Wasseiges

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wasseiges
Gemeente in België Vlag van België
Wasseiges
Wasseiges
Geografie
Gewest Vlag Waals Gewest Wallonië
Provincie Vlag Luik (provincie) Luik
Arrondissement Borgworm
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
24,45 km² (2011)
91,06%
4,43%
4,51%
Coördinaten 50° 37' NB, 5° 0' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
2.794 (01/01/2014)
49,25%
50,75%
114,29 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
24,94%
60,81%
14,25%
Buitenlanders 2,19% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Joseph Haquin
Bestuur UC
Zetels
UC
EPAM-Ecolo
EC
11
6
4
1
Economie
Gemiddeld inkomen 16.333 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 11,39% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
4219
4219
4219
4219
Deelgemeente
Wasseiges
Acosse
Ambresin
Meeffe
Zonenummer 081
NIS-code 64075
Politiezone Hesbaye Ouest
Website www.wasseiges.be
Detailkaart
Wasseiges Liège Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Borgworm
in de provincie Luik
Portaal  Portaalicoon   België

Wasseiges is een gemeente in het arrondissement Borgworm, provincie Luik, België. De gemeente telt ruim 2500 inwoners. Het dorp Wasseiges ligt aan de Mehaigne, die tot op een vijftigtal meter aan het dorpsplein voorbijstroomt en op deze plek regelmatig buiten haar oevers treedt.

Geschiedenis[bewerken]

De plaats is waarschijnlijk al sinds het Neolithicum bewoond. Wasseiges ligt aan een aftakking van de heirbaan Bavai-Keulen en in het dorp zijn sporen van een Gallo-Romeinse nederzetting aangetroffen.

Tijdens het Ancien Régime moet de heerlijkheid Wasseiges aanvankelijk aan de bisschop van Luik toebehoord hebben, maar in de loop van de eerste helft van de 11e eeuw kwam het dorp onder het beheer van de Luikse Sint-Laurentiusabdij. In 1035 werd de graaf van Namen aangesteld tot wereldlijk voogd van deze abdij en het heeft er alle schijn van dat daarvan werd geprofiteerd om Wasseiges bij het Naamse patrimonium aan te hechten. De graven van Namen en hun opvolgers bleven de bezitters van de heerlijkheid tot 1755. In dat jaar werd Wasseiges verpand aan Antoine-Joseph d’Obin, die het enkele jaren later ook kocht. De baron d’Obin was meteen ook Wasseiges’ laatste heer.

Te Wasseiges bestond ook nog de kleine heerlijkheid Crupet, die afhing van het leenhof van Namen. In 1343 was zij in handen van Gillis van Crupet, wiens afstammelingen het goed generaties lang in hun bezit hielden. Het ging door huwelijk wel over in de families Montjoie (eind 15e eeuw) en Spontin-Beaufort (1617).

Wasseiges was de hoofdplaats van één van de zeven baljuwschappen van het graafschap Namen. In het dorp bestonden vier gerechtshoven : het hof van de graaf van Namen (bevoegd voor de hoge rechtspraak), de hoven van de heer van Wasseiges en de heerlijkheid Crupet, het leenhof van Sint-Laurentius en een cijnshof.

Religieuze instellingen met eigendommen te Wasseiges waren : de abdijen van Salzinnes (Namen), Neufmoustier (Hoei) en Grandpré (Faulx-les-Tombes) en de kapittels van Andenne en Onze-Lieve-Vrouw van Namen.

In 1321, tijdens de oorlog tussen prins-bisschop Adolf van der Marck van Luik en graaf Jan I van Namen, werd Wasseiges platgebrand. In 1356 gebeurde dit nog een keer, maar deze keer in opdracht van Wenceslaus I van Brabant. Ook in 1408 leed Wasseiges oorlogsschade.

In 1591 werd Catherine Pot d’Or hier als heks op de brandstapel ter dood gebracht.

In 1676 hield Lodewijk XIV halt te Wasseiges.

Al tijdens de middeleeuwen was Wasseiges een bescheiden socio-economisch en administratief centrum, dat al van voor 1265 over een vrijheidsoorkonde beschikte. In 1289 werd hier ook voor het eerst gewag gemaakt van een grafelijke tol.

De hoofdbron van inkomsten van de inwoners waren altijd al de landbouw (vooral graan- en, sinds de 19e eeuw, suikerbietenteelt) en enkele daarvan afgeleide nevenindustrieën. Zo was er tijdens de tweede helft van de 13e eeuw een pastelmolen bedrijvig, die werkte met ter plaatse gewonnen wede.

In 1764 waren er in het dorp twee jeneverstokerijen, die hun waren naar Luik uitvoerden. Er bestond op dat ogenblik eveneens een oliemolen in het dorp.

In 1813 telde het dorp 3 brouwerijen. Het begin van de 19e eeuw was tevens de periode dat er te Wasseiges mergel werd ontgonnen. Deze nu verdwenen industrie doet nog af en toe van zich spreken omdat zich ook vandaag nog grondverzakkingen voordoen als één van de sinds lang vergeten ondergrondse gangen of schachten van de mergelmijnen het plotseling begeeft. Soms lopen ook gebouwen hierdoor zware schade op (rue du Baron d’Obin, in de omgeving van het gemeentehuis), vermits men er niet voor schroomde de mergel van onder bestaande woningen weg te graven. In de loop van de 19e eeuw werd er in Wasseiges een bureau van de posterijen geopende, vestigden zich de eerste dokters en apothekers in het dorp en ontwikkelde de middenstand zich enigszins.

In 1977 werden Acosse, Ambresin en Meeffe bij Wasseiges aangehecht.

Vandaag blijft de landbouw de voornaamste bedrijvigheid in Wasseiges, terwijl handel (enkele drink- en eetgelegenheden, bakker, kleine bouwonderneming, zelfbedieningszaak…) en diensten (bankfiliaal, dokters, apothekers…) op een eerder bescheiden manier vertegenwoordigd blijven. Door de aanwezigheid van een postkantoor, een lagere school, het gemeentehuis en een parochiebibliotheek blijft Wasseiges ook nu nog zijn traditionele rol van lokaal centrum vervullen. Sinds de opening van de semi-residentiële camping “Clos du Lac”, op de oevers van de Mehaigne, pikt de plaats ook een graantje mee van het toerisme. Dit alles neemt echter niet weg dat van langsom meer inwoners buiten de dorps- en gemeentegrenzen tewerkgesteld zijn.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Sint-Martinuskerk (Place communale)

Tijdens het Ancien Régime bezat de Sint-Laurentiusabdij van Luik het begevingsrecht van Wasseiges. De abdij was ook tiendenheffer van het dorp. Wasseiges - oorspronkelijk een parochie van het bisdom Luik - werd in 1561 bij het bisdom Namen ondergebracht. Sinds 1802 maakt de plaats opnieuw deel uit van het bisdom Luik.

Het huidige kerkgebouw dateert van 1773 en onderging in 1871 een restauratie naar plannen van architect H. J. Maquet. Het meubilair is grotendeels 19e-eeuws. Het orgel, afkomstig uit de Sint-Andreaskerk te Luik, stamt uit de 18e eeuw en is sinds 1992 beschermd.

  • Kasteel (Rue du Baron d'Obin)

Enige tijd nadat de laatste heer van Wasseiges, de onconventionele baron d’Obin, zijn laatste rustplaats had gevonden in de tuinen rond het kasteel, kwam het domein in handen van Joseph Emmanuel Jérôme Zaman (1812-1894), senator en actionaris van de suikerfabrieken van Ambresin en Branchon. Zaman - die al eerder zijn sporen als industrieel had verdiend in Quenast, waar hij een aantal kleinere porfiergroeven onder één naamloze vennootschap verenigde – liet de fabrieken van Ambresin en Branchon door een 9,5 km lang smalspoor verbinden met het station Noville-Taviers (te Noville-sur-Mehaigne). Daar was er aansluiting met de treinlijn Namen-Tienen. De lijn werd op 1 september 1879 ingehuldigd. Het indrukwekkende, maar totaal nutteloze viaduct dat te Branchon de Baty (het marktplein) overspande kreeg op 3 mei 1880 zelfs het bezoek van Leopold II. Het “Zamantreintje” (“le petit train Zaman”), dat zowel goederen als personen vervoerde, bleef zijn werk doen tot in 1917 de concessie afliep en het rollend materiaal door de Duitsers werd afgevoerd.

Inmiddels was het kasteel van Wasseiges eigendom geworden van de familie Gillain, die ook de suikerfabriek van Ambresin in handen had. In 1939 werd in het kasteel een veldhospitaal ondergebracht, maar later werd het overgenomen door het Duitse leger, dat er naar verluidt spionageopdrachten uitvoerde. Wat hier ook van zij; bij hun aftocht in september 1944 bliezen de Duitsers het kasteel en de vermaarde wintertuin de lucht in. Wat vandaag nog rest van het kasteel van Wasseiges zijn de oude stallingen. Het domein (privé) wordt nog steeds door de familie Gillain bewoond.

  • Ferme de la Dîme (Tiendenhoeve) (Rue du Baron d'Obin 194)

Deze imposante vierkanthoeve (16e en 17e eeuw) aan de westelijke ingang van het dorp, is vandaag in tweeën gesplitst. In één deel worden regelmatig culturele activiteiten georganiseerd; het andere is een privéwoning gebleven.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van beschermd erfgoed in Wasseiges

Deelgemeenten[bewerken]

Tabel[bewerken]

# Naam Oppervlakte Bevolking (2004)
1 Wasseiges 6,65 883
2 Meeffe 9,08 693
3 Ambresin 6,20 582
4 Acosse 2,52 248

Kaart[bewerken]

Kaart van Wasseiges met de vier deelgemeentes

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 811 748 898 1036 1054 1125 1188 1220 1262
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan de fusie met Acosse, Ambresin en Meeffe[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 1169 1022 947 828 783 702 615 586
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS
Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005
Inwoneraantal 1659 1704 1748 1866 2057 2241 2465
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Politiek 2007-2012[bewerken]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 9 % 9 % 9 % 9 % 11 % 11 % 11
PSD - - - 26,71 2 - - -
ECOLO - - - - 16,08 1 - -
UC 48,67 5 56,33 5 60,64 6 71,31 7 54,33 7 49,21 6 51,96 6
CN 29,4 3 - - - - - -
URD 21,93 1 - - - - - -
RPC - 42,11 4 - - - - -
PCB - 1,56 0 - - - - -
UAC - - 39,36 3 - - - -
GI.AIR - - - 1,98 0 - - -
EPAM - - - - 29,59 3 - -
EC - - - - - 13,79 1 -
Epam-Ecolo - - - - - 37,01 4 -
Alliance - - - - - - 48,04 5
Totaal stemmen 1228 1304 1344 1459 1591 1825 1897
Opkomst % 96,55 95,73 92,93 95,85 93,59
Blanco en ongeldig % 1,95 1,84 1,71 3,02 4,21 3,01 4,43

Bestuur 2007-2012[bewerken]

Het bestuur van Wasseiges bestaat uit de lijst UC die de meerderheid van de zetels heeft.

De volgende personen maken deel uit van het bestuur:

College van burgemeester en schepenen
Burgemeester Joseph Haquin (UC)
Schepenen Thomas Courtois (UC)
Anne Monnaie-Pelgrims (UC)
Daniel Paris (UC)

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Emile Brouette, La Sorcellerie à Wasseiges et environs en 1609 in La Vie Wallonne, dl. 25, pp. 59-60 - Luik 1955
  • Roger Delooz, Wasseiges et Braives - Lonzée 2005
  • Amédée De Ryckel, Les Communes de la province de Liège, pp. 629-631 - Luik 1892
  • Georges Hansotte, Wasseiges in Inventaire des archives communales déposées aux Archives de l'Etat à Liège, deel V, p. 63 - Brussel 1962
  • Paroisse de Wasseiges in Le Bulletin diocésain, 1e jaargang - Hoei april 1910
  • Edmond Tellier, Inventaire des archives personnelles du notaire Henri Moreau, de Wasseiges (1703-1887) - Hoei 1996
  • Désiré Van de Casteele, Coût d'un procès de sorcellerie à Wasseiges, 1591 in Bulletin de l'Institut archéologique liégeois, deel 12, pp. 394-405 - Luik 1874

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties