Weesperkarspel
Weesperkarspel is een voormalige gemeente in Noord-Holland, waarin onder meer Noord- en Oost-Duivendrecht, Driemond en de vroegere gemeente Bijlmermeer lagen.
Inhoud |
Naam [bewerken]
Weesperkarspel, ook wel geschreven als Weespercarspel, ontleent haar naam als Middeleeuwse landgemeente bij de stad Weesp. Weesp komt van Wisapa, wat weidebeek betekent. Karspel komt van Kerspel en betekent kerkdorp, ook wel parochie. Het derde deel ‘’spel’’ behoort bij de stam van spellen. Spel is dan de verkondiging van de rechtsbeslissing en vervolgens het gebied waarvoor de verkondiging geldig was.
Geschiedenis [bewerken]
Na de Franse tijd werd Weesperkarspel een zelfstandige gemeente. In 1811 telde de gemeente 1062 inwoners en in 1840 waren dat er 1083. Bij Koninklijk Besluit van 20 december 1846 werd de gemeente Bijlmermeer ingelijfd. Mede door een grensregeling van 15 juli 1869 was de omvang 4688 hectare. Met deze uitbreiding erbij telde de gemeente in 1850 1347 bewoners en in 1876 waren dat 1693 personen. De grond bestond vooral uit laagveen, ten dele ook wel kleigrond en in het oosten was overwegend zandgrond. De voornaamste bronnen van inkomsten waren veeteelt en zuivelbereiding, zoals boter en kaas. Tot 1915 was er ook een aardappelmeelfabriek. Op dezelfde plaats vestigde P. Sluis er in 1916 zijn Pluimvee- en vogelvoederfabrieken, met de bekende gestileerde hanenkop als beeldmerk. In 1980 sloot deze fabriek en na de sloop werd op het terrein een woonwijk gebouwd. Het stadhuis van de gemeente stond in Weesp, langs de Vecht.[1]
Geografie [bewerken]
De gemeente was omgeven door de gemeenten Diemen, Muiden, Weesp, Naarden, Hilversum, Ankeveen, ’s-Graveland, Nigtevecht, Abcoude en Ouder-Amstel en werd verrijkt met de rivieren de Vecht, de Gaasp en de Smal-Weesp en ook de ’s Gravelandse Vaart.
Opheffing [bewerken]
Met de opheffing op 1 augustus 1966 werd het grondgebied verdeeld over de gemeenten Weesp (1767 ha, 3159 personen), 's-Graveland (306 ha, 481 personen), Amsterdam (2084 ha, 2662 personen) en Naarden (155 ha, 0 personen).[2] De Amsterdamse wijk Bijlmermeer ligt gedeeltelijk op het voormalige gebied van Weesperkarspel; de ontwikkeling van die stadsuitbreiding was de voornaamste reden om de gemeente op te heffen. Aanvankelijk ging het in 1966 door Amsterdam geannexeerde gedeelte voor 12 jaar naar die gemeente. Met deze voorwaardelijke opheffing hield men de mogelijkheid open om de Bijlmermeer met Diemen en Duivendrecht samen te voegen tot de gemeente Bijlmermeer. In 1978 ging het gebied dan toch definitief naar Amsterdam en werd in 1987 een eigen stadsdeel samen met Driemond. Dit stadsdeel grenst niet aan de rest van Amsterdam, daar Duivendrecht en Diemen hier tussen liggen. Kadastraal wordt vaak nog steeds van Weesperkarspel gesproken.
Het gemeentearchief bevindt zich in het Gemeentearchief Amsterdam.
Externe link [bewerken]
- Kaart van Weesperkarspel, ca. 1865.
Bronnen [bewerken]
Etymologisch woordenboek van dr J. de Vries (Aula-boeken, 1958) met ondertitel: Waar komen onze woorden en plaatsnamen vandaan? Historische Atlas Noord-Holland door G.L. Wieberink e.a., Uitgave Robas, 1990. Aardrijkskundig woordenboek door P.H. Witkamp, Amsterdam, 1877.
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Door Amsterdam (gedeeltelijk) geannexeerde gemeenten |  |
|---|---|
|
Buiksloot · Haarlemmerliede · Landsmeer · Nieuwendam · Nieuwer-Amstel · Oostzaan · Ransdorp · Sloten · Watergraafsmeer · Weesperkarspel |
|
