Voorwaardelijke wijs

De conditionalis of voorwaardelijke wijs is een werkwoordsvorm die vervoegd is naar persoon of getal. Er zijn ook tijden en in sommige talen ook actief/passief.

De voorwaardelijke wijs wordt in verschillende talen gebruikt ter aanduiding van de gevolgen van een voorwaarde, soms wordt de voorwaardelijke wijs ook gebruikt in de als-bijzin of in combinatie met de aanvoegende wijs.

• Nederlands:
  • Als het geregend had, zou hij niet gekomen zijn.
  • Als dat waar zou zijn, dan snap ik er niks van.
  • Ware dat niet gebeurd, dan zou de politie hem nooit hebben kunnen arresteren.

• Frans:
  • Si j'étais riche, je m'acheterais une grande voiture. ('Als ik rijk was, zou ik een grote auto kopen)

• Engels:
  • If the teacher were here, he would see how smart you really are. (Als de leraar hier was, zou hij zien hoe slim je echt bent. In dit voorbeeld wordt de aanvoegende wijs van to be gebruikt; were in plaats van was.)

• Duits:
  • Hättest du darauf meine Aufmerksamkeit gelenkt, dass ich es vergessen hatte, so bräuchten wir uns jetzt nicht erneut damit zu beschäftigen., of: ...so würden wir uns jetzt nicht erneut damit zu beschäftigen brauchen. (Had je mij erop gewezen dat ik het vergeten was, dan hoefden we er ons nu niet opnieuw mee bezig te houden. Men heeft de keuze tussen een synthetische conjunctief en een analytische constructie met würden.)

• Iers:
  • Má bhíonn na beithígh agam, sheolfainn siad sna páirceanna 's airde a fhasánn féar. (Als de koeien van mij zouden zijn, zou ik ze naar velden sturen waar het langste gras groeit.)

De zinsdelen kunnen ook van plaats verwisselen;

• Hij zou niet gekomen zijn als het had geregend.

WERKWOORD : de WIJZEN
modi	wijzen	voorbeeld
Infinitief	onbepaalde wijs	lopen
Participium	deelwoord	lopende
Indicatief	aantonende wijs	ik loop
Imperatief	gebiedende wijs	loop!
Conjunctief	aanvoegende wijs	dat hij lope
Conditionalis	voorwaardelijke wijs	Als ...,zou hij lopen
Optatief	wensende wijs	moge hij lopen
Gerundium	verbaal substantief	het lopen
Gerundivum	verbaal adjectief	lopend
Supinum	verbaal substantief	het lopen