Westermoskee

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

De Westermoskee was de naam voor een geplande Turkse moskee in stadsdeel De Baarsjes in Amsterdam. Deze moskee zou deel uit maken van een groot samenwerkingsproject tussen het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes, de Turks-islamitische organisatie Milli Görüş en woningcorporatie Het Oosten. Het plan voorzag naast een moskee onder andere in de bouw van woningen en bedrijfsruimte. Vanwege uiteenlopende geschillen tussen de betrokken partijen is de komst van de Westermoskee nooit gerealiseerd.


Inhoud

[bewerken] Ontwikkeling van het project

[bewerken] Van Turkse moskee naar Multiculturele stadsvernieuwing

In 1994 kocht de Turks/Duitse vereniging Milli Görüş het in onbruik geraakt Riva-terrein, met als doel om op deze locatie een moskee te bouwen. De plannen stuitten al snel op bezwaren van stadsdeel De Baarsjes, die de moskee te groot vonden en te zeer een inbreuk op het karakter van de buurt. Bovendien had de gemeente plannen voor stadsvernieuwing in de Chassébuurt, de wijk tussen de Kostverlorenvaart en de Admiralengracht, en wenste de moskee daarin te integreren. Er volgde een jarenlang, heftige strijd, waarbij de gemeente zelfs een keer op het punt heeft gestaan om de mobiele eenheid in te schakelen[1].

In 2000 volgde er toch een akkoord dat bevredigend was voor alle partijen. De moskee komt er, maar wordt overeenkomstig de wens van de gemeente in gepast in een breder project een multicultureel karakter. Het akkoord voorziet in een kleinere, maar gezichtsbepalende moskee met een minaret van 43 meter. Daarnaast is voorzien in 111 woningen, 760 m² kantoor- en bedrijfsruimte, 1040 m² ruimte voor maatschappelijke voorzieningen en een parkeergarage met plaats voor 238 auto's. Alle gebouwen worden in de stijl van de Amsterdamse School ontworpen door het Frans-joodse architectenechtpaar Breitman. Het nieuwe, aan de moskee gelegen plein zal naar de Turkse ontdekkingsreiziger Piri Re'is worden vernoemd. De moskee zelf krijgt een Nederlandse naam, de Westermoskee.

[bewerken] Bezwaren uit de buurt

In eerst instantie stuitten de bouwplannen, zoals die door stadsdeel De Baarsjes en het Oosten verder werden uitgewerkt, op bezwaren van een aantal omwonenden, waardoor het project uiteindelijk zes jaar vertraging opliep. Er bestond weerstand tegen de sloop van enkele 'monumentale' panden aan de Witte de Withstraat[2] en de hoogte van de minaret[3][4]. Uiteindelijk verklaarde de rechter een veertigtal bezwaarschriften ongegrond, en oordeelde een arbitragecommissie dat de oorspronkelijke hoogte van de minaret gehandhaafd moest blijven om geen afbreuk te doen aan de compositie van het geheel. Wel vond in overleg met de buurt enige aanpassingen ingang, zoals de plaats van de minaret.

Op 24 april 2008 werd bekend dat woningcorporatie Het Oosten eerder in 2008 het beroep dat iemand had ingesteld tegen de bouw heeft afgekocht. Daarbij zou 20.000 euro zijn overgemaakt en 100.000 euro zwart in contanten zijn betaald, volgens een woordvoerder van de woningcorporatie. [5]

[bewerken] Start van de bouw

Op 17 januari 2006 zijn verschillende diensten en bedrijven begonnen met de voorbereidingen voor de bouw van de ondergrondse parkeergarage, waarbij diverse kabels en leidingen worden omgelegd. Aansluitend hierop is begonnen met de bouw van de parkeergarage onder de moskee. Op 28 februari 2006 werd het startschot voor het begin van de bouw gegeven door minister van Justitie Piet Hein Donner in een feestelijke openingsceremonie.


[bewerken] Problemen rond Milli Görüş

[bewerken] Ontslag van Üzeyir Kabaktepe

In oktober 2006 ontstond een conflict tussen Üzeyir Kabaktepe, de relatief liberale directeur van Manderen B.V., de officiële opdrachtgever van de Westmoskee, en Fatih Üçler Dağ, de conservatieve directeur van moskeevereniging Aya Sofia. Aya Sofia, aangesloten bij Milli Görüş Noord Nederland, moet hoofdhuurder worden van de Westermoskee bij Manderen B.V. Onder druk van het Duitse hoofdkwartier van Milli Görüş, dat te boek staat als zeer conservatief, werd Kabaktepe vervangen door Dağ.

Bij stadsdeel De Baarsjes en de woningbouwvereniging Het Oosten ontstond zorg over de religieuze koerswijziging van de Westermoskee[6], te meer omdat Milli Görüş een maand eerder het convenant 'Werken aan de Toekomst'[7] met De Baarsjes en Het Oosten had ondertekend. In dit convenant beloofde Milli Görüş een liberale koers en financiële, juridische en mentale onafhankelijkheid van 'Keulen'. Woningbouwverening Het Oosten verloor het vertrouwen, en overwoog zich terug te trekken uit het project. De bouw van de moskee kwam stil te liggen.

[bewerken] Geheime banden met Milli Görüş Duitsland

In februari 2007 werd er een geheim contract ontdekt waarin de aandelen van Manderen B.V., de toekomstige eigenaar van de Westermoskee, werden overgedragen aan het Duitse hoofdkwartier in Keulen. [8] De gewezen directeur Üzeyir Kabaktepe verklaarde het contract 'onder geestelijk onder druk' en tegen zijn geweten te hebben ondertekend.[9]

Met de geheime overdracht werd het vertrouwen van de gemeente en Het Oosten wederom beschaamd. De woningbouwvereniging probeerde naleving van het convenant 'Werken aan de Toekomst' bij de rechter af te dwingen. De nieuwe directeur van Manderen B.V., Fatih Üçler Dağ, beriep zich echter op scheiding van kerk en staat, en kreeg gelijk. [10]

[bewerken] Mogelijke aandelenzwendel

Op 10 mei 2007 meldde het actualiteitenprogramma Netwerk dat zowel oud-bestuurders als huidige bestuursleden van Milli Görüş betrokken zouden zijn geweest bij beleggingsfirma's waarmee tot begin 2002 duizenden Turken zijn opgelicht.[11] Tijdens de gebedsdiensten zou geld zijn geïnd voor zogenaamde 'groene beleggingsfondsen', waarbij het binnen de islam vaak verboden geachte rentemechanisme niet toegepast werd. De fondsen zouden een rendement tot 40% opleveren, maar die belofte werd nooit waargemaakt. Eerder onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten wees niet op strafbare feiten[12], maar de Tweede Kamer eiste naar aanleiding van de Netwerk-uitzending een strafrechtelijk onderzoek.[13] Oud-bestuurder Üzeyir Kabaktepe, die 1,3 miljoen euro zou hebben overgemaakt naar eigen ondernemingen, ontkent alle beschuldigingen.[14] In augustus 2007 werd Kabaktepe aangehouden op verdenking van verduistering en witwassen. [15]

[bewerken] Bedreiging raadslid

Het Turks-Nederlandse raadslid Yuksel Kaplan (PvdA) werd door de De Turkse moskeevereniging, onderdeel van het in Duitsland verboden Milli Görüs, bedreigd.[16]

[bewerken] Politieke bemoeienis

[bewerken] Steun vanuit het Amsterdamse gemeentebestuur

Ook na de vertrouwensbreuk tussen Milli Görüs en Stadsdeel De Baarsjes bleef het Amsterdamse bestuur het project steunen. 'Door de bekendmaking van de overeenkomst met de Duitse organisatie Milli Gorus heeft het project [...] zelfs internationale aspecten gekregen', schrijft GroenLinks op de eigen website.[17] Fractievoorzitter van GroenLinks in stadsdeel de Baarsjes Coos Hoebe gaf toe dat Milli Görüş behoudend is, maar zag 'geen stappen die de integratie en maatschappelijke ontwikkeling van de moslimgemeenschap de verkeerde kant op sturen'.[18] Burgemeester Job Cohen relativeert publiekelijk het radicale karakter van Milli Görüş Duitsland.[19]

[bewerken] Persoonlijke bemiddeling door Job Cohen

Naar aanleiding van de negatieve ontwikkelingen rond Milli Görüş trokken oppositiepartijen CDA en VVD hun steun voor de Westermoskee inmiddels in. Zeer tegen de zin van deze partijen alsmede de Partij voor de Vrijheid ondernam Job Cohen in februari 2007 een nieuwe poging om het vertrouwen tussen Milli Görüş, De Baarsjes en Het Oosten te herstellen. [20] Wanneer blijkt dat Milli Görüş banden onderhoudt met de Moslim Broederschap ziet Cohen zich zelfs genoodzaakt te verklaren dat dit 'geen gevaarlijke organisatie' is.[21]

Half mei bleek het crisisberaad toch tevergeefs. De verhoudingen waren te zeer verstoord voor verdere samenwerking. Milli Görüş trok zich op 14 mei terug uit het project, en verklaarde Het Oosten voor 6 miljoen euro uit te zullen kopen.[22] Ook Cohen lijkt van koers te zijn veranderd. De burgemeester zet openlijk vraagtekens bij de integriteit van Milli Görüş.[23] Reden hiertoe was ook de mogelijke betrokkenheid van Milli Görüş bij illegale effectenhandel, waarbij honderden Turkse Amsterdammers financieel gedupeerd zouden zijn.

[bewerken] Definitieve breuk met de Gemeente en Het Oosten

Na het mislukken van het overleg onder leiding van burgemeester Cohen komt het tussen een breuk tussen Milli Görüs en de Gemeente Amsterdam. Op 19 mei dreigde Fatih Üçler Dağ, directeur van Aya Sofia en Manderen B.V., naar de Arabische zender Al-Jazeera te stappen en Turken in heel Europa op te roepen tot 'een geweldloze opstand' als de overheid de komst van een moskee probeerde te verhinderen.[24] De uitspraken werden door sommige politici beschouwd als verkapte dreigementen. Op 23 mei 2007 besloot de gemeenteraad van Amsterdam daarom de banden met Milli Görüş te verbreken.

Volgens Dağ zal Milli Görüş zelfstandig een moskee gaan bouwen die volledig onder het bestuur van de Duitse radicale tak zou komen te staan. Begin 2008 maakte Het Oosten een begin met de bouw van het project, met uitzondering van de moskee. [25]


[bewerken] Verwijzingen

  1. ↑ Groen licht voor Westermoskee , 19 augustus 2004, De Telegraaf [1]
  2. ↑ Buurt protesteerde onder meer tegen sloop twee 'mooiste huizen' Witte de Withstraat, 14-20 oktober 2002, Verbaarsjes.nl [2]
  3. ↑ De Westermoskee, 23-29 september 2002, Verbaarsjes.nl [3]
  4. ↑ Protesten tegen komst hoge minaret bij moskee, 9 november 2005, Elsevier [4]
  5. ↑ Beroep afgekocht voor 120.000 euro, De Telegraaf, 24 april 2008 [5]
  6. ↑ Milli Gorus Nederland radicaliseert snel, 15 mei 2006, Elsevier [6]
  7. ↑ Convenant 'Werken aan de Toekomst' [7]
  8. ↑ Vertrouwenscrisis rond Westermoskee na publicatie geheim contract, KRO, 6 februari 2007 [8]
  9. ↑ Westermoskee komt in handen van radikale tak van Milli Görüş, 5 februari 2007, Nieuw Religieus Peil [9]
  10. ↑ Milli Görüş haalt gelijk, 14 februari 2007, Amsterdams Stadsblad [10]
  11. ↑ Uitzending Netwerk, 10 mei 2007 [11]
  12. ↑ AFM onderzoekt fraude Milli Görüs, 6 maart 2007, RTV Noord-Holland [12]
  13. ↑ Kamer wil strafrechtelijk onderzoek naar Milli Görüş, 11 mei 2007, Nu.nl [13]
  14. ↑ Uzeyir Kabaktepe, 11 mei 2007, AT5 [14]
  15. ↑ Voorman van niet gebouwde Westermoskee gearresteerd, 24 augustus 2007, De Volkskrant [15]
  16. ↑ 'Moskeebestuur bedreigt PvdA'er', De Telegraaf, 26 maart 2008 [16]
  17. ↑ Cohen gevraagd voor regie Westermoskee, 7 februari 2007, GroenLinks.nl [17]
  18. ↑ Bijdrage Coos Hoebe, 24 februari 2007, De Linkse Lente [18]
  19. ↑ Gesprek met de burgemeester, AT5, 8 februari 2007 [19]
  20. ↑ "Cohen moet stoppen met bemiddelen", AT5, 12 april 2007 [20]
  21. ↑ Cohen: Moslim Broederschap niet gevaarlijk, Elsevier, 12 april 2007 [21]
  22. ↑ Samenwerking Westermoskee ten einde, 14 mei 2007, NRC Handelsblad [22]
  23. ↑ Cohen zet vraagtekens bij Milli Görüs, 17 mei 2007, Het Parool [23]
  24. ↑ Bestuur Milli Görüş dreigt met opstand, 19 mei 2007, Trouw [24]
  25. ↑ Bouw gestart op terrein van moskee, 30 januari 2008, AT5 [25]
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken