Vsevolod Meyerhold

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aleksandr Golovin: Portret van de regisseur W.E. Meyerhold, 1917

Vsevolod Emiljevitsj Meyerhold (Russisch: Всеволод Эмильевич Мейерхольд, Vsevolod Emiljevitsj Mejerchold; Duits: Karl Theodor Kasimir Meyerhold) (Penza, 10 februari [OS 28 januari] 1874 - Moskou, 2 februari 1940) was een Russische regisseur, acteur en producent.

Leven[bewerken]

Meyerhold werd geboren in Penza als jongste kind in een welgesteld, groot gezin. Zijn vader was Russisch en zijn moeder Duits. Hij kreeg les van Vladimir Nemirovitsj-Dansjenko (een Russische theaterdirecteur, theaterproducent en toneelschrijver). Meyerhold werd een beroemd Russisch theaterleider en regisseur. Hij maakte zijn debuut als acteur bij Stanislavski, Hij hield, in tegenstelling tot Stanislavski, niet van realisme maar van experimenteel theater. In 1906 en 1907 begon hij bij het theater van Stanislavski met zijn experimentele ideeën. Geen van zijn toneelstukken werd opgevoerd. Stanislavski haatte namelijk het werk van Meyerhold. Meyerhold was een grote fan van de Russische revolutie.

Vsevolod Meyerhold door Boris Grigoriev, 1916

Hij behoorde tot de intellectuele bovenlaag die de mens wilde hervormen. Deze hervorming hield in dat alle burgerlijke gedachten moesten worden afgebroken. Uit die puinhoop moesten nieuwe mensen worden opgebouwd die aan de basis van de communistische heilstaat zouden staan. Meyerhold is tegen het naturalisme op het toneel, hij wil dat het publiek zich realiseert dat wat op het toneel gebeurt, niet echt is. De spelers verplaatsen, als dat nodig is, zelf een trap of klappen een wand neer als onderdeel van hun spel. Verkleden is ook niet nodig, alle acteurs hebben eenzelfde kostuum aan.

Een belangrijke regie van Meyerhold was 'Le Cocu Magnifique" ('de bedrogen echtgenoot') van de Vlaamse auteur Fernand Crommelynck. Het decor (ontworpen door Lyubov Popova) bestaat uit een bouwwerk met trappen, verhogingen en bewegende katrollen en liften. Het decor kan zowel een huiskamer, een werkplaats of een straat zijn.

Liefdesleven[bewerken]

Meyerhold trouwde met zijn eerste vrouw, Olga Munt, in 1896. Samen kregen ze drie dochters. Tijdens zijn studie ontmoette hij de actrice Zinaida Reich. Ze werden verliefd en Meyerhold scheidde van zijn vrouw Munt; Reich was gescheiden en had daaraan twee eigen kinderen overgehouden. Ze trouwden rond 1923.

Biomechanica[bewerken]

Arbeid wordt in Rusland hoog aanzien sinds de revolutie de ‘werkende klasse’ aan de macht heeft gebracht. Meyerhold wil daarom geen onderscheid maken tussen kunstenaars en arbeiders. Hij raadt zijn spelers aan zich net zo efficiënt te bewegen als fabrieksarbeiders aan de lopende band. Om die efficiëntie te verhogen, krijgen zijn spelers lessen biomechanica. Tijdens de lessen wordt het menselijk lichaam getraind om mechanisch te bewegen als een machine. De bedoeling is dat het geheel er atletisch en robotachtig uitziet. Het lichaam van de speler wordt dan eerder als materiaal gezien dan een expressief middel.

Constructivisme[bewerken]

De kunst van het theater maken wordt volgens Meyerhold ook wel het constructivisme genoemd. Hierbij wordt de nadruk gelegd op het niet-naturalistische spel en geabstraheerde industrieel ogende decors. Constructivisme is de natuurlijke ontwikkeling van de neiging tot abstractie en de zoektocht naar nieuwe methoden van artistieke voorstelling. Deze stroming is kenmerkend voor het vroeg twintigste-eeuwse Rusland. Het was van 1917 tot 1921 de officiële kunststroming van de Russische revolutie.

Het constructivisme eist van de kunstenaar dat hij een ingenieur wordt. De kunst moet een wetenschappelijke basis hebben. Voor de toneelspeler deze kunst uit de organisatie van zijn materiaal. Dat wil zeggen: zijn vaardigheid om zijn lichaam goed te gebruiken. Om dat te bereiken moet zijn lichaam getraind worden en moet hij de 'mechaniek' van zijn lichaam kennen. Gymnastiek, acrobatiek, dans, ritme, boksen en schermen zijn allen nuttig in dienst van de biomechanica. Dat is het hoofdvak voor iedere toneelspeler volgens het constructivisme.

Het einde[bewerken]

In 1920 kreeg Meyerhold de opdracht het toneel in Rusland te hervormen. Toen het socialistisch realisme opkwam, begon de bevolking hem steeds minder te waarderen. Uiteindelijk werd hij in 1939 gearresteerd omdat Stalin tegen alle avant-garde en experimentele kunst was. Hij werd gevangengezet, gemarteld en gedood.