Vorstendom Anhalt-Köthen (1606-1807)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fürstentum Anhalt-Köthen (de)
Land in het Heilige Roomse Rijk Wapen Heilige Roomse Rijk
 Vorstendom Anhalt (1562-1606)
 Vorstendom Anhalt-Zerbst (1606-1796)
1606 – 1807 Hertogdom Anhalt-Köthen 
Algemene gegevens
Hoofdstad Köthen
Talen Duitse dialecten
Religie Gereformeerd
Politieke gegevens
Staatshoofd Vorst
Dynastie Anhalt-Köthen
Anhalt-Plötzkau (Ascaniërs)

Het vorstendom Anhalt-Köthen of Cöthen (Duits: Fürstentum Anhalt-Köthen) was een land in het Heilige Roomse Rijk. Het werd aanvankelijk geregeerd werd door het de jongere linie Anhalt-Köthen. In 1665 erfde de linie Anhalt-Plötzkau het vorstendom. Beide linies waren zijtakken van de dynastie der Ascaniërs. Anhalt-Köthen ontstond in 1606, na de verdeling van het vorstendom Anhalt tussen de zoons van Joachim Ernst. In 1807 werd het vorstendom tot hertogdom verheven, nadat het land toegetreden was tot de door Napoleon beheerste Rijnbond.

Anhalt-Köthen bestond bij uit twee van elkaar gescheiden gebieden. Het grootste deel lag ten oosten van de Saale rond de hoofdstad Köthen. Ten westen daarvan lag een kleiner deel rond Güsten. Alle Anhaltse vorstendommen waren als een geheel ingedeeld bij de Opper-Saksische Kreits.

De eerste vorst van Anhalt-Köthen, Lodewijk I, is beroemd geworden als medeoprichter en voorzitter van het Fruchtbringende Gesellschaft, een gezelschap dat zich inzette voor het gebruik van het Duits. Kort na de oprichting van het gezelschap brak de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) uit. Anhalt-Köthen werd zwaar getroffen tijdens de oorlog. Aan het begin van de 18e eeuw was Johann Sebastian Bach als kapelmeester werkzaam aan het Köthense hof.

Geschiedenis[bewerken]

Anhalt-Köthen van 1606 tot 1665[bewerken]

De zoons van Joachim Ernst van Anhalt, die sinds zijn dood in 1586 gemeenschappelijk regeerden, deelden Anhalt in 1606 op waarbij Lodewijk Köthen kreeg.

De eerste vorst Lodewijk, uit de Duitse literatuurgeschiedenis bekend als een van de oprichters en eerste leider van de Fruchtbringende Gesellschaft, werd in 1650 opgevolgd door zijn onmondige zoon Willem Lodewijk (1650-1665). Met hem stierf de linie Anhalt-Köthen uit.

Anhalt-Köthen van 1665 tot 1818 (huis Anhalt-Plötzkau)[bewerken]

Het vorstendom viel nu toe aan de linie Huis Anhalt-Plötzkau.Deze linie bezat geen zelfstandig vorstendom: Plötzkau maakte deel uit van het vorstendom Anhalt-Bernburg. Het vorstendom Plötzkau bleeft eigendom van de vorst van Anhalt-Bernburg. De nieuwe vorsten van Köthen waren Lebrecht (1665-1669) en Emanuel (1665-1670), zoons August van Anhalt-Plötzkau. De eerstgenoemde stierf in 1669 kinderloos, de tweede in 1670 met achterlating van een zwangere vrouw. Zijn postume zoon Emanuel Lebrecht (1670-1704) aanvaardde in 1692 de regering, maar stierf al in 1704. Op hem volgden zijn zoons Leopold (1704-1728) (die van 1717 tot 1723 Johann Sebastian Bach als hofcomponist in dienst had) en August Lodewijk (1728-1755).

August Lodewijk was gehuwd met Emilia van Promnitz-Pleß, waardoor in 1765 de heerlijkheid Pleß in Opper-Silezië in het bezit kwam van hun jongere zoon Frederik Erdman. Deze Standesherrschaft was niet Reichsunmittelbar maar de bevoegdheden van de heren van Pleß waren niet veel minder. Door deze aanwinst ontstond de zijtak Anhalt-Köthen-Pleß

August Lodewijks opvolger Karel George Lebrecht (1755-1789) sneuvelde in 1789 in de Turkenoorlogen.

Zijn zoon en opvolger August Christiaan Frederik (1789-1812), evenals zijn vader keizerlijk veldmaarschalk, was een groot bewonderaar van Napoleon en richtte zijn land land op Franse wijze in. Nadat in 1793 Anhalt-Zerbst was uitgestorven, werd dat vorstendom in 1797 verdeeld. Het ambt Dornburg werd bij Anhalt-Köthen gevoegd.

Bezit[bewerken]

  • hoofddeel met Köthen (ambten Köthen, Nienburg en Wulfen)
  • ambt Warmsdorf (an der Wipper)
  • ambt Rosslau (1797 van Anhalt-Zerbst)
  • ambt Lindau (1797 van Anhalt-Zerbst)
  • exclave ambt Dornburg (bij Gommern) (1797 van Anhalt-Zerbst)

Amten: Stad en ambt Köthen, Nienburg, ambt Wulfen, graafschap Warmsdorf.

Regenten[bewerken]

regering naam geboren overleden familie
1606-1650 Lodewijk I 17-06-1579 07-01-1650 zoon van Joachim Ernst
1650-1665 Willem Lodewijk 03-08-1638 13-04-1665 zoon
1665-1669 Lebrecht 08-04-1622 07-11-1669 zoon van August van Anhalt-Plötzkau
1669-1670 Emanuel 06-10-1631 08-11-1670 broer
1670-1704 Emanuel Lebrecht 20-05-1671 30-05-1704 zoon
1704-1728 Leopold 29-11-1694 19-11-1728 zoon
1728-1755 August Lodewijk 09-06-1697 06-08-1755 broer
1755-1789 Karel George Lebrecht 15-08-1730 17-10-1789 zoon
1789-1812 August Christiaan Frederik 18-11-1769 05-05-1812 zoon