmotor 68 pk (140 Nm)
2.4 SD 5 cilinder lijnmotor 75 pk
2.4 SD 5 cilinder lijnmotor 78 pk
2.5 TDI 5 cilinder lijnmotor 88 pk
2.5 TDI 5 cilinder lijnmotor 102 pk
2.5 TDI 5 cilinder lijnmotor 151 pk

T5[bewerken]

De T4 werd in 2003 opgevolgd door de T5. Hij wordt zowel in Hannover als in Poznań gebouwd. Nieuw bij de T5 is dat de versnellingspook in het dashboard is geplaatst. Ook de uitrusting en het aantal opties is flink uitgebreid met bijvoorbeeld een navigatiesysteem, klimaatcontrole en Bi-xenon verlichting in de koplampen. De zwaardere motoren kunnen geleverd worden met 4Motion vierwielaandrijving. Bij de transmissie kan er gekozen worden uit een handgeschakelde 5-versnellingsbak voor de 4-cilinder motoren of een 6-versnellingsbak of automatische 6 traps versnellingsbak voor de 5-cilinder motoren.

De TDI dieselmotoren zijn uitgerust met Volkswagen's pompverstuivertechniek waardoor ze krachtiger en zuiniger zijn dan voorgaande motoren.[bron?] De sterkste dieselmotor is de 2.5-liter 5 cilinder TDI-motor met 174 pk die ook in de Volkswagen Touareg wordt gebruikt. De sterkste benzinemotor is de 3.2-liter VR6-motor met 235 pk die eveneens in de Touareg werd gebruikt. Sinds eind 2006 zijn de 4-cilinder dieselmotoren als extra verkrijgbaar met een dieselpartikelfilter (DPF), terwijl de 5-cilinder dieselmotoren daar standaard mee zijn uitgerust.

De T5 is beschikbaar met de volgende motoren:

Benzine (ook verkrijgbaar als CNG-versies):
2.0 4 cilinder lijnmotor 115 pk
3.2 6 cilinder VR6-motor 235 pk (Ook verkrijgbaar met 4Motion, gebadged als V6)
Diesel:
1.9 TDI 4 cilinder lijnmotor 86 pk (Ook verkrijgbaar met DPF)
1.9 TDI 4 cilinder lijnmotor 105 pk (Ook verkrijgbaar met DPF)
2.5 TDI 5 cilinder lijnmotor 130 pk (Ook verkrijgbaar met 4Motion en DPF)
2.5 TDI 5 cilinder lijnmotor 174 pk (Ook verkrijgbaar met 4Motion en DPF)

Nieuw model minivan[bewerken]

De T5 Transporter is niet te koop in de Verenigde Staten en Canada. Volkswagen en Daimler AG werken samen aan een nieuw model minivan geschikt voor deze markt.

Multivan[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Volkswagen Multivan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Multivan is de luxe persoonsbusuitvoering van de T5.

Bekende bezitters van een Volkswagenbus[bewerken]

De Amsterdamse marktkoopman en sekteleider Lou de Palingboer maakte in de jaren zestig gebruik van een bus van het type T1. Op deze bus zat een reclamebord, Met de tekst: "Lou spreekt a.s. dinsdag in "Frascati", Nes 59, A'dam - Toegang vrij aanvang 2015 uur".[3]

Productietijdlijn[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ben Pon schetst nieuwe Volkswagen
  2. Laatste klassieke Volkswagenbus in december van de band , NU.nl, 23 september 2013
  3. "Mijn vader had er ook zo één! - Auto's in de jaren vijftig en zestig" - Jack Botermans en Di-Lan Sun - ISBN 978-90-5897-856-1