Voodoo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voodoo-poppen
Altaar in New Orleans
Voodoomarkt in Lomé (Togo)
Veve van Papa Legba
Altaar met veel Christelijke elementen (Tropenmuseum, Amsterdam)

Voodoo (spreek uit als voedoe) is een Engels/Amerikaanse naam voor de Haïtiaanse religienaam vodou (spreek uit als voedoe). Het wordt tegenwoordig gebruikt voor alles wat met occulte religies te maken heeft en ook in Nederland als zodanig gebruikt en geschreven. De naam voodoo is na 1932 algemeen bekend geworden door de eerste Amerikaanse horrorfilms met als basis de occulte religies in Amerika en in het bijzonder Haïti.

Geschiedenis[bewerken]

Vanaf het begin van de zestiende eeuw zijn door de slavenhandel van West-Afrika naar West-Indië verschillende Afrikaanse religies vervlochten. Vooral na de vrede van Rijswijk in 1697 en het ontstaan van Saint Dominique (nu Haïti) zijn veel slaven uit het Franse deel van Afrika naar Saint Dominique vervoerd en is door Franse invloeden de naam Vodou ontstaan. Men veronderstelt dat het afkomstig is van vaudou en/of vous deux, dat eenvoudig gezegd "twee" betekent, wat duidt op de twee kanten van de vodousamenleving "het goede en slechte" maar ook "een God en de mens". De Afrikaanse religies zijn door de trans-Atlantische slavenhandel in Amerika beland, waardoor steeds vaker de Amerikaanse schrijfwijze werd gebruikt. Een groot aantal voormalige slaven heeft zich mede door de Amerikaanse Burgeroorlog in Louisiana gevestigd en is nu de bakermat van de Amerikaanse voodoo, De meest zuivere vorm van vodou op het Amerikaanse continent wordt in Haïti geëerbiedigd.

De naamgeving is zeer verwarrend omdat er bij de slaventransporten verschillende landen betrokken waren en de slaven uit verschillende delen van Afrika werden gehaald. Door deze verschillen is ook de Creoolse taal ontstaan die door de slaven werd aangeleerd en nog steeds wordt gesproken. Andere oorzaken van de verwarring zijn de kerstening door de kolonisten, waardoor de religies nieuwe vormen hebben aangenomen om het bestaan ervan te kunnen continueren. Ook was dit het geval door de plaatselijke omstandigheden, omdat sommige originele attributen niet aanwezig waren, Door de veranderde situatie zijn nieuwe vormen van belijdenis geboren en nieuwe namen ontstaan. Hierdoor is het mogelijk dat verschillende namen voor dezelfde religie worden gebruikt en de betreffende geesten worden verwisseld of van naam zijn veranderd. Het is wèl duidelijk dat de naam vodou in Haïti is ontstaan door Franse invloeden en daarna in Amerika de naam voodoo heeft gekregen. Enkele andere voodoo religies op het Amerikaanse continent zijn Santería op Cuba, winti in Suriname en Candomblé in Brazilië.

Er zijn enkele landen die de voodoo als officiële religie hebben zoals de staat Benin [1] waar op 10 januari de voodoodag wordt gevierd. In Benin en in het buurland Togo zijn voodookloosters te vinden. Haïti heeft sinds 2003 de vodou als officiële religie ingevoerd.

Door de Amerikaanse filmindustrie zijn vanaf 1932 verschillende horrorfilms gemaakt zoals White Zombie, waardoor de naam voodoo algemeen is geworden.

Rituelen[bewerken]

Offerrituelen spelen een centrale rol in het leven van een voodoogemeenschap en worden dagelijks kleine hoeveelheden voedsel, tabak of rum geofferd. Er worden speciaal voor dit doel gemaakte voorwerpen gebruikt zoals kalebassen, schalen en figuren van aardewerk. Deze worden niet alleen gebruikt om de geesten te voeden maar dienen tegelijkertijd ook als hun tijdelijke behuizing waardoor hun krachten gebruikt kunnen worden. Door te putten uit dit reservoir van krachten zou de mens zijn leven een gunstige wending kunnen geven.

Bij belangrijke voodooceremonies is een priester (soms houngan genoemd) aanwezig en wordt er gebruikgemaakt van muziek door middel van drie of vier trommels en kunnen dieren worden geofferd. Het is hierbij de bedoeling dat een geest gebruikmaakt van iemands lichaam om zo duidelijk te maken welke hij of zij is, waardoor de persoon in trance raakt of bezeten wordt.

Het meest bekende voorwerp is de voodoopop maar deze wordt in werkelijkheid niet veel gebruikt. Een voodoopop kan twee functies vervullen. Als afbeelding van de geest stelt het de god of geest voor waartoe gebeden wordt. De pop kan ook een bepaald persoon uitbeelden waarvoor genezing of een beter lot gevraagd wordt. Bij de magische rituelen van de hoodoo zou iemand met een voodoopop kunnen worden vervloekt door de pop te verbranden, te doorboren of in een kistje te begraven.

Loa's[bewerken]

Binnen de voodoogemeenschap worden verschillende Loa's onderscheiden. Een Loa is een geest of godheid met bijzondere krachten. Meestal richt een gemeenschap zich op een van de meer dan tweehonderd Loa's. Elke Loa heeft een symbool dat een veve wordt genoemd. Bekende Loa's zijn:

  • Baron Samedi, de Loa van de dood. Hij wordt aangeroepen om te voorkomen dat iemand zal sterven.
  • Papa Legba, de Loa van het hiernamaals. Via hem wordt gecommuniceerd met de doden.

Hoodoo[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Hoodoo (magie) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voodoo kent ook een magische kant die hoodoo genoemd wordt. Hierbij worden voorouders en of geesten opgeroepen om zieken te genezen, macht uit te oefenen of de toekomst te voorspellen. Hierbij kent men een onderscheid tussen witte- en zwarte hoodoo. Bij zwarte hoodoo is sprake van zwarte magie. De grens tussen hoodoo en voodoo is nog wel eens erg vaag.

Verwante onderwerpen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Voor een overzicht van de Voodoo religies, zie Afro-Amerikaanse religie

Schrijfwijze in diverse talen[bewerken]

Duits Wodu
Engels voodoo
Frans Vaudou
Haïtiaans Creool vodou
Italiaans vudú
Nederlands voodoo
Portugees vudu
Spaans vodú


Bronnen, noten en/of referenties
  1. "VODUN (and related religions)" op religioustolerance.org, gezien 17 mei 2008