Wereld van Het Lied van IJs en Vuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Dit is een overzicht van de wereld uit de door George R.R. Martin geschreven fantasyboekenserie Het Lied van IJs en Vuur en de bijbehorende televisieserie Game of Thrones. De geografie, geschiedenis, biologie en maatschappij van deze fictieve wereld komen hier kort aan de orde.

De achtergrond van de verhalen uit de boeken wordt stukje bij beetje verteld door middel van openbaringen, flashbacks en herinneringen. George R.R. Martin gebruikt daarvoor ook de stijl van de boeken, met hun interne dialogen, onbetrouwbare vertellers en point-of-view personages. Ook de appendices, de Verhalen van Dunk en Ei en het boek The World of Ice and Fire geven canonieke informatie over de wereld. In de televisieserie zijn uiteraard andere technieken beschikbaar, maar de makers van de serie hebben aangegeven de hoeveelheid achtergrondinformatie bewust beperkt te houden.

Geografie[bewerken]

De fictieve wereld waarin de verhalen van Het Lied van IJs en Vuur zich afspelen is verdeeld in meerdere continenten. Van de drie belangrijkste verhaallijnen in de serie spelen er twee zich af op het westelijke continent Westeros en een op het ten oosten daarvan gelegen Essos. Ten zuiden van Essos ligt nog een continent genaamd Sothoryos waar weinig over bekend is. Een mogelijk vierde continent genaamd Ulthos zou nog verder naar het zuidoosten liggen.

Opvallend is dat de seizoenen in deze wereld soms jarenlang kunnen duren. De verklaring daarvoor is volgens auteur George R.R. Martin bovennatuurlijk in oorsprong.

Westeros[bewerken]

Westeros is het meest westelijke continent en het belangrijkste continent in de boekenserie. Het is ongeveer zo groot als Zuid-Amerika, maar het vertoont culturele overeenkomsten met middeleeuws Europa met haar forten, kastelen en ridders. Het continent is traditioneel opgedeeld in zeven koninkrijken: Het Noorden, de IJzereilanden, de Vallei van Arryn, de Westlanden, het Bereik, de Stormlanden en Dorne, en daarnaast nog drie subregio's: de Rivierlanden, de Kroonlanden en de landen Voorbij de Muur. In het begin van de boekenserie is het merendeel van het continent verenigd onder één koning met negen van de tien regio's, het gebied ten noorden van de Muur uitgezonderd, elk gecontroleerd door een machtig adellijk huis.

Voorbij de Muur[bewerken]

De Muur van Hadrianus was voor auteur George R.R. Martin een inspiratiebron voor De Muur in het noorden van Westeros
Het land Voorbij de Muur werd voor de televisieserie Game of Thrones opgenomen in IJsland

Over het hoge noorden voorbij De Muur (The Wall) is weinig bekend. Het valt niet onder de verenigde koninkrijken van Westeros en er leven Wildlingen met hun eigen koningen en eigen gewoontes. Ook de Anderen leven hier. Het is er altijd koud en besneeuwd. De machtigste man van het verre noorden draagt de titel Koning-achter-de-Muur. De Muur wordt vanaf zuidelijke kant bewaakt door de altijd in het zwart geklede leden van de Nachtwacht (Night's Watch). De Muur wordt door de auteur vergeleken met Muur van Hadrianus in Noord-Engeland, maar is vergroot om beter bij het fantasygenre te passen, hij wordt omschreven als 480 kilometer lang, 210 meter hoog en op de top 10 meter breed en aan de voet nog een stuk breder.

Het Noorden[bewerken]

Het Noorden (The North) is verreweg het grootste van de landen in oppervlak, maar wel dunbevolkt. Het wordt door de auteur vergeleken met Schotland, de winters zijn er koud en het sneeuwt er geregeld. Het machtigste adellijke huis in het Noorden is Huis Stark; Winterfel (Winterfell) is de hoofdstad van het gebied. Een van de vijf grote steden van Westeros, Withaven (White Harbor) ligt in het Noorden. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Sneeuw".

De IJzereilanden[bewerken]

De haven van Ballintoy Harbour in Noord-Ierland werd in de televisieserie Game of Thrones gebruiken als haven van Piek

De zeven IJzereilanden (Iron Islands) liggen ten westen van Westeros, ongeveer halverwege het continent. Qua oppervlakte de kleinste van de landen, maar niet minder invloedrijk. Het is er stormachtig en de inwoners staan bekend als formidabele zeevaarders. Het machtigste adellijke huis in de IJzereilanden is Huis Grauwvreugd; Piek (Pyke) is de hoofdstad van het gebied. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Piek".

De Rivierlanden[bewerken]

De Rivierlanden (Riverlands) liggen ongeveer in het midden van Westeros en zoals de naam al aangeeft stromen enkele grote rivieren door het gebied. Officieel gelden de rivierlanden niet als één van de zeven koninkrijken van Westeros maar wordt gezien als het achtste, getuige de uitdrukking "Making the eight". Deze uitdrukking wordt gebruikt door iemand die met een vrouw in elk van de zeven koninkrijken geslapen heeft en met één uit de Rivierlanden. De Riverlanden zijn vruchtbaar en dichtbevolkt, maar de centrale locatie heeft als gevolg gehad dat Rivierlanden veelvuldig de locatie van oorlogen tussen andere koninkrijken zijn geweest.

Het machtigste adellijke huis in de Rivierlanden is Huis Tulling, maar ook Huis Frey in De Tweeling (The Twins) is machtig; Stroomvliet (Riverrun) is de hoofdstad van het gebied. Harrenhal was ooit het grootste kasteel van Westeros, maar ligt in puin nadat Aegon de Veroveraar met zijn Draken langskwam, tegenwoordig wordt het beschouwd als vervloekt. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Stroom".

De Vallei van Arryn[bewerken]

Beelden van Meteora in Griekenland werden in de televisieserie Game of Thrones gebruiken om een beeld van de Vallei van Arryn weer te geven

De Vallei van Arryn (Vale of Arryn) ligt in het bergachtige oosten van Westeros. Het machtigste adellijke huis in de Vallei is Huis Arryn; Adelaarsnest (The Eyrie) is de hoofdstad van het gebied, gelegen op een schier onbereikbare plek hoog boven een vruchtbare vallei diep de bergen. Een van de vijf grote steden van Westeros, Meeuwstede (Gulltown) ligt in het gebied van de Vallei aan de kust. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Steen".

De Westlanden[bewerken]

De Rots van Gibraltar was voor auteur George R.R. Martin een inspiratiebron voor de Rots van Casterling in de Westlanden

De Westlanden (The Westerlands) beslaan het heuvelachtige westen van Westeros. Het gebied is rijk in erts, met name in goud, en daarmee het rijkste gebied van Westeros. Het machtigste adellijke huis in de Westlanden is Huis Lannister; Rots van Casterling (Casterly Rock) is de hoofdstad van het gebied. Een van de vijf grote steden van Westeros, Lannispoort (Lannisport) ligt in de Westlanden niet ver van de Rots. De Rots van Casterling is volgens de auteur geïnspireerd op de Rots van Gibraltar. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Heuvel".

De Kroonlanden[bewerken]

Downhill Strand in Derry (Noord-Ierland) werd in de televisieserie Game of Thrones gebruikt als strand van Drakensteen
Mdina in Malta diende als een van de opnamelocaties voor de gebeurtenissen in Koningslanding
Dubrovnik in Kroatië diende als een van de opnamelocaties voor de gebeurtenissen in Koningslanding

De Kroonlanden (Crownlands) zijn de gebieden rond Koningslanding (King's Landing), de hoofdstad van Westeros en tevens hoofdstad van de Kroonlanden en een van de vijf grote steden van Westeros. Koningslanding is door de auteur geïnspireerd Parijs of Londen in de middeleeuwen. De Kroonlanden zijn lange tijd de landen die direct onder het regerende adellijke Huis Targaryen vallen. Ook het eiland en kasteel Drakensteen (Dragonstone), dat traditioneel het meest westelijke gebied van Valyria was en de uitvalsbasis voor de Targaryens tijdens hun invasie van Westeros, wordt tot de Kroonlanden gerekend. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Water".

Het Bereik[bewerken]

Het Bereik (The Reach) is de naam voor het vruchtbare zuidwesten van Westeros. Vanwege de grote oogsten en goede wijnen is ook het Bereik rijk en machtig. Het machtigste adellijke huis in het Bereik is Huis Tyrell; Hooggaarde (Highgarden) is de hoofdstad van het gebied. Een van de vijf grote steden van Westeros, Oudstee (Oldtown) ligt in het Bereik en is de oudste stad van Westeros. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Bloemen".

De Stormlanden[bewerken]

De Stormlanden (Stormlands) beslaan een gebied in het zuidoosten van Westeros, ten zuiden van Koningslanding. Het machtigste adellijke huis in de Stormlanden is Huis Baratheon; Stormeinde (Storm's End) is de hoofdstad van het gebied. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Storm".

Dorne[bewerken]

Dorne is de naam voor het dorre woestijnachtige verre zuiden van Westeros. Dorne staat bekend om haar snelle paarden, specerijen, wijn en textiel. De bevolking van Dorne staat bekend als heethoofdig vanwege hun Ryonische afkomst. Dorne kent enkele gebruiken die specifiek zijn voor het gebied en ook was het het laatste land dat onder Huis Targaryen verenigd werd. Het machtigste adellijke huis in Dorne is Huis Martell; Zonnespeer (Sunspear) is de hoofdstad van het gebied. Bastaardkinderen krijgen hier bij hun geboorte de achternaam "Zand".

Essos[bewerken]

Essos is een groot continent ten oosten van Westeros. De twee continenten zijn gescheiden van elkaar door de Nauwe Zee. Het is qua grootte vergelijkbaar met Eurazië en kent grote verschillen in klimaat en landschap. In het heuvelachtige en beboste westen van Essos liggen de Vrije Steden. Aan de warme, heuvelachtige zuidkust liggen ook enkele steden, waaronder de restanten van Valyria. Het midden en oosten van het continent zijn grotendeels warm en droog en bestaat uit grasvlaktes en woestijnen waar nomadische volkeren leven. Het noorden is koud en wordt relatief weinig beschreven.

Valyria[bewerken]

In de geschiedenis van Essos staat de stad Valyria in het zuiden van het continent centraal. Dit is de machtige hoofdstad van een groots rijk die zo'n vierhonderd jaar voor de verhalen uit de boeken in één nacht door een vulkaanuitbarsting verdwijnt. Door de auteur wordt de ondergang van Valyria door een catastrofe vergeleken met de mythe van de ondergang van Atlantis. De geschiedenis van Valyria speelt op de achtergrond van de verhaallijn rond Daenerys Targaryen en op die manier wordt onder andere bekend gemaakt dat de Valyrianen door gebruik van magie, draken en superieur staal op militair gebied dominant zijn in Essos en hun tegenstanders keer op keer de baas zijn en vele slaven maken. De cultuur en taal van Valyria zijn ook invloedrijk op het continent.

Vrije Steden[bewerken]

Aan de westkant van Essos liggen de Negen Vrije Steden, Braavos, Lorath, Lys, Myr, Norvos, Pentos, Qohor, Tyrosh en Volantis. De Vrije Steden zijn een verzameling onafhankelijke stadstaten gesticht door Valyriaanse kolonisten en vluchtelingen. De rivier de Rhoyne stroomt door de landen rondom de Vrije Steden.

Oostelijk Essos[bewerken]

In het oosten van Essos ligt de Zee van Dothrak, een enorme grasvlakte waar de Dothraki wonen. De Dothraki zijn lange, koperkleurige mensen die een overwegend nomadische leefwijze hebben en voor wie paarden van essentieel belang zijn in hun leven. De Dothraki hebben maar één stad die Vaes Dothrak genoemd wordt en dienst doet als de hoofdstad. George R.R. Martin heeft de Dothraki gebaseerd op een mix van meerdere bestaande volkoren zoals Mongolen, Hunnen, Alanen en Noord-Amerikaanse Indianen.

Ten zuiden van de Zee van Dothrak ligt Lhazar waar de Lhazarenen wonen, een vreedzaam volk dat vaak slachtoffer wordt van de rooftochten van de Dothraki. Verder ten zuiden ligt weer een woestijn, de Rode Vlakte, waar achter de stad Qarth ligt.

Baai der Slavenhandelaren[bewerken]

In het zuiden van Essos ligt de Baai der Slavenhandelaren met de steden Astapor, Meereen en Yunkai. Cultureel gezien zijn het de opvolgers van Ghis, de oude aartsvijand van Valyria. Zoals de naam al aangeeft zijn de steden voor hun welvaart grotendeels afhankelijk van de slavenhandel. Daenerys Targaryen komt in Astapor om een leger te verwerven.

Overige landen[bewerken]

Sothoryos is een continent ten zuiden van Essos. Het wordt door de auteur vergeleken met Afrika, het bestaat uit jungles vol nare ziektes en is grotendeels niet in kaart gebracht.

Oostelijk dan de bekende landen van Essos, ofwel op Essos, ofwel op een ander continent liggen de mysterieuze handelssteden Asshai en Yi Ti waar in de boeken niet veel over bekend gemaakt wordt. Het personage Melisandre komt uit Asshai.

In het noorden ligt het eiland Ibben waar het koud is en waar vooral verdiend wordt met de walvisjacht. De mensen van Ibben zijn behaard en houden van bijlen.

Ten zuiden van Westeros liggen de Zomereilanden waar de mensen op Westeros ook handel mee drijven, onder andere wijn en specerijen worden geïmporteerd. De mensen van de Zomereilanden hebben vreemde goden die ze eren door middel van geslachtsgemeenschap.

Geschiedenis[bewerken]

Kinderen en Eerste Mensen[bewerken]

Over de vroegste geschiedenis van Westeros is ook voor de personages in de boeken weinig bekend. De vroegste inwoners zijn de Kinderen van het Woud, een ras van kleine magische wezens die de natuur en de Oude Goden aanbidden. Zo'n twaalfduizend jaar voor de gebeurtenissen uit Het Lied van IJs en Vuur kwamen uit het oosten de Eerste Mensen die na een oorlog met de Kinderen van het Woud een pact sloten. De periode van vierduizend jaar die op het pact volgde wordt de Heldenera genoemd; in de loop van die periode namen de Eerste Mensen de religie van de Oude Goden over.

Achtduizend jaar voor de verhalen uit de boeken komt een ras van mysterieuze bovennatuurlijk wezens, de Anderen, uit het noorden oprukken. Met vereende krachten, drakenglas en oude magie lukt het alliantie van de Kinderen van het Woud en de Eerste Mensen om de Anderen weer terug naar het noorden te drijven. Er wordt een Muur gebouwd om de Anderen tegen te houden.

Andalen[bewerken]

Zesduizend jaar voor de evenementen van de boekenserie, tweeduizend jaar na de opkomst van de Anderen, wordt het continent binnengevallen door de Andalen, oorspronkelijk afkomstig uit het westen van Essos. De Andalen nemen ook hun religie, het Geloof van de Zeven, mee naar Westeros. In de loop van de millennia veroveren de Andalen Westeros grotendeels op de Eerste Mensen. Alleen het Noorden blijft in handen van de Eerste Mensen. In die periode verdwijnen de Kinderen van het Woud langzaam terwijl de Eerste Mensen en de Andalen langzaam in elkaar opgaan.

Op een onbekend tijdstip na invasie van de Andalen, komt opnieuw een volk uit Essos naar Westeros. Onder aanvoering van koningin Nymeria zeilen de Rhoynar naar Westeros en landen in Dorne. De kleine woestijnkoninkrijken in het verre zuiden van Westeros worden verenigd als Nymeria en Huis Martell een alliantie sluiten door middel van een huwelijk en geheel Dorne onderwerpen.

Targaryens[bewerken]

Driehonderd jaar voor de gebeurtenissen van de boekenserie vallen de Targaryens onder leiding van Aegon de Veroveraar Westeros binnen. Hoewel hun leger niet al te groot is hebben ze drie draken bij zich en zelfs Harrenhal, het grootste kasteel van Westeros, is kansloos tegen deze draken. Het gevolg van deze invasie is dat de Targaryens bijna drie eeuwen lang over Westeros regeren. In eerste instantie blijft Dorne gespaard van de invasie van Aegon, maar na enkele oorlogen sluiten Huis Targaryen en Huis Martell een huwelijksalliantie waardoor 184 jaar na de invasie ook Dorne onder de Verenigde Koninkrijken van Westeros gaat vallen en de Oorlog van de Verovering officieel eindigt.

Vijftien jaar voor het begin van de boeken regeert Aerys II Targaryen "de Krankzinnige" over Westeros. Een groep edellieden onder aanvoering van Robert Baratheon komt in opstand. Eddard Stark en Jon Arryn sluiten zich bij Robert aan. Als Jaime Lannister koning Aerys doodt wordt Robert Baratheon de nieuwe koning; hij trouwt met Cersei Lannister om de Lannisters te vriend te houden. De achtjarige zoon, Viserys, en de babydochter, Daenerys, van de vermoorde koning worden in veiligheid gebracht naar de Vrije Steden op Essos. De gebeurtenissen tijdens Robert's Opstand (ook bekend als de Oorlog van de Usurpator) vormen grotendeels de directe aanleiding voor de gebeurtenissen in de boeken van Het Lied van IJs en Vuur.

Zes jaar na de kroning van Robert Baratheon als koning komt Balon Grauwvreugd van de IJzereilanden in opstand, deze opstand wordt neergeslagen maar heeft onder meer als gevolg dat Theon Grauwvreugd als gijzelaar naar Winterfel wordt meegenomen. Nog negen jaar later worden met de dood van Jon Arryn de gebeurtenissen in gang gezet die leiden tot de Oorlog van de Vijf Koningen, waarin Joffrey Baratheon, Stannis Baratheon en Renling Baratheon strijden om de IJzeren troon en Robb Stark en Balon Grauwvreugd voor onafhankelijkheid van hun landen. De gebeurtenissen in en rond de Oorlog van de Vijf Koningen staan centraal in de eerste paar boeken van de Het Lied van IJs en Vuur-cyclus.

Biologie[bewerken]

De meeste personages in de boeken zijn menselijk en de meeste planten en dieren komen ook overeen met die op aarde. Toch worden er door de serie heen ook andere rassen voorgesteld, zoals Reuzen, de Kinderen van het Woud en de Anderen. Ook mythische wezens als draken en schrikwolven komen voor in de door George R.R. Martin geschapen wereld.

De Anderen[bewerken]

De Anderen zijn een bovennatuurlijk volk uit het verre noorden. De Muur is gebouwd om de Anderen in het noorden te houden. Ze zijn sterk, maar gevoelig voor 'drakenglas' (een soort vulkanisch glas of obsidiaan).

Draken[bewerken]

Draken zijn in de wereld van Het Lied van IJs en Vuur zeer zeldzaam en bijzonder krachtig. Aegon Targaryen gebruikt drie draken tijdens zijn invasie van Westeros en Daenerys Targaryen plant datzelfde te doen met haar drie draken. Enkele draken die met naam in de boeken voorkomen zijn:

  • Balerion, grootste van de drie draken van Aegon de Veroveraar. Wordt bereden door Aegon zelf.
  • Meraxes, een van de drie draken van Aegon de Veroveraar. Wordt bereden door Rhaenys.
  • Vhagar, een van de drie draken van Aegon de Veroveraar. Wordt bereden door Visenya.
  • Drogon, een van de drie draken van Daenerys. Door haar vernoemd naar haar overleden man Khal Drogo.
  • Rhaegal, een van de drie draken van Daenerys. Door haar vernoemd naar haar broer Rhaegar Targaryen.
  • Viserion, een van de drie draken van Daenerys. Door haar vernoemd naar haar broer Viserys Targaryen.

Schrikwolven[bewerken]

Schrikwolven (dire wolves) zijn een soort bijzonder grote wolven die leven ten noorden van de Muur. Ze zijn groter en sterker dan gewone wolven met langere poten en grotere koppen. Ze worden in de boeken omschreven als zijnde groter dan een pony. Volkeren in Westeros geloven dat ze (ten zuiden van de Muur) uitgestorven zijn, maar aan het begin van het eerste boek (Het spel der tronen) komen leden van Huis Stark er in de buurt van Winterfel vijf tegen. Elk kind van Eddard Stark en Catelyn Tulling krijgt een schrikwolf als huisdier. Jon Sneeuw vindt nog een zesde wolf die hij zelf adopteert.

  • Grijze Wind (Grey Wind) wordt de schrikwolf van Robb Stark.
  • Dame (Lady) wordt de schrikwolf van Sansa Stark.
  • Nymeria wordt de schrikwolf van Arya Stark.
  • Zomer (Summer) wordt de schrikwolf van Bran Stark.
  • Ruige Hond (Shaggydog) wordt de schrikwolf van Rickon Stark.
  • Spook (Ghost) wordt de schrikwolf van Jon Sneeuw.

Maatschappij[bewerken]

Het verhaal van Het Lied van IJs en Vuur speelt zich af in een fictieve wereld, losjes gebaseerd op de Europese middeleeuwen en dan met name de periode van de Rozenoorlogen in het vijftiende-eeuwse Engeland. Enkele bovennatuurlijke elementen zijn door de auteur toegevoegd, hoewel ze een minder dominante rol spelen dan in veel andere fantasyseries. De meeste volkeren en personages in de boeken komen in hun leven geen magie voor en velen geloven er zelfs niet in.

Taal[bewerken]

In de wereld worden verschillende talen gesproken. Voor de televisieserie Game of Thrones kreeg taalkundige David J. Peterson de opdracht om op basis van de in de boeken gegeven tekst het Dothraki en het Valyriaans tot volledige taal uit te werken.[1]

Religie[bewerken]

Meerdere religies worden in de wereld van Het Lied van IJs en Vuur beleden. Sommige mensen in Westeros hangen de Oude Goden aan, die nog stammen van de religie van de Kinderen van het Woud, hoewel dat laatste volk inmiddels verdwenen is. De Oude Goden hebben vooral veel aanhang in het Noorden.

Daarnaast is het Geloof van de Zeven, dat ook Het Geloof wordt genoemd. De religie kent één god met zeven aspecten (de Vader, de Krijger, de Smid, de Moeder, de Dienstmaagd, de Oude en de Vreemdeling). Deze religie kent een uitgebreide georganiseerde organisatie met een soort paus die luistert naar de titel Hoge Septon en een hiërarchische structuur met zusters, priesters en kardinalen. Ook zijn er bij tijd en wijle enkele militante ordes die het geloof gebruiken om mensen te onderdrukken.

Op de IJzereilanden wordt verder nog de Verdronken God aanbeden en in het noorden, Voorbij de Muur, worden de Anderen door sommige Wildlingen ook als goden gezien. In Dorne aanbidden sommige nakomelingen van de Rhoynar de godin Moeder Rhoyne, de personificatie van de rivier de Rhoyne in het westen van Essos. R'hllor is een god die vooral aanbeden wordt in Essos, maar kent ook aanhangers in Westeros. In Bravos staat een gebedshuis van de God met de vele gezichten.

Bronnen, noten en/of referenties

Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Engelstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

  1. (nl) "Valyriaans, over de talen van Game of Thrones" Martijn Joosse, MustReads.nl, 4 mei 2013